Donata Dąbrowska (ur. 4 kwietnia 1923 r. w Żołyni, zmarła 14 sierpnia 2015 w Krakowie) – polska chemiczka. Opracowała receptury leków i technologie ich produkcji, m.in. wytwarzane do dzisiaj Aviomarin i syrop Guajazyl. Ma na koncie patenty i wynalazki. W 2021 r. wygrała w plebiscycie krakowskiego oddziału Gazety Wyborczej na patronkę ławki na „Skwerze Praw Kobiet” przy ul. Retoryka w Krakowie. Od 1984 r. adwentystka dnia siódmego.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Donata Dąbrowska urodziła się w Żołyni (woj. podkarpackie). Była piątym i ostatnim dzieckiem Karoliny i Franciszka Dąbrowskiego – cenionego lokalnego rzeźbiarza. Rodowa kamienica Dąbrowskich jest udostępniona dla zwiedzających.

Służba w AK

Ze względu na wybuch wojny liceum ogólnokształcące ukończyła w podziemnym nauczaniu, egzamin dojrzałości zdając w 1943 roku przed tajną komisją egzaminacyjną w Łańcucie. W roku szkolnym 1943/44 sama prowadziła tajne komplety. Służyła w Armii Krajowej.

Życie w Krakowie

Od 1945 r. związana z Krakowem. W 1951 r. ukończyła studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym samym roku rozpoczęła pracę w laboratorium naukowym Zakładów Farmaceutycznych Polfa Kraków. W 1957 r. rozpoczęła kolejną pracę w Spółdzielni Farmaceutycznej ESPEFA w Krakowie.

W 1969 r. wyszła za Jarosława Poucha. W 1984 r. ochrzciła się w Kościele Adwentystów Dnia Siódmego, stając się aktywistką zboru (parafii) przy ul. Lubelskiej 25. Pisała artykuły i wiersze do lokalnego pisma adwentystycznego, była członkiem rady zboru.

Zmarła w 2015 r., jej ciało spoczywa na Cmentarzu Rakowickim.

Patenty i wyróżnienia

Donata Dąbrowska uzyskała 6 patentów i 5 świadectw autorskich (w tym jeden w Wielkiej Brytanii). Jedno z odkryć Dąbrowskiej - dotyczące „sposobu wytwarzania związku 8-chloroteofiliny z 2-(benzhydroksy)-N, N-dwumetyloetyloaminą” – zostało opatentowane w 1959 r. i umożliwiło produkcję wytarzanego do dzisiaj leku Aviomarin.

„Do ważniejszych osiągnięć mgr Donaty Dąbrowskiej-Pouch należy opracowanie 12 technologii różnych syntez, z których Aviomarin, Diprofilina i Teocardin są do dzisiaj produkowane w naszym Zakładzie” - napisał Zygmunt Zaczyński, główny technolog zakładu Polfa (Kraków, 14 czerwca 1978).

W marcu 2021 r. Gazeta Wyborcza w Krakowie ogłosiła konkurs na nazwanie 10 ławeczek na Skwerze Praw Kobiet. Na 60 propozycji zasłużonych kobiet oddano 7792 głosy. Wygrała Donata Dąbrowska, uzyskując 1365 głosów stanowiących 17,5 proc. wszystkich oddanych. Wyprzedziła takie postaci, jak Roma Cieśla (893 głosy), Maria Borucka-Arctowa (768 głosów), Róża Luksemburg (680 głosów), czy znajdujące są na dalszych pozycjach Kora, Wisława Szymborska czy Olga Boznańska.

Przypisy

  1. ↑ Wyborcza.pl [online], krakow.wyborcza.pl [dostęp 2021-04-12].
  2. 1 2 3 Kim jest Donata Dąbrowska? - Adwentyści Kraków [online], 6 kwietnia 2021 [dostęp 2021-04-12] (pol.).
  3. 1 2 Angelika Pitoń, Wyborcza.pl [online], 29 marca 2021 [dostęp 2021-04-12].
  4. ↑ Anna Tomczyk, Żołynia chce ocalić dom z pamiątkami po artystycznej rodzinie Dąbrowskich [online], TVP Rzeszów, 19 stycznia 2019 [dostęp 2021-04-12].
  5. ↑ Znani i mniej znani żołyńscy twórcy kultury, „Fakty i realia. Gazeta żołyńska”, Żołynia, luty 2017 [dostęp 2021-04-12].
  6. ↑ Donata Dąbrowska - duma Żołyni, "Fakty i Realia. Gazeta żołyńska", Żołynia, kwiecień 2021 [online].
  7. ↑ Kamienica rodziny Dąbrowskich w Żołyni [online], Żołynia | Szlak Ogrodów [dostęp 2021-04-12] (pol.).
  8. ↑ Donata Dąbrowska, Niewiele brakowało, a byłaby wpadka…, „Fakty i Realia. Gazeta żołyńska”, Żołynia, wrzesień 2010, s. 11-12 [dostęp 2021-04-12].
  9. ↑ Wiadomości Urzędu Patentowego 12p, 7/10 44373, „Wiadomości Urzędu Patentowego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”, Warszawa, styczeń 1961 [dostęp 2021-04-12].
  10. ↑ Wyborcza.pl [online], krakow.wyborcza.pl [dostęp 2021-04-12].
  11. ↑ Donata Wymiata!, "Fakty i Realia. Gazeta żołyńska", Żołynia, marzec 2021 [online].
  12. ↑ Żołynianka patronką ławeczki na krakowskim Skwerze Praw Kobiet [online], www.zolynia.pl [dostęp 2021-04-12] (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.