Cytrynka siwogłowa
Geothlypis poliocephala
S. F. Baird, 1865
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

lasówki

Rodzaj

Geothlypis

Gatunek

cytrynka siwogłowa

Synonimy
  • Chamaethlypis poliocephala (S. F. Baird, 1865)
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Zasięg występowania

Cytrynka siwogłowa (Geothlypis poliocephala) – gatunek małego ptaka z rodziny lasówek (Parulidae). Występuje w Meksyku i Ameryce Centralnej w 6 podgatunkach. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Po raz pierwszy gatunek opisał w 1865 Spencer Fullerton Baird w Review of American birds in the Museum of the Smithsonian Institution. Holotyp pochodził z zachodniego wybrzeża Meksyku. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Geothlypis poliocephala. Nazwa ta jest obecnie (2020) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC), który wyróżnia 6 podgatunków. Opisano również podgatunek G. p. pontilis, został jednak zsynonimizowany z nominatywnym. Niekiedy cytrynka siwogłowa wyodrębniana jest do monotypowego rodzaju Chamaethlypis.

Podgatunki i zasięg występowania

IOC wyróżnia następujące podgatunki:

  • G. p. poliocephala S.F. Baird, 1865 – pacyficzne wybrzeże Meksyku od północnego Sinaloa po krańce zachodniej prowincji Oaxaca
  • G. p. ralphi Ridgway, 1894 – wybrzeże Meksyku od strony Zatoki Meksykańskiej w Tamaulipas i San Luis Potosí
  • G. p. palpebralis Ridgway, 1887 – wschodnie wybrzeże Ameryki Centralnej od wschodniego Meksyku (Veracruz) i Półwyspu Jukatan na południe po północną Kostarykę
  • G. p. caninucha Ridgway, 1872 – wybrzeże Pacyfiku od południowego Meksyku (wschodnia prowincja Oaxaca) na południe po południowy Honduras
  • G. p. icterotis Ridgway, 1889 – wybrzeże Pacyfiku od Nikaragui na południe po zachodnią Kostarykę
  • G. p. ridgwayi (Griscom, 1930) – południowo-zachodnia Kostaryka na południe po południowo-zachodnią Panamę

Przedstawiciele podgatunku G. p. ralhpi sporadycznie zalatują do południowo-wschodniego Teksasu. W czerwcu 2005 odnotowano pierwszy od 1894 lęg cytrynki siwogłowej w Stanach Zjednoczonych; niegdyś pospolicie gniazdowały w Teksasie. Przyczyny ich wycofania się nie są jasne, bowiem odpowiednie dla tych cytrynek środowiska są nadal dostępne w dolinie Rio Grande.

Morfologia

Długość ciała wynosi około 14 cm, masa ciała 13,2–16,4 g. U dorosłego samca podgatunku nominatywnego wierzch ciała ma barwę oliwkowozieloną. Przez kantarek aż za oko i lekko w dół biegnie czarny pas. Boki głowy (w tym większość pokryw usznych), ciemię i tył głowy popielate. Spód ciała matowożółty. Boki ciała są w jaśniejszym odcieniu, występuje brązowy nalot. Zewnętrzna lotka I rzędu ma typowe dla rodzaju białe obrzeżenie, pozostałe – oliwkowe. Górna szczęka jasnobrązowa, żuchwa biaława. Samice przypominają samce, mają jedynie bardziej matowe upierzenie głowy.

Ekologia i zachowanie

Cytrynki siwogłowe zamieszkują pola, żywopłoty, zakrzewione sawanny, półpustynne zakrzewienia i inne otwarte tereny, jak skupiska trzciny cukrowej w południowo-centralnym Meksyku. W porównaniu do innych cytrynek, siwogłowe wybierają suchsze środowiska. Żywią się owadami i innymi bezkręgowcami. Pożywienia szukają przeważnie w trawach, nisko w krzewach lub na ziemi. Często poruszają ogonem z boku na bok lub z góry na dół. Poza sezonem lęgowym przebywają samotnie lub parami.

Lęgi

Zniesienia przypadają na okres od kwietnia do czerwca. Gniazdo stanowi głęboki kubeczek z traw, wyściełany delikatniejszymi trawami i włosiem. Umieszczone jest nisko w roślinności, nierzadko w kępie trawy. Zniesienie liczy 2–4 jaj (przeważnie 2 w południowej części zasięgu). Okres inkubacji i przebywania piskląt w gnieździe jest nieznany.

Status

IUCN uznaje cytrynkę siwogłową za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2020). Organizacja Partners in Flight w 2019 szacowała liczebność populacji na 0,5–5,0 milionów dorosłych osobników. BirdLife International ocenia trend populacji jako stabilny.

Przypisy

  1. ↑ Geothlypis poliocephala, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 Geothlypis poliocephala, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Parulidae Wetmore, Friedmann, Lincoln, Miller,AH, Peters,JL, van Rossem, Van Tyne & Zimmer,JT, 1947 (1831) - lasówki - New World wood warblers (wersja: 2020-01-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-01-20].
  4. 1 2 S.F. Baird: Review of American birds in the Museum of the Smithsonian Institution. 1865, s. 220, 225.
  5. 1 2 3 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): New World warblers, mitrospingid tanagers. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2021-01-20]. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Curson, J.: Grey-crowned Yellowthroat (Geothlypis poliocephala). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2015. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-23)].
  7. ↑ Stephan Lorenz, Chris Butler & Jimmy Paz. First Nesting Record of the Gray-Crowned Yellowthroat (Geothlypis poliocephala) in the United States since 1894. „The Wilson Journal of Ornithology”. 118 (4), s. 574–576, 2006.
  8. 1 2 3 Jon Curson: New World Warblers. A&C Black, 2010, s. 184. ISBN 978-1-4081-3461-0.
  9. ↑ Species factsheet: Geothlypis poliocephala. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-01-20]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.