De Rat (z nider. Szczur) – wiatrak holenderski w IJlst w prowincji Fryzja, w północnej Holandii. Obiekt został wpisany do holenderskiego rejestru zabytków. Pełni funkcję tartaku. Organizowane są w nim także pokazy edukacyjno-szkoleniowe w ramach funkcjonowania organizacji Gild Fryske Mounders.

Historia

Wiatrak początkowo znajdował się w Zaandam i początkowo nazywany był The Walrot (pl. karczownik ziemnowodny) lub po prostu De Rot. Do niedawna przyjmowano, że wzniesiono go w 1683 r., lecz przeprowadzone w 2011 r. badania wskazują na to, iż zbudowano go dopiero w 1711 r., na miejscu starszego wiatraka. W okresie wojen napoleońskich obiekt wyszedł z użycia. W 1828 r. został przeniesiony do IJlst, we Fryzji. Miało to związek z rozwojem rolnictwa w tym regionie i rosnącym zapotrzebowaniem na budowle, takie jak wiatraki.

W 1859 r. wiatrak znajdował się w posiadaniu rodziny Oppedijk. W 1918 r. został wyposażony w silnik elektryczny. Niedługo później usunięto skrzydła. W 1950 r. wiatrak został zamknięty. Przez pewien czas istniało zagrożenie, że budowla zostanie poddana rozbiórce. Udało się tego uniknąć przy wsparciu gminy IJlst. W latach 1966-67 ponownie zamontowano skrzydła i inne brakujące elementy konstrukcji, stosując przy tym wiele elementów pochodzących z rozbiórek innych tego typu obiektów. Kołpak i górne koło kołnierzowe pochodzą z rozebranego w 1959 r. wiatraka w Scheemderzwaag, w prowincji Groningen. Wał skrzydłowy był niegdyś częścią wiatraka Monniksmolen w Sint Jansklooster, w prowincji Overijssel. W latach 1976-80 został poddany renowacji, która doprowadziła go do stanu używalności. 19 kwietnia 2005 r. zamontowano na nim nowy kołpak.

Konstrukcja

Młyn ma trzy piętra, przy czym powstał na trzypiętrowej platformie. Kołpak jest kryty strzechą. Skrzydła mają rozpiętość 21,48 metrów. Żeliwny wał skrzydłowy napędza górne koło kołnierzowe o 59 trybach. Dolne koło kołnierzowe ma 29 trybów i znajduje się na szczycie wału głównego. Poniżej koło zębate z 43 trybami napędza wał korbowy.

Przypisy