Dritëro Agolli
Data i miejsce urodzenia

13 października 1931
Menkulas

Data i miejsce śmierci

3 lutego 2017
Tirana

Narodowość

albańska

Język

albański

Alma Mater

Petersburski Uniwersytet Państwowy

Dziedzina sztuki

poezja, powieść

Ważne dzieła

Komisarz Memo

Odznaczenia
Strona internetowa

Dritëro Agolli (ur. 13 października 1931 we wsi Menkulas w rejonie Devollu, zm. 3 lutego 2017 w Tiranie) – albański poeta, pisarz, scenarzysta filmowy i dziennikarz.

Życiorys

Mając niespełna 14 lat przyłączył się do ruchu oporu i był kurierem IX Brygady Armii Wyzwolenia Narodowego. Po zakończeniu wojny uczył się w gimnazjum w Gjirokastrze. W konkursie na stypendium umożliwiające studia w ZSRR był jednym z trzech laureatów. Studia wyższe filologiczne odbył na uniwersytecie leningradzkim. W 1957 powrócił do kraju i podjął pracę w dzienniku Zëri i Popullit. W latach 1973–1992 pełnił funkcję przewodniczącego Związku Pisarzy i Artystów Albanii. W latach 1974–2005 był deputowanym do parlamentu albańskiego, początkowo jako członek Albańskiej Partii Pracy, a od 1992 Socjalistycznej Partii Albanii.

Pierwsze wiersze opublikował w roku 1947 w piśmie Rinia (Młodzież). Jego bogata twórczość literacka obejmuje utwory poetyckie, opowiadania, powieści, dramat i scenariusze filmowe. Pisał także teksty piosenek. W 1971 Alida Hisku na X Festiwalu Piosenki zdobyła II nagrodę za piosenkę „E Paharruara”, do której tekst napisał Agolli.

Będąc wiernym obowiązującej w Albanii ideologii socrealizmu, podjął w kilku swoich utworach lirycznych problem wewnętrznych dylematów poety. Już w latach 70. był krytykowany za obecną w jego utworach ironię, którą jego krytycy odbierali jako krytykę systemu, stworzonego przez Envera Hodżę. W 1980 cenzura zablokowała druk dramatu Mosha e bardhë (Biały wiek), a także kilku opowiadań autorstwa Agollego, które miały ukazać się w piśmie Nëntori. Dorobek twórczy Agollego obejmuje także dzieła naukowe, poświęcone literaturze albańskiej.

W styczniu 1992 przeszedł na emeryturę. W 1999 r. od Prezydenta Republiki Albanii otrzymał order Honor Narodu (alb. Nderi i kombit). W 2003 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Tirany, a w 2016 doktorat honoris causa Uniwersytetu Tirańskiego. Zmarł w 2017 z powodu niewydolności układu oddechowego. Imię Agolliego noszą szkoły w Tiranie i w Bilishcie.

Życie prywatne

Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą jego żoną była Rosjanka Nina Nowikow, z którą miał syna Arjana. Para rozwiodła się w 1963, po zerwaniu stosunków Albanii z ZSRR. 4 października 1965 poślubił dziennikarkę Sadije Kecaj, z którą miał dwoje dzieci (Artan i Elona).

Twórczość

Tomiki poetyckie

  • Hapat e mia në asfalt (Moje kroki na asfalcie, 1961),
  • Shtigje malesh dhe trotuare (Górskie ścieżki i chodniki, 1965),
  • Devoll-Devoll (1964)
  • Mesditë (Południe, 1968),
  • Baballarët (Ojcowie, 1969),
  • Nënë Shqipëri (Matka Albania, 1974),
  • Fjala gdhend gurin (Słowo rzeźbi kamień, 1977),
  • Udhëtoj i menduar (Podróżuję myśląc, 1985),
  • Pelegrini i vonuar (Spóźniony pielgrzym, 1993),
  • Lypësi i kohës (Żebrak czasu, 1995),
  • Shpirti i gjyshërve (1996)
  • Vjen njeriu i çuditshëm (1996)
  • Kambana e largët (1998)
  • Fletorkat e mesnatës (Zapiski o północy, 1999)
  • Antologji poetike për kuajt: (33 poezi dhe 2 proza poetike nga Dritëro Agolli): me një studim hyrës nga autori (2014)

Proza

  • Komisari Memo (Komisarz Memo, 1970)
  • Zhurma e erërave të dikurshme (Szum dawnych wiatrów, 1964)
  • Njeriu me top (Człowiek z armatą, 1975)
  • Trandafil në gotë (Róża w szklance, 1980)
  • Çudira dhe marrëzi: fabula-epigrame (1995)
  • Njerëz të krisur: tregime dhe novela (1995)
  • Kalorësi lakuriq (1996)
  • Arka e Djallit (1997)

Scenariusze filmowe

Tłumaczenia polskie

  • Początek poematu o Qemalu Stafie, Piramidy, Smutek, Śmierć matki, Elegia dla psa, Szaro, Pielgrzym, Człowiek i czas, Tajemnica świecy, [w:] Nie jest za późno na miłość. Antologia poezji albańskiej XX wieku, przeł. M.Saneja, Sejny 2005.

Przypisy

  1. ↑ Albanian writer Dritero Agolli dies at 85. globaltimes.cn. [dostęp 2017-02-04]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 “Shkrimtari Dritëro Agolli, përfaqësues në rang botëror i një gjuhe të vogël”. panorama.com.al. [dostęp 2024-03-19]. (alb.).
  3. 1 2 3 4 5 6 50 fakte nga jeta e Dritero Agollit = 2017-02-05 [online], shekulli.com [dostęp 2013-10-16] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (alb.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.