Kopułka łąkowa

Kopułka łąkowa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	wodnichowate
Rodzaj	kopułka
Gatunek	kopułka łąkowa
	Nazwa systematyczna
	Cuphophyllus pratensis (Pers.) Bon; Docums Mycol. 14(no. 56): 10 (1985) [1984]

Kopułka łąkowa (Cuphophyllus pratensis (Pers.) Bon) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cuphophyllus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten opisał w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Agaricus pratensis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1984 r. Marcel Bon, przenosząc go do rodzaju Cuphophyllus.

Synonimów naukowych jest ponad 70. Niektóre z nich:

Agaricus pratensis Fr. 1818
Camarophyllus pratensis (Fr.) P. Kumm. 1871
Hygrocybe pratensis (Fr.) Murrill 1914
Hygrophorus pratensis (Fr.) Fr. 1836

Polską nazwę podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. Niektóre atlasy podawały nazwę wilgotnica łąkowa. Obydwie te nazwy polskie są jednak niespójne z aktualną nazwą naukową, według Index Fungorum gatunek ten bowiem nie należy już ani do rodzaju Camarophyllus (kopułek), ani Hygrocybe (wilgotnica), lecz do rodzaju Cuphophyllus. W 2024 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym nadała mu polską nazwę.

Morfologia

Kapelusz

Średnica od 2 do 12 cm, młody jest wypukły, następnie wypukły do płaskiego, a u starszych owocników wklęsły. Jego powierzchnia jest falista, a pośrodku znajduje się niewielki, tępy grabek. Skórka jest gładka, sucha i matowa. Cuphophyllus pratensis ma kapelusz w różnych odcieniach żółtego i pomarańczowego, natomiast u odmiany Cuphophyllus pratensis var. pallida kapelusz jest jasny, w kolorach od białego do jasnokremowego.

Blaszki

Szerokie, rzadkie, dość daleko zbiegające po trzonie, ostrze gładkie, kolor nieco jaśniejszy od kapelusza.

Trzon

Wysokość od 2,5 do 5,5 cm, średnica od 6 do 12 mm, cylindryczny, zwężony ku podstawie, powierzchnia sucha, gładka, podłużnie włókienkowata. Pełny, elastyczny, kolor – jak w kapeluszu lub nieco jaśniejszy.

Miąższ

Gruby w centrum kapelusza, wąski ku jego brzegom, kremowopomarańczowy, soczysty. Smak łagodny, zapach delikatny, niemal niewyczuwalny.

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie. Rozmiar 6-7 × 4–5 μm>.

Gatunki podobne

Najbardziej jest podobny tzw. kopułka śnieżna (Cuphophyllus virgineus), ale jest mniejsza i bardziej delikatna. Podobna jest też wodnicha gajowa (Hygrophorus nemoreus), wyrastająca w lasach liściastych (dąb). Kapelusz ma ciemniej brązowo zabarwiony, biały miąższ.

Występowanie i siedlisko

Najwięcej stanowisk opisano w Europie, ale notowany jest w wielu kontynentach: w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, w Azji i na Nowej Zelandii. Dość pospolity jest w Alpach, w Niemczech podlega ochronie. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych.

Naziemny grzyb saprotroficzny. Owocniki wytwarza od sierpnia do końca listopada, wyrastają one pojedynczo lub w grupach, w trawie, na pastwiskach, na łąkach i przy brzegach lasów. Rośnie zarówno na glebach kwaśnych, jak i zasadowych. W Europie Środkowej jest to jeszcze dość częsty gatunek, gdzie indziej rzadki. Częściej występuje na pogórzu i w górach.

Znaczenie

Grzyb jadalny. Jest bardzo smaczny i można go przyrządzić na różne sposoby z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2024-04-02] (ang.).
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2024-04-02] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 96–97, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 5 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 402, ISBN 978-83-245-9550-1 .
1 2 3 4 5 AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 102, ISBN 978-83-258-0588-3 .
↑ Rekomendacja nr 3/2024 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2024-04-02] .
1 2 3 4 LadislavL. Hagara LadislavL., Ottova encyklopedie hub, wyd. 1, Praha: Ottovo nakladatelství, 2015, s. 645, ISBN 978-80-7451-407-4, OCLC 903090511 [dostęp 2018-11-17] .
1 2 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 302, ISBN 83-09-00714-0 .
↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2016-01-10] .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 62, ISBN 83-89648-38-5 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2024-04-02] (ang.).

[sf-2] Species Fungorum [online] [dostęp 2024-04-02] (ang.).

[check-3] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 96–97, ISBN 83-89648-09-1 .

[wag-4] 1 2 3 4 5 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 402, ISBN 978-83-245-9550-1 .

[gmin-5] 1 2 3 4 5 AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 102, ISBN 978-83-258-0588-3 .

[kom-6] Rekomendacja nr 3/2024 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2024-04-02] .

[hag-7] 1 2 3 4 LadislavL. Hagara LadislavL., Ottova encyklopedie hub, wyd. 1, Praha: Ottovo nakladatelství, 2015, s. 645, ISBN 978-80-7451-407-4, OCLC 903090511 [dostęp 2018-11-17] .

[gum-8] 1 2 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 302, ISBN 83-09-00714-0 .

[disc-9] Discover Life Maps [online] [dostęp 2016-01-10] .

[mirek-10] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 62, ISBN 83-89648-38-5 .