Codex Marcianus Gr. Z. 5

Początek Ewangelii Mateusza
Data powstania

XV wiek

Rodzaj

Kodeks minuskułowy

Numer

205

Zawartość

Stary i Nowy Testament

Język

grecki

Rozmiary

39,8 × 28 cm

Typ tekstu

cezarejski, bizantyjski

Kategoria

III, V

Miejsce przechowywania

Biblioteca Marciana

Codex Marcianus Gr. Z. 5, znany także jako Minuskuł 205 (wedle numeracji Gregory–Aland) δ 500 (Soden) i 68 (Rahlfs) – rękopis Starego i Nowego Testamentu z XV wieku pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim. Jest jednym z nielicznych rękopisów z tekstem pełnej greckiej Biblii, Zawiera pozabiblijny materiał oraz marginalia. Jest wykorzystywany w wydaniach greckiego Nowego Testamentu oraz Septuaginty. Przechowywany jest w Wenecji.

Opis rękopisu

Kodeks zawiera tekst Starego i Nowego Testamentu, na 441 pergaminowych kartach (39,8 na 28 cm). Tekst Starego Testamentu znajduje się na kartach 1–361, tekst Nowego na kartach 362–441. W Nowym Testamencie nie ma braków. W Starym Testamencie brakuje Księgi Daniela. W Nowym Testamencie kolejność poszczególnych jego części jest następująca: Ewangelie, Dzieje Apostolskie, Listy powszechne, Listy Pawła i Apokalipsa.

Tekst rękopisu pisany jest jedną kolumną na stronę, w 55–56 linijek na stronę. Przed każdą księgą biblijną znajduje się lista rozdziałów (κεφαλαια). Numery rozdziałów umieszczone zostały na marginesach w języku greckim i łacińskim. Zawiera Prolegomenę do Listów powszechnych i Listów Pawła. W górnym marginesie umieszczono τιτλοι (tytuły) do rozdziałów. Posiada noty na końcu każdej księgi.

Greckie rękopisy z tekstem pełnej Biblii są rzadkością. Według Parkera zachowały się tylko trzy greckie minuskułowe rękopisy z tekstem pełnej Biblii, Codex Marcianus Gr. Z. 5 jest jednym z nich.

Tekst

Grecki tekst Ewangelii reprezentuje cezarejską tradycję tekstualną, należy do rodziny tekstualnej Lake’a. W pozostałych księgach biblijnych reprezentuje tekst bizantyjski. Aland zaklasyfikował tekst czterech Ewangelii do III kategorii, a tekst pozostałych ksiąg NT do kategorii V (standardowy tekst bizantyjski). Tworzy w Ewangeliach parę tekstualną z minuskułem 209.

Tekst Marka 16,9-20 oznakowany został na marginesie obeliskiem.

Historia

Rękopis powstał w wieku XV. Skryba nazywał się Jan Rhosos (albo Rhosus), pracował dla kardynała Bessariona i cieszył się opinią jednego z najznamienitszych kopistów doby renesansu. Pierwszymi właścicielami rękopisu byli: Bessarion, Georges Tzangaropoulos i Józef z Metony.

Jako pierwszy zbadał go i opisał Andreas Birch. Griesbach wciągnął go na listę rękopisów Nowego Testamentu, nadał mu numer 205 i sporządził jego krótki opis. Dean Holmes wciągnął go na listę rękopisów Septuaginty pod numerem 68.

Wilhelm Friedrich Rinck sądził, że jest kopią minuskułu 209 (w Ewangeliach). John Burgon argumentował, że 205 oraz 209 są kopiami tego samego archetypu. Początkowo utrzymywało się przekonanie u badaczy, że minuskuł 2886 jest kopią 205 i z tego powodu był początkowo oznaczany symbolem 205abs. Jednak w 2014 roku Alison Welsby przedstawił argumenty świadczące o tym, że to właśnie 205 jest kopią, a 2886 oryginałem.

Jest wykorzystywany we współczesnych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Rękopis przechowywany jest w Bibliotece Marciana (Gr. Z. 5) w Wenecji.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Gregory 1908 ↓, s. 49.
  2. 1 2 3 4 5 Aland 1963 ↓, s. 71.
  3. 1 2 3 Cod. 205 INTF ↓.
  4. 1 2 3 4 5 Gregory 1900 ↓, s. 167.
  5. 1 2 Anderson 2004 ↓, s. 115.
  6. 1 2 3 Scrivener 1894 ↓, s. 219.
  7. ↑ Parker 2010 ↓, s. 17.
  8. ↑ Wisse 1982 ↓, s. 105–106.
  9. ↑ Aland i Aland 1989 ↓, s. 144.
  10. ↑ Wisse 1982 ↓, s. 57.
  11. ↑ Nigel Wilson, The Book Trade in Venice Ca. 1400-1515, [w:] Venezia: Centro Di Mediazione Tra Oriente E Occidente (Secoli XV-XVI): Apetti E Problemi, ed. Hans-Georg Beck, Manoussos Manoussacas i Agostino Pertusi (Florence: Leo S. Olschki, 1977), s. 384.
  12. ↑ Pinakes.
  13. ↑ Griesbach 1809 ↓, s. 111.
  14. ↑ Welsby 2014 ↓.
  15. ↑ NA26 1991 ↓, s. 49*-50*.
  16. ↑ NA27 2006 ↓, s. 58*-59*.

Bibliografia

Listy rękopisów

Wydania krytyczne NT

  • E. Nestle, E. Nastle, K. Aland: Novum Testamentum Graece. Wyd. 26. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1991. ISBN 3-438-05100-1. [w skrócie NA26]
  • Eberhard Nestle, Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2006. ISBN 978-3-438-05100-4. [NA27]

Introdukcje do krytyki tekstu NT

  • Kurt Aland, Barbara Aland: Der Text des Neues Testaments: Einführung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie Theorie und Praxis der modernen Textkritik. Wyd. 2. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1989. ISBN 3-438-06011-6. (niem.).
  • K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 138. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.).
  • C.R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J.C. Hinrichs, 1900, s. 139–140. (niem.).
  • J.J. Griesbach: Novum Testamentum Graecum. Londini: Impensis J. Mackinlay, et Cuthell et Martin Publisher, 1809. (łac.).
  • F.H.A. Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 219. (ang.).

Inne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.