Cziprowci

Cziprowci
Чипровци
	; Ratusz
Herb	Flaga
Państwo	Bułgaria
Obwód	Montana
Gmina	Cziprowci
Powierzchnia	65,467 km²
Wysokość	478 m n.p.m.
Populacja (31.12.2013); • liczba ludności	; 1776
Nr kierunkowy	09554
Kod pocztowy	3460
	Położenie na mapie Bułgarii Cziprowci
	43°23′N 22°53′E/43,383333 22,883333
	Strona internetowa

Cziprowci (bułg. Чипровци) – miasto w północno-zachodniej Bułgarii, w obwodzie Montana, w zachodniej Starej Płaninie, nad rzeką Ogostą, siedziba administracyjna gminy Cziprowci.

Nazwa

Pochodzenie nazwy Cziprowci badał lingwista Iwan Duridanow. Według Duridanowa pierwotna nazwa miasta to Kipurowec (bułg. Кипуровец), która ewoluowała w wyniku procesu fonetycznego i synkopy. Nazwa jest słowiańska, lecz może pochodzić od zapożyczenia z języka greckiego – kipos gr. κήπος, pol. ogród. Inni badacze wyprowadzają nazwę Cziprowci od łacińskiego cuprum, pol. miedź, wskazując na bogactwo złóż miedzi znanych już w czasach rzymskich.

Historia

Od średniowiecza Cziprowci było ośrodkiem górniczo-hutniczym, jednym z najważniejszych na Bałkanach ośrodkiem wydobycia srebra i złota. W pierwszych wiekach panowania Osmanów kopalnie w okolicach Cziprowci przyciągnęły katolickich górników niemieckich – głównie Niemców naddunajskich. Wraz z górnikami do Cziprowci przybyli mnisi franciszkańscy a miasto stało się prężnym ośrodkiem misyjnym z pierwszym na tych terenach klasztorem. W okresie tym miasto rozwinęło się gospodarczo, a władze osomańskie przyznały mu prawa i swobody większe niż jakiemukolwiek innemu ośrodkowi na terenie ówczesnej Bułgarii.

Zainspirowani wygraną bitwą pod Wiedniem, mieszkańcy miasta zorganizowali w 1688 roku powstanie antytureckie. Powstanie zakończyło się klęską – wojska tureckie zrównały miasto z ziemią, mieszkańców zabito lub wzięto do niewoli. Przez 30 lat miasto pozostawało niezamieszkane. Na początku XVIII wieku miasto odrodziło się i stało ośrodkiem tradycyjnego wyrobu dywanów.

Zabytki

Ok. 6 km od Cziprowci znajduje się prawosławny monaster (bułg. Чипровски манастир) zbudowany w okresie pierwszego państwa bułgarskiego w ok. X wieku i poświęcony Iwanowi Rylskiemu.

Kilimy z Cziprowci

Produkcja kilimów w Cziprowci rozwinęła się na początku XVIII wieku. Kilimy tkane są do dziś w tradycyjny sposób – mężczyźni zajmują się gręplowaniem i farbowaniem włóczki a tkaniem – na krośnie pionowym – kobiety. Do farbowania używane są głównie farby pochodzenia naturalnego z liści i kwiatów lokalnych roślin i kory drzew.

Tkaczki produkują ok. 2–3 m² na miesiąc. Kilimy są utrzymane w stonowanych, pastelowych kolorach, pokryte motywami geometrycznymi i symbolicznymi, np. ptaków, kwiatów w doniczkach. W użyciu jest 25 różnych motywów. Gęsto tkane, dwustronne kilimy używane są jako dywany, a każda strona utrzymuje kolory i jakość przez ok. 30 lat.

W 2014 roku tradycja produkcji kilimów z Cziprowci została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Upamiętnienie

Nazwa Chiprovtsi Point – cypla na Rugged Island w archipelagu Szetlandów Południowych – pochodzi od angielskiej nazwy Cziprowci – Chiprovtsi.

Przypisy

↑ National Statistical Institute: POPULATION BY TOWNS AND SEX AS OF 31.12.2013. [dostęp 2015-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-03)]. (ang.).
↑ Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa. Część 1. Warszawa: GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII, 2009, s. 60. [dostęp 2015-04-07]. (pol.).
1 2 3 4 Чипровци и неговата покрайнина. W: Петър Чолов: Чипровското въстатие 1688 г.. София: Народна Просвета, 1988. (bułg.).
1 2 3 4 5 6 7 Leslie Strnadel, Patrick Erdley: Bulgaria (Other Places Travel Guide). Other Places Publishing, 2012, s. 115-116. ISBN 978-0-9822619-9-6. [dostęp 2015-04-07].
1 2 3 4 5 Dorling Kindersley Ltd: DK Eyewitness Travel Guide: Bulgaria. Dorling Kindersley Ltd, 2011, s. 182. ISBN 978-1-4053-6852-0. [dostęp 2015-04-07].
1 2 Charles A. Frazee: Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453-1923. Cambridge University Press, 2006, s. 109. ISBN 978-0-521-02700-7. [dostęp 2015-04-07].
↑ Leslie Strnadel, Patrick Erdley: Bulgaria (Other Places Travel Guide). Other Places Publishing, 2012, s. 117. ISBN 978-0-9822619-9-6. [dostęp 2015-04-07].
1 2 3 UNESCO ICH: The tradition of carpet-making in Chiprovski. [dostęp 2015-04-07]. (ang.).
1 2 3 4 5 Annie Kay: Bulgaria: The Bradt Travel Guide. Bradt Travel Guides, 2008, s. 142. ISBN 978-1-84162-155-5. [dostęp 2015-04-07].
↑ Secretariat SCAR (1992, updated 2014). Chiprovtsi Point. „Composite Gazetteer of Antarctica, Scientific Committee on Antarctic Research”. (ang.).

Linki zewnętrzne

UNESCO: Chiprovski kilimi (the tradition of carpet-making in Chiprovtsi). [w:] Youtube [on-line]. [dostęp 2015-04-07]. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[demo-1] National Statistical Institute: POPULATION BY TOWNS AND SEX AS OF 31.12.2013. [dostęp 2015-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-03)]. (ang.).

[ksng-2] Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa. Część 1. Warszawa: GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII, 2009, s. 60. [dostęp 2015-04-07]. (pol.).

[Чолов-3] 1 2 3 4 Чипровци и неговата покрайнина. W: Петър Чолов: Чипровското въстатие 1688 г.. София: Народна Просвета, 1988. (bułg.).

[Strnadel115-4] 1 2 3 4 5 6 7 Leslie Strnadel, Patrick Erdley: Bulgaria (Other Places Travel Guide). Other Places Publishing, 2012, s. 115-116. ISBN 978-0-9822619-9-6. [dostęp 2015-04-07].

[Dorling182-5] 1 2 3 4 5 Dorling Kindersley Ltd: DK Eyewitness Travel Guide: Bulgaria. Dorling Kindersley Ltd, 2011, s. 182. ISBN 978-1-4053-6852-0. [dostęp 2015-04-07].

[Frazee109-6] 1 2 Charles A. Frazee: Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453-1923. Cambridge University Press, 2006, s. 109. ISBN 978-0-521-02700-7. [dostęp 2015-04-07].

[Strnadel117-7] Leslie Strnadel, Patrick Erdley: Bulgaria (Other Places Travel Guide). Other Places Publishing, 2012, s. 117. ISBN 978-0-9822619-9-6. [dostęp 2015-04-07].

[UNESCO-8] 1 2 3 UNESCO ICH: The tradition of carpet-making in Chiprovski. [dostęp 2015-04-07]. (ang.).

[Kay142-9] 1 2 3 4 5 Annie Kay: Bulgaria: The Bradt Travel Guide. Bradt Travel Guides, 2008, s. 142. ISBN 978-1-84162-155-5. [dostęp 2015-04-07].

[SCAR-10] Secretariat SCAR (1992, updated 2014). Chiprovtsi Point. „Composite Gazetteer of Antarctica, Scientific Committee on Antarctic Research”. (ang.).