Chrząstkowiec

Chrząstkowiec
	; Chrząstkowiec polny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	szarłatowate
Rodzaj	chrząstkowiec
	Nazwa systematyczna
	Polycnemum L.; Sp. Pl. 35. 1753
	Typ nomenklatoryczny
	Polycnemum arvense L.
Synonimy
	Rovillia Bubani; Selago Adans.;
	Rovillia Bubani; Selago Adans.;

Chrząstkowiec (Polycnemum L.) – rodzaj roślin zielnych zaliczany w zależności od ujęcia systematycznego do rodziny komosowatych lub szarłatowatych. Należy do niego 6 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje północno-zachodnią Afrykę, południową i środkową Europę, rejon Azji Mniejszej i Kaukazu na wschodzie sięga zaś po Azję Środkową (włącznie z chińskim regionem Sinciang). W Europie rosną cztery gatunki. W Polsce chrząstkowiec polny P. arvense uznawany jest za być może rodzimy, natomiast dwa inne za introdukowane i zadomowione – chrząstkowiec Heuffela P. heuffelii i chrząstkowiec większy P. majus. Rośliny z tego rodzaju introdukowane rosną także w Ameryce Północnej i północnej Europie.

Nazwa naukowa rodzaju utworzona została z greckich słów poly – „liczny” i kneme – „ramię” w nawiązaniu do licznych i rozesłanych łodyg przypominających szprychy koła.

Morfologia

Pokrój: Rośliny jednoroczne o pędach rozesłanych lub wzniesionych, nagich lub owłosionych, o łodygach u nasady zwykle gęsto rozgałęzionych, często brodawkowanych.
Liście: Dolne naprzeciwległe, górne skrętoległe, wszystkie siedzące. Blaszka u nasady rozszerzona i obłoniona, poza tym szydlasta, trójkanciasta, nitkowata i równowąska, na szczycie zaostrzona lub kolczasta, miękka lub sztywna.
Kwiaty: Obupłciowe, wyrastają pojedynczo w kątach podobnych do liści przysadek. Wsparte są dodatkowo dwoma błoniastymi podkwiatkami kształtu jajowatolancetowatego. Okwiat zredukowany do jednego okółka składającego się 5 błoniastych, jajowatopodługowatych i zaostrzonych listków. Pręciki najczęściej w liczbie 3 (rzadziej 1 lub 5), zrośnięte u nasady w pierścień. Zalążnia spłaszczona, zwieńczona jest krótką, dwudzielną szyjką słupka z dwoma znamionami.
Owoce: Z owocnią błoniastą lub nieco mięsistą i białawą, elipsoidalny, na szczycie ucięty i z krótkim dzióbkiem. Nasiona są elipsoidalne i w owocu ustawione pionowo. Łupina brązowoczarna i brodawkowana.
Rodzaje podobne: Rośliny bywają mylone z młodymi okazami solanek Salsola.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj należy do plemienia Polycnemeae i podrodziny Polycnemoideae tradycyjnie włączanej do rodziny komosowatych Chenopodiaceae. Ponieważ podrodzina Polycnemoideae w części analiz filogenetycznych okazała się zajmować pozycję bazalną dla komosowatych i szarłatowatych lub siostrzaną względem wąsko ujmowanych szarłatowatych, w systemach współczesnych publikowanych przez Angiosperm Phylogeny Group dominuje szerokie ujęcie szarłatowatych i rodzaj Polycnemum jest do nich włączany.

Gatunki flory Polski

Polycnemum arvense L. – chrząstkowiec polny, ch. pospolity
Polycnemum fontanesii Durieu & Moq.
Polycnemum heuffelii Láng – chrząstkowiec Heuffela
Polycnemum majus A.Braun ex Bogenh. – chrząstkowiec większy
Polycnemum perenne Litv.
Polycnemum verrucosum Láng

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].
1 2 3 4 Polycnemum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-12-26].
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 734, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 136, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 3 4 5 6 Leila M. Shultz: Polycnemum Linnaeus. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-12-26].
1 2 3 4 5 6 Anna Stengl-Rejthar: Polycnemum L., Chrząstkowiec. W: Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom III. Adam Jasiewicz (red.). Kraków: PAN, Instytut Botaniki im. W. Szafera, 1992, s. 170. ISBN 83-85444-06-8.
↑ Genus Polycnemum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-12-26].
↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).

[A-3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].

[powo-4] 1 2 3 4 Polycnemum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-12-26].

[mabb-5] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 734, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[checklist-6] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 136, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[america-7] 1 2 3 4 5 6 Leila M. Shultz: Polycnemum Linnaeus. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-12-26].

[stengl-8] 1 2 3 4 5 6 Anna Stengl-Rejthar: Polycnemum L., Chrząstkowiec. W: Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom III. Adam Jasiewicz (red.). Kraków: PAN, Instytut Botaniki im. W. Szafera, 1992, s. 170. ISBN 83-85444-06-8.

[grin-9] Genus Polycnemum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-12-26].

[checklist2002-10] Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.