Bukiet jubilerski lub jubilerski bukiet kwiatowy – naśladująca naturę brosza o wzorze kwiatowym zainspirowanym kwiatem, bukiecikiem kwiatów, pąkiem kwiatowym, koszem z kwiatami, listkiem lub gałązką, noszona na przedniej górnej części tułowia na środku lub z boku w celu upiększenia wycięcia sukni pod szyją albo przypinana po jednej ze stron do klapy sukienki, bluzki, żakietu lub płaszcza. Popularna w Europie w XVIII wieku, szczególnie w Anglii.

W literaturze przedmiotu można też spotkać się z innymi nazwami dla bukietu jubilerskiego tj. devant de corsage, bouquet, floral spray, corsage spray lub broszka corsage.

Bardzo duże i ciężkie osiemnastowieczne kwiatowe bukiety jubilerskie o kształcie odwróconego trójkąta, przypinane na środku sukni z gorsetem lub na bawecie, są nazywane w języku angielskim stomacher.

Historia

Kwiaty, a także rośliny i owoce, ze względu na formę i barwę, oraz piękno i symbolikę, były i w dalszym ciągu są inspiracją w sztuce złotniczej.

Jedną z najstarszych zachowanych kwiatowych ozdób złotniczych jest diadem znaleziony w królewskich grobowcach Pu-abi.

Zapisów o klejnotach w formie kwiatów doszukano się w inwentarzach m.in. książąt dworu burgundzkiego.

Brosze przedstawiające kwiatowe bukiety były popularne w XVIII wieku w całej Europie i Rosji, a szczególnie były popularne w Anglii w latach 1714–1830, jako ozdoba wieczorowych sukni najzamożniejszych kobiet. Czasami osiemnastowieczna brosza z brylantów i platyny miała postać obwódki obramującej linię dekoltu od ramienia do ramienia.

Kwiatowe wzory klejnotów cieszyły się popularnością także wśród polskich szlachcianek w drugiej połowie XVIII wieku. Imponującą broszę, będącą przykładem jubilerskiego bukietu kwiatowego, można zobaczyć w zbiorach Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Pochodząca z końca XVIII wieku pokaźna brosza (o wymiarach 19,8 x 12,5 cm i o wadze 313,1 grama) została wykonana z pozłacanego srebra, ametystów, kryształów górskich i emalii.

Pojedyncza duża brosza devant de corsage mogła wchodzić w skład garnituru jubilerskiego.

Kiedy duże i ciężkie jubilerskie bukiety kwiatowe wyszły z mody i przestały być używane do ozdabiania stroju, to ich kwiatowe elementy były wstawiane do filigranowych wazonów, aby odgrywać rolę bukietu kwiatów na stole. Pewna część z zachowanych jubilerskich bukietów kwiatowych utraciła z tego powodu oryginalne zapięcie.

Stomacher

Olbrzymie i ciężkie ornamentowe brosze stomacher o kształcie odwróconego trójkąta, czyli zwężającego się do dołu, były noszone jako ozdoba sukni z gorsetem. Brosza stomacher zakrywała tułów na środku od linii dekoltu lub nieco poniżej i sięgała niemal aż do talii. Mogła też być przypinana do sukni na bawecie, potęgując jego efekt dekoracyjny albo w celu zakrycia sznurowania gorsetu, które służyło do umocowania tej części garderoby na ciele.

Brosza stomacher miała najczęściej wzór kwiatowy lub przypominała z wyglądu kokardę. Była ozdobiona licznymi małymi kamieniami szlachetnymi, a nawet kilkoma zwisającymi dużymi kamieniami. Brosza stomacher mogła składać się z dwóch lub trzech części, możliwych do odłączenia od siebie i osobnego ich noszenia. Ten typ ozdobnej broszy był popularny w XVIII wieku i później, a szczególnie w epoce edwardiańskiej.

Ozdoby biżuteryjne przypinane do gorsetu sukni były stosunkowo ciężkie i wymagały wsparcia od ubrania. Gdy po 1910 roku sztywne gorsety zostały zastąpione miękkim i luźniejszym strojem, noszenie ogromnych i przyciężkich brosz zostało zaniechane lub brosze te zostały przerobione na lżejsze ozdoby jubilerskie bardziej pasujące do nowego stylu ubrań.

Wzorniki jubilerskie

Wzorów do wykonywania naturalistycznych klejnotów dostarczały tzw. jubilerskie wzorniki. Jednym z najważniejszych był opublikowany w 1762 roku wzornik dla jubilerów autorstwa Pougeta pt. Traité des pierres précieuses et de la maniere de les employer en parure, zawierający plansze z 550 projektami o motywach głównie kwiatowych dla brosz, kolczyków, zawieszeń, pierścieni, naszyjników, egret, ramek do miniatur, sprzączek do butów, uchwytów pieczątek, rękojeści itp.. Klejnoty wzorowane na jego projektach można było znaleźć w całej Europie.

Projekty dużych, około 20-centymetrowych, jubilerskich bukietów kwiatowych, do wykonania z kosztownych metali i drogich kamieni, przypinanych na przodzie stanika sukni, ze względu na wysoką cenę przeznaczone były dla władczyń i arystokracji.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Corsage and Stomacher. [w:] Antique Jewelry University [on-line]. Lang Antique & Estate Jewelry San Francisco. [dostęp 2020-12-18]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Ewa Letkiewicz. Jubilerski bukiet kwiatowy z kolekcji wilanowskiej. „Studia Wilanowskie”. XXVI (2019). s. 153-178. DOI: 10.36135/MPKJIII.01377329.2019.SWXXVI.pp.153–178. ISSN 0137-7329.
  3. 1 2 Magdalena Bożena Toczyńska: O biżuterii oświeconych uwag kilka w Codzienność i niecodzienność oświeconych . Przyjemności, pasje i upodobania (pod redakcją) Bożeny Mazurkowej z udziałem Małgorzaty Marcinkowskiej i Szymona Piotra Dąbrowskiego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2013, s. 115, 116.
  4. 1 2 3 Elise B. Misiorowski, Nancy K. Hays. Jewels of the Edwardians. „Gems & Gemology”. 29 numer 3, s. 165 i 166, 1993. Gemological Insitute of America.
  5. ↑ Agnieszka Pawlak-Damska: Szlachecki styl i szyk. Co nosiły polskie szlachcianki w drugiej połowie XVIII wieku?. Serwis popularnonaukowy TYTUS, wydawca Fundacja Zakłady Kórnickie, 2018. [dostęp 2020-12-16]. (pol.).
  6. ↑ Dagmara Wójcik. Klejnoty i uczucia. Biżuteria dawna ze zbiorów Muzeum w Gliwicach (wystawa w willi Caro w Gliwicach). „Polski Jubiler”. 154, Styczeń 2017.
  7. 1 2 3 4 5 Harold Newman An Illustrated Dictionary of Jewelry, Thames and Hudson: Stomacher. ADIN Fine Antique Jewellery. [dostęp 2020-12-15]. (ang.).
  8. ↑ José Blanco F., Patricia Kay Hunt-Hurst, Heather Vaughan Lee, Mary Doering: Clothing and Fashion: American Fashion from Head to Toe: American Fashion from Head to Toe. Santa Barbara, CA: ABC CLIO, 2016, s. 278. ISBN 978-1610693097.
  9. ↑ Susanne Gänsicke, Yvonne J. Markowitz: Looking at Jewelry: A Guide to Terms, Styles, and Techniques. Getty Publications, 2019, s. 117. ISBN 978-1606065990.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.