Daniel Neufeld
Data i miejsce urodzenia

1814
Praszka

Data i miejsce śmierci

15 października 1874
Warszawa

Narodowość

żydowska

Język

polski

Daniel Neufeld (ur. 1814 w Praszce, zm. 15 października 1874 w Warszawie) – pedagog, publicysta, pisarz tworzący głównie teksty o judaizmie, działacz asymilacyjny żydowskiego pochodzenia.

Życiorys

Ukończył żydowską szkołę religijną w Praszce. Następnie uczęszczał do dwuklasowej szkoły wydziałowej w Wieluniu. W 1838 roku otworzył w swojej rodzinnej miejscowości szkołę podstawową dla żydowskich chłopców, której program obejmował naukę języków obcych oraz promowanie judaizmu postępowego. W latach 1840-1860 objął dyrektorstwo w częstochowskiej szkole o podobnym charakterze. Około 1860 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie rok później założył polskojęzyczny tygodnik „Jutrzenka”. Mimo że Neufeld nie wspierał bezpośrednio powstania styczniowego, w 1863 roku władze carskie objęły zakazem wydawniczym pismo, a jego aresztowano i zesłano do Czelabińska na dwa lata. Po powrocie do Warszawy, ze względu na politykę represyjną zaborcy, nie mógł kontynuować działalności publicystycznej. Dokonał natomiast tłumaczeń modlitewników żydowskich z języka hebrajskiego na język polski, pisał wiersze, a także promował asymilację oraz idee postępowego judaizmu.

Pod koniec życia przeprowadził się do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie pełnił funkcję honorowego prezesa szpitala żydowskiego.

Publikacje

Działalność leksykograficzna

Tworzył hasła do Encyklopedii powszechnej dotyczące zagadnień kultury żydowskiej.

Modlitewniki i tłumaczenia

Przetłumaczył na język polski i zredagował Gnomologia Ojców Synagogi, Hagada Szel Pesach czyli Wspomnienia o wyjściu Izraelitów z Egiptu, Modlitwy dla dzieci izraelskich, Modły starożytne Izraelitów, Wielki Sanhedryn paryzki w roku 1806, przez Napoleona I. zwołany. Przyczynek Historyczny do rozjaśnienia kwestyi żdowskiéj.

Tygodnik Jutrzenka

W latach 1861-1863 był redaktorem tygodnika Jutrzenka. Na jego łamach najbardziej bojowa grupa zwolenników asymilacji propagowała polonizację Żydów. Do zamknięcia pisma przez władze carskie udało się wydać 121 numerów.

Poglądy

Chasydyzm

Nie potępiał całego chasydyzmu, co stanowiło niepopularną postawę wśród współczesnych mu Żydów. Propagował potrzebę edukacji chasydów.

Jego pozytywna postawa względem tej grupy wynikała z faktu, iż znał osobiście cadyków. Był jedynym publicystą zajmujący się tym zagadnieniem, który korzystał z własnych doświadczeń oraz obserwacji. Opisując znane mu wspólnoty, nie skupił się na ich powstaniu czy historii, ale przede wszystkim na szczegółowym ujęciu zajęć, formy świętowania, modlitwy i ubioru społeczności chasydzkiej. Neufeld cenił i pochwalał u niej solidarność, troskę o rodzinę, ideowe oraz religijne wychowanie. W swych pracach starał się skupiać na dobrych cechach chasydyzmu.

Wizja chasydów według Neufelda była odbierana w taki sam sposób jedynie w wąskim gronie warszawskich Żydów.

Solidarność

Nawoływał do solidarności różnych środowisk żydowskich (mitnagdim, chasydzi, intergracjonaliści), która prowadziłaby do pojednania zwaśnionych obozów zamieszkujących tereny dawnej Rzeczypospolitej. Dzięki zgodzie i jedności uzyskaliby silne stanowisko na arenie społecznej, a tym samym równouprawnienie wśród pozostałych mieszkańców tych ziem.

Akulturacja Żydów

Uważał, że do pełnej pełnej akulturacji z Polakami można dojść dzięki wykształceniu wszystkich warstw i grup społeczeństwa żydowskiego. Propagował naukę języka hebrajskiego, by studiować Biblię. Mając jednak świadomość, iż znajomość tego języka wśród Żydów była niewielka, twierdził o wadze języka polskiego jako medium, dzięki któremu można krzewić ideę postępu. Dodatkowym aspektem wynikającym z użycia języka polskiego do tego celu, była możliwość włączenia się Polaków do społecznej dyskusji kwestii żydowskich.

Integracja miała się dokonać jego zdaniem na poziomie społecznym i kulturowym, ale nie religijnym, a jedność polsko-żydowska miała być warunkiem odzyskania przez Polskę niepodległości.

Miejsce pochówku

Jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 2, uliczka 1).

Przypisy

  1. 1 2 3 Cała 2010 ↓.
  2. ↑ Karol Estreicher: Bibliografia Estreichera, Daniel Neufeld. ELEKTRONICZNA BAZA BIBLIOGRAFII ESTREICHERA. s. 222. [dostęp 2015-01-28]. (pol.).
  3. ↑ Cała, Węgrzynek i Zalewska 2000 ↓, s. 143.
  4. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 189.
  5. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 195.
  6. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 201.
  7. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 200.
  8. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 263.
  9. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 190.
  10. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 160.
  11. ↑ Wodziński 2003 ↓, s. 164.
  12. ↑ Grób Daniela Neufelda w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  13. ↑ Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia

  • Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska (red.), Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, Warszawa: WSiP, 2000, ISBN 83-02-07813-1.
  • Alina Cała: Neufeld, Daniel. [w:] The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe [on-line]. YIVO Institute for Jewish Research, 2010. [dostęp 2014-12-22]. (ang.).
  • Estreicher Karol, [hasło] Neufeld Daniel, [w:] Bibliografia Estreichera. Bibliografia XIX wieku, Kraków 1870, t. 3, s. 222, Elektroniczna Baza Bibliografii Estreichera [dostęp 28.01.2015].
  • Marcin Wodziński, Oświecenie żydowskie w Królestwie Polskim wobec chasydyzmu, Warszawa: Cyklady, 2003, ISBN 83-86859-73-3.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.