Doryda – część starożytnej Grecji obejmująca wyspy Rodos, Kos, część wybrzeża Karii (historycznej krainy południowo-zachodniej Azji Mniejszej) i inne mniejsze wyspy znajdujące się w regionie. Były to tereny zasiedlone w okresie wieków ciemnych przez Greków mówiących dialektem doryckim. Na północ od Dorydy na wybrzeżu Azji Mniejszej leżały inne krainy zamieszkane przez Greków mówiących dialektami jońskim i eolskim: Jonia i Eolia. Największe polis Dorydy tworzyły związek sześciu miast – heksapolis.

Nazwa Doryda pojawia się u Pliniusza i Klaudiusza Ptolemeusza, Tukidydes natomiast pisze o mieszkających tam Grekach: "Dorowie sąsiedzi Karyjczyków".

Osadnictwo greckie w Dorydzie

Ślady obecności Greków (bądź greckich wpływów wśród miejscowej, karyjskiej ludności) na wyspach Rodos i Kos pochodzą jeszcze z czasów mykeńskich, podobnie jak na pobliskim fragmencie wybrzeża Azji Mniejszej, w miejscu gdzie później powstało Knidos. Czas pojawienia się Dorów szacuje się na podstawie znalezisk archeologicznych, na X-IX wiek p.n.e. na Kos oraz na ok. 900 p.n.e. na Rodos (czyli okres ciemnych wieków). Stare Knidos (miasto zmieniło lokalizację w IV wieku p.n.e.) oraz Halikarnas zostały zasiedlone przez Greków najpóźniej w VIII wieku p.n.e., możliwe, że wcześniej. Poza Knidos, gdzie w czasach klasycznych silne było przekonanie o lacedemońskich korzeniach miasta, pozostałe polis zachowały tradycje o przybyciu ich założycieli z Argolidy, co zdają się potwierdzać rozpowszechnione później w regionie kulty charakterystyczne dla tej krainy.

Knidos było najsilniejszym miastem regionu. Wraz z pozostałymi znaczącymi ośrodkami Dorydy, czyli Kos, trzema polis z Rodos (Lindos, Ialissos, Kamejros) i Halikarnasem tworzyło tzw. Heksapolis, związek sześciu miast, organizujący wspólne igrzyska doryckie ku czci Apolla. W V wieku p.n.e. Halikarnas był już poza związkiem. Według Herodota, pochodzącego z tego miasta, stało się tak na skutek złamania przez przedstawiciela Halikarnasu tradycji obowiązującej na igrzyskach. W mieście tym pierwiastek dorycki był najsłabszy, w V wieku p.n.e. posługiwano się tu najczęściej dialektem jońskim, a spory procent populacji stanowili miejscowi Karyjczycy.

W Dorydzie istniały też mniejsze greckie ośrodki. Na półwyspie (z gr. Chersonez) stanowiącym południowo-zachodni skraj Karii, leżącym naprzeciw Rodos, znajdowały się małe osady oraz ośrodki wyznawców kultów o charakterze uzdrowicielskim (np. świątynia Hemiteji w Kastabos). Od IV wieku p.n.e. rejon ten należał do polis Rodos, wcześniej być może do Knidos. Halikarnas otaczały do IV wieku p.n.e. małe miasteczka, lecz zamieszkane przez ludność nie-grecką – Lelegów. Kiedy około 360 p.n.e. Mauzolos zmuszał Karyjczyków do osiedlania się w miastach, powstały tu dwa ośrodki o charakterze greckich polis – nowe Myndos i Theangela (zwana też Syangelą, które zostały przez Trojzenę w Argolidzie (według tradycji miasto macierzyste pobliskiego Halikarnasu) uznane za jej kolonie. Dalej na wschód od Halikarnasu znajdowało się kilka ośrodków, lecz były to prawdopodobnie głównie osady karyjskie, które częściowo przejmowały kulturę grecką (być może za pośrednictwem osiedlających się w nich grup Greków).

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Stare miasto o tej nazwie leżało kilka kilometrów od Halikarnasu. Mauzolos przeniósł je kilkanaście kilometrów dalej, w miejsce gdzie znajdował się doskonały port oraz znacznie rozbudowałBryce 2009 ↓, s. 488

Przypisy

Bibliografia

  • J.M. Cook: Chapter XXXVIII Greek Settlement In The Eastern Aegean And Asia Minor. W: The Cambridge Ancient History. T. II. Cz. 2: History Of The Middle East And The Aegean Region c. 1380-1000 B.C.. Cambridge University Press, 2006. ISBN 0-521-08691-4.
  • Trevor Bryce: The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the Fall of the Persian Empire. Routledge, 2009. ISBN 978-0-203-87550-6.
  • William Smith: Dictionary of Greek and Roman Geography. Walton and Maberly, 1856.
  • Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15810-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.