Christiansfeld

Christansfeld, przykład miasta założonego przez braci morawskich
	Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
	; Kościół braci morawskich w Christiansfeld (2015)
Państwo	Dania
Typ	kulturowy
Spełniane kryterium	III, IV
Numer ref.	1468
Region	Europa i Ameryka Północna
	Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	2015; na 39. sesji
	↑ Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO; ↑ Oficjalny podział dokonany przez UNESCO;

Christiansfeld
	; Kościół w Christiansfeld
	Herb
Państwo	Dania
Region	Dania Południowa
Gmina	Kolding
Powierzchnia	2,4 km²
Populacja (2022); • liczba ludności; • gęstość	; 2977; 1263 os./km²
Kod pocztowy	6070
	Położenie na mapie Danii Południowej Christiansfeld
	Położenie na mapie Danii Christiansfeld
	55°21′20″N 9°29′53″E/55,355556 9,498056
	Strona internetowa

Christiansfeld – miasto w Danii, w regionie Dania Południowa, w gminie Kolding.

Historycznie jest związane z kościołem braci morawskich. W 2015 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Geografia

Położenie

Christiansfeld leży w gminie Kolding w regionie Dania Południowa, pomiędzy miastami Kolding i Haderslev .

Demografia

W 2022 roku miasto zamieszkiwało 2977 osób, a przy powierzchni 2,4 km² gęstość zaludnienia wynosiła 1263 os./km².

Historia

Miasto powstało z inicjatywy króla Danii Chrystiana VII (1749–1808), który pod wrażeniem kunsztu rzemieślników i kupców braci morawskich poznanych w holenderskim Zeist, w 1771 roku zezwolił braciom morawskim na założenie kolonii na ziemi królewskiej Tyrstrup. Kolonia – nazwana na cześć króla Christiansfeld – została założona 1 kwietnia 1773 roku. Osada została wzniesiona zgodnie z założeniami planistycznymi wspólnoty kościelnej – wokół centralnie położonego placu kościelnego. Zbudowano kościół z plebanią, domy mieszkalne, szkoły i hotel. Inspiracją dla kolonii Christiansfeld były inne osady braci morawskich w Europie takich jak saksońskie Herrnhut. Plan kolonii był wzorowany na planach osad Herrnhaag i Gnadau.

Bracia morawscy zostali zwolnieni ze składania przysięgi na wierność królowi i otrzymali liczne przywileje. W Christiansfeld kwitło rzemiosło – wyprawiano skóry, szyto rękawiczki, produkowano świece, tytoń i mydło. Kolonia szybko się rozwijała – ok. 1800 roku liczyła 732 członków. Okres jej świetności zakończyła wojna duńska w 1864 roku, w wyniku której Holsztyn uzyskała Austria, Szlezwik przypadł Prusom, a państwo duńskie zostało okrojone, przez co Christiansfeld utraciło swoje zaplecze.

W 2015 roku Christiansfeld zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Urbanistyka i architektura

Miasto stanowi bardzo dobrze zachowany przykład realizacji założeń planistycznych braci morawskich, zakładających rozwój osady wokół centralnie położonego placu kościelnego. Plac położony jest między dwoma głównymi ulicami – biegnącymi równolegle ze wschodu na zachód – Lindegade na południu i Nørregade na północy. Przy placu oprócz kościoła, zlokalizowano plebanie, dom sióstr i dom burmistrza.

Przy ulicach o szerokości 24 alenów hamburskich wyznaczono działki o szerokości od 20 do 40 alenów, na których stanęły domy mieszkalne z ogrodami zorientowanymi na północ i południe. Ulice obsadzono drzewami lipowymi w odstępach 8 alenów.

Na peryferiach miasta zlokalizowano budynki użyteczności publicznej, w tym domy dla wdów oraz dla kawalerów i niezamężnych kobiet. Na obrzeżach znajdowały się pola uprawne.

Zabudowa, zgodnie z modelem urbanistyki protestanckiej, jest jednorodna, prosta i pozbawiona zdobień. Budynki wzniesione z żółtej cegły przykrywają dachy z czerwonej dachówki. Większość gmachów powstała w ciągu 40 lat.

Uwagi

↑ Alen hamburski to 57,3 cm, zob. Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 32.

Bibliografia

Lander-Laszig, Annie: SH von A bis Z: Christiansfeld. [w:] Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte [on-line]. [dostęp 2023-01-05]. (niem.).
Løkke Borg Berg, Annemette, Lindberg Marcussen, Lene, Stoklund,Karen: Danish World Heritage Nomination: Christiansfeld, a Moravian Settlement. Kolding Municipality, 2013. [dostęp 2023-01-05]. (ang.).
Polski Komitet ds. UNESCO: Dania. [dostęp 2023-01-05]. (pol.).
Statistics Denmark: Population 1. January by urban and rural areas, population, area and population density and time: 621-10776 Christiansfeld. [w:] m.statbank.dk [on-line]. [dostęp 2023-01-05]. (ang.).
UNESCO: Christiansfeld, a Moravian Church Settlement. [dostęp 2023-01-05]. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[2] Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO

[3] Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

[11] Alen hamburski to 57,3 cm, zob. Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 32.

[CITEREFPolski_Komitet_ds._UNESCO-1] Polski Komitet ds. UNESCO ↓.

[CITEREFGesellschaft_für_Schleswig-Holsteinische_Geschichte-4] 1 2 3 4 5 6 7 Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte ↓.

[CITEREFStatistics_Denmark-5] Statistics Denmark ↓.

[CITEREFLøkke_Borg_BergLindberg_MarcussenStoklund201350-6] Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 50.

[CITEREFLøkke_Borg_BergLindberg_MarcussenStoklund201393-7] Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 93.

[CITEREFUNESCO-8] 1 2 3 4 5 6 UNESCO ↓.

[CITEREFLøkke_Borg_BergLindberg_MarcussenStoklund201340-9] Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 40.

[CITEREFLøkke_Borg_BergLindberg_MarcussenStoklund201332-10] 1 2 3 4 Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 32.

[CITEREFLøkke_Borg_BergLindberg_MarcussenStoklund201338-12] Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 38.