Buka – należąca do Papui-Nowej Gwinei wyspa na Oceanie Spokojnym, w archipelagu Wysp Salomona. Wraz z sąsiednią Wyspą Bougainville’a i kilkoma okolicznymi wysepkami stanowi prowincję autonomiczną Bougainville.

Geografia

Wyspa znajduje się na północny zachód od Wyspy Bougainville’a, od której jest oddzielona wąską cieśniną Buka (ang. Buka Passage). Jest najbardziej wysuniętą na północ z Wysp Salomona. Rozciągnięta w osi północ-południe, ma ok. 50 km długości i 16 km szerokości. Jest dość płaska, jej wysokość z reguły nie przekracza 300 m n.p.m., jedynie w południowo-zachodniej części wyspy wzdłuż wybrzeża ciągnie się pasmo nieco wyższych wzgórz, zwanych Pasmem Richarda Parkinsona. Najwyższym szczytem tego pasma jak i całej wyspy jest Mt. Bei (458 m n.p.m.). Ze stoków pasma spływa kilka większych rzeczek, największa z nich to Gagan River. Wschodnie wybrzeże wyspy jest mało rozwinięte, tworzy je klif wysokości do 100 m. Wybrzeże zachodnie jest niższe, bardziej rozczłonkowane, jest tu kilka zatok i szereg małych wysepek. Cała wyspa otoczona jest rafami koralowymi, tworzącymi po stronie zachodniej szereg atoli.

Historia

Wyspa była zamieszkana przez człowieka już w okresie paleolitu, ok. 30 tys. lat temu. Ludność autochtoniczna należy do dwóch różnych grup językowych: Solos i Halia, przy czym w tej drugiej grupie występują jeszcze dwa różne dialekty. Europejskie osadnictwo pojawiło się tu dopiero pod koniec XIX w. W 1885 roku wyspa znalazła się pod protektoratem Niemiec, w 1914 roku została zajęta przez Australię, która uzyskała mandat Ligi Narodów w 1920 roku. Podczas II wojny światowej okupowana przez Japonię od marca 1942 r. do 1945 r.

Obecnie występują tu silne tendencje separatystyczne, zmierzające do oderwania wyspy od Papui-Nowej Gwinei i ustanowienia niepodległego państwa wraz z sąsiednią Wyspą Bougainville’a. W 1988 roku separatyści wzniecili powstanie, a w latach 90. na wyspie doszło do gwałtownych starć zbrojnych. W 2001 roku podpisano umowę pokojową, zaś w 2005 Buka, Wyspa Bougainville’a i kilka mniejszych okolicznych wysepek stały się oficjalnie prowincją autonomiczną.

Na wyspie położone jest miasto Buka, stanowiące ośrodek administracyjny prowincji. Transport lotniczy jest realizowany za pośrednictwem Portu Lotniczego Buka.

Przypisy