Christian Morgenstern
Christian Otto Josef Wolfgang Morgenstern
Data i miejsce urodzenia

6 maja 1871
Monachium

Data i miejsce śmierci

13 marca 1914
Meran

Narodowość

niemiecka

Język

niemiecki

Dziedzina sztuki

literatura, dziennikarstwo, poezja

Christian Otto Josef Wolfgang Morgenstern (ur. 6 maja 1871 w Monachium; zm. 31 marca 1914 w Meran) – niemiecki poeta, tłumacz, dziennikarz. Syn malarza Carla Ernsta Morgensterna.

Życiorys

Studiował ekonomię i archeologię we Wrocławiu/Breslau. W 1893 zachorował ciężko na płuca, co zmusiło go do częstych pobytów w Szwajcarii. 1894 przerwał studia i przeniósł się do Berlina. Tam dołączył do grupy pisarzy i myślicieli tworzących tzw. Krąg z Friedrichshagen (Friedrichshagener Dichterkreis). Został współpracownikiem Tägliche Rundschau i pisma naturalistów berlińskich Freie Bühne. Od 1897 tłumaczył dzieła Strindberga i Ibsena. Był redaktorem w wydawnictwie Felix Bloch Erben, tam publikował własne wiersze. 1903-1905 redagował pismo Theater poświęcone problemom reformy sztuki dramatycznej.

Twórczość

Za życia Morgensterna ukazało się w druku 15 różnych zbiorów wierszy. Niektórzy badacze wskazują na to, że Morgenstern to nie tylko autor słynnych humorystyczno-groteskowych, opartych na grze słów Pieśni szubienicznych. Jego twórczość obejmuje również poezję melancholijno-refleksyjną, subtelne wiersze o przyrodzie, mistyczną lirykę czy też wierszyki dla dzieci. Ale o ile jego "poważniejsze" utwory uległy w dużym stopniu zapomnieniu, nadal popularne są jego utwory "humorystyczne".

1905 utworzył w berlińskich kawiarniach stowarzyszenie Galgenbrüder (Stowarzyszenie Wisielców). Humorystyczne wiersze Morgensterna z cyklu Galgenlieder były aranżowane muzycznie i wykonywane przez berlińskich aktorów. Książkowe wydanie Galgenlieder (1905) odniosło ogromny sukces czytelniczy.

Jego humoreski zostały przetłumaczone na inne języki, m.in.: język angielski, francuski, włoski, hiszpański, hebrajski, czeski, esperanto, polski.

Morgenstern zaliczany jest najczęściej do neoromantyków. Był autorem małych form literackich: aforyzmy, epigramy, liryka, skecze kabaretowe.

W poezji Morgensterna widoczne są inspiracje filozofią Nietzschego, humor Zarathustry jako najwyższa wolność ducha, pochwała odejścia od wielkich systemów nauki.

W Polsce jego utwory były drukowane w "Szpilkach". "Karuzeli", "Przemianach" (m. in. "Przemiany" 1957, nr 28). Tłumaczką jego twórczości na język polski jest prof. Teresa Kowalska.

Dzieła

Opublikowane za życia autora

  • 1895 – In Phantas Schloss.
  • 1897 – Auf vielen Wegen.
  • 1897 – Horatius travestitus.
  • 1898 – Ich und die Welt.
  • 1900 – Ein Sommer.
  • 1902 – Und aber ründet sich ein Kranz.
  • 1905 – Galgenlieder.
  • 1906 – Melancholie.
  • 1908 – Osterbuch.
  • 1910 – Palmström.
  • 1910 – Einkehr.
  • 1911 – Ich und du.
  • 1914 – Wir fanden einen Pfad

Wydania uzupełnione, poszerzone lub zmienione ze spuścizny

  • 1916 – Palma Kunkel.
  • 1918 – Stufen.
  • 1919 – Der Gingganz.
  • 1919 – Epigramme und Sprüche.
  • 1920 – Der Melderbaum.
  • 1921 – Über die Galgenlieder.
  • 1921 – Klein Irmchen.
  • 1927 – Mensch Wanderer.
  • 1928 – Die Schallmühle.
  • 1938 – Böhmischer Jahrmarkt
  • 1941 – Klaus Burrmann, der Tierweltphotograph.
  • 1941 – Das aufgeklärte Mondschaf. Achtundzwanzig Galgenlieder und deren gemeinverständliche Deutung durch Jeremias Mueller
  • 1943 – Liebe Sonne, liebe Erde. Ein Kinderliederbuch.
  • 1950 – Egon und Emilie. Neuausgabe der Grotesken und Parodien.
  • 1951 – Sausebrand und Mausbarbier. Oldenburg: Stalling
  • 1952 – Christian Morgenstern. Ein Leben in Briefen
  • 1962 – Alles um des Menschen Willen. Gesammelte Briefe

Opracowania

  • Michael Bauer (1933): Christian Morgensterns Leben und Werk. München: R. Piper & Co Verlag.
  • Reinhard Piper (1978): Erinnerungen an meine Zusammenarbeit mit Christian Morgenstern. München und Zürich: R. Piper & Co Verlag.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN, 1996, s. 228.
  2. ↑ Stiftung Deutsches Historisches Museum, Gerade auf LeMO gesehen: LeMO Biografie [online], www.dhm.de [dostęp 2023-12-27] (niem.).
  3. 1 2 3 Die verschiedenen Gesichter von Christian Morgenstern: Einige Bemerkungen zu seinem Schaffen und zur Rezeption seiner Werke - nr 27 - Colloquia Germanica Stetinensia - Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, s. 5 nn.
  4. ↑ Klaus Hammer: „Das Perfekt und das Imperfekt tranken Sekt“: Christian Morgensterns Galgenpoesie in einer neuen Sammlung. (Christian Morgenstern: Die Galgenlieder. Hg. v. Gerd Haffmans. 3. Aufl . Jubiläumsausgabe. Frankfurt a. M. 2007), [w:] Colloquia Germanica Stetinensia 19, 2011, s. 215 nn.
  5. ↑ Christian Morgenstern, Horatius Travestitus, wyd. 4 verm. Aufl., München: R. Piper, 1922.

Bibliografia

  • Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Wojciech Kunicki).
  • Klaus Hammer: „Das Perfekt und das Imperfekt tranken Sekt“: Christian Morgensterns Galgenpoesie in einer neuen Sammlung. (Christian Morgenstern: Die Galgenlieder. Hg. v. Gerd Haffmans. 3. Aufl . Jubiläumsausgabe. Frankfurt a. M.: Haffmans Verlag bei Zweitausendeins, 2007), [w:] Colloquia Germanica Stetinensia 19, 2011, s. 215-218.
  • Margarete Nyczka-Pisarski, Dorota Sośnicka : Die verschiedenen Gesichter von Christian Morgenstern: Einige Bemerkungen zu seinem Schaffen und zur Rezeption seiner Werke - nr 27 - Colloquia Germanica Stetinensia - Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego , 2018, s. 5-32.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.