Czesław Ancerewicz
Data urodzenia

1888

Data i miejsce śmierci

16 marca 1943
Wilno

Zawód, zajęcie

dziennikarz

Czesław Ancerewicz (ur. 1888, zm. 16 marca 1943) – polski dziennikarz.

Życiorys

W trackie wojny polsko-bolszewickiej działał w polskim wywiadzie wojskowym. Przed wojną był redaktorem i współwydawcą wraz z Mikołajem Zdanowiczem – „Kuriera Białostockiego”. Był również prezesem Syndykatu Dziennikarzy w Białymstoku.

Po wybuchu II wojny światowej znalazł się w strefie okupacji sowieckiej. W czerwcu 1941 w Białymstoku, NKWD aresztowało jego żonę Teresę i syna Bohdana. Jego syn został deportowany do Kraju Ałtajskiego w ZSRR. Sam Ancerewicz również został aresztowany i zbiegł dopiero po ataku III Rzeszy na ZSRR (uciekł z pociągu, którym miał zostać wywieziony w głąb ZSRR). W czasie okupacji Ancerewicz był źródłem informacji dla AK.

W czasie okupacji niemieckiej był redaktorem naczelnym wileńskiej gadzinówki „Goniec Codzienny”. Wojskowy Sąd Specjalny wydał na niego wyrok śmierci za kolaborację. Akcję wykonania wyroku zaplanował i opracował Sergiusz Piasecki. Wyrok za kolaborację wykonał 16 marca 1943, Sergiusz Kościałkowski ps. „Fakir”, któremu towarzyszyli Witold Milwid i Jerzy Urbankiewicz. Czesław Ancerewicz został zastrzelony w kościele św. Katarzyny w Wilnie. Jego egzekucja była najgłośniejszą tego typu akcją wykonaną przez Kedyw Okręgu Wileńskiego AK.

Został pochowany na cmentarzu Bernardyńskim w Wilnie.

W 2022 z inicjatywy wrocławskiego oddziału IPN powstał film „Fakir” — W imieniu Rzeczypospolitej w którym, w postać Czesława Ancerewicza wcielił się Waldemar Szełkowski.

Ocena postawy Ancerewicza

Część historyków kwestionuje słuszność podziemnego wyroku śmierci na Ancerewicza wskazując, że Goniec Codzienny nie był typową gadzinówką i skupiał się między innymi na krytyce i wskazywaniu zbrodni sowieckich. Do tych historyków należy między innymi dr hab. Tomasz Balbus. Kazimierz Krajewski przypuszcza natomiast, że inicjatorami twardych działań polskiego podziemia wobec Ancerewicza i Józefa Mackiewicza, których antybolszewickie artykuły bardziej szkodziły Sowietom niż Polakom, byli ludzie o poglądach prosowieckich.

Przypisy

  1. ↑ Jacek Bartyzel: Żywoty równoległe: Stanisław i Józef Mackiewiczowie — litewscy szlachcice i polscy pisarze (cz. 3). legitymizm.org. [dostęp 2023-02-21].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Wiesław Pierzchała: Krwawy zamach na Ancerewicza w kościele św. Katarzyny wciąż budzi kontrowersje. plus.dzienniklodzki.pl. [dostęp 2023-02-21].
  3. ↑ Halin Brzezińska-Stec – Prasa codzienna do 1939 roku w zbiorach bibliotek Białegostoku w Gazety (Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, Poznań, 2006; ISBN 83-918728-6-6) s. 111
  4. 1 2 Goniec Codzienny (19 marca 1943; nr 514) s. 1
  5. 1 2 Wojciech Rodak: Sergiusz Kościałkowski. Cyngiel „Fakir” - wyklęty „Kapitan Grób”. Losy legendy podziemia. naszahistoria.pl/. [dostęp 2023-02-21].
  6. ↑ Czeslaw Ancerewicz. findagrave.com. [dostęp 2023-02-21].
  7. ↑ „»Fakir« — W imieniu Rzeczypospolitej”. Na Wileńszczyźnie powstaje nowy film. zw.lt. [dostęp 2023-02-21].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.