Bujanka czarna

Bujanka czarna
	Bombylella atra
	(Scopoli, 1763)
	; Imago
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	muchówki
Rodzina	bujankowate
Podrodzina	Bombyliinae
Plemię	Bombyliini
Rodzaj	Bombylella
Gatunek	bujanka czarna
Synonimy
	Bombylius ater Scopoli, 1763; Bombylivs qvartvs Schaeffer, 1768; Bombylivs qvintvs Schaeffer, 1768; Hippobosca atra Lepekhin, 1774; Hippobosca uralensis Gmelin, 1790; Bombylius atratus Pallas in Wiedemann, 1818; Bombylius barbulus Pallas in Wiedemann, 1818; Bombylius lugubris Loew, 1855;
	Bombylius ater Scopoli, 1763; Bombylivs qvartvs Schaeffer, 1768; Bombylivs qvintvs Schaeffer, 1768; Hippobosca atra Lepekhin, 1774; Hippobosca uralensis Gmelin, 1790; Bombylius atratus Pallas in Wiedemann, 1818; Bombylius barbulus Pallas in Wiedemann, 1818; Bombylius lugubris Loew, 1855;

Bujanka czarna (Bombylella atra) – gatunek muchówki z rodziny bujankowatych i podrodziny Bombyliinae. Zamieszkuje krainę palearktyczną od Półwyspu Iberyjskiego po Syberię i Azję Środkową.

Taksonomia

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1763 roku przez Giovanniego Antonia Scopoliego pod nazwą Bombylius ater. Lokalizacja typowa znajduje się w Słowenii. W 1995 roku David J. Greathead umieścił go w rodzaju Bombylella oraz zsynonimizował z nim gatunek Bombylius lugubris.

Morfologia

Muchówka ta osiąga od 6 do 11 mm długości ciała o zwartej budowie. Głowa jest dość mała, znacznie węższa od tułowia, w widoku bocznym mniej więcej trójkątna. Wyposażona jest w długi, smukły, sterczący ku przodowi ryjek i dość krótkie głaszczki. Owłosienie głowy jest czarne z białymi lub szarymi włoskami na twarzy i potylicy, rzadziej całkowicie czarne. Oczy złożone u samic są szeroko rozstawione, u samców zaś są silnie zbliżone do siebie. Omatidia w górnej połowie oczu samca są powiększone. Czułki są wąsko rozstawione i mniej więcej tak długie jak głowa, ich ostatni człon jest u samca wąski, a u samicy nieco rozszerzony. Owłosienie czułków jest bardzo gęste i szczotkowate. Spodnią stronę czułków samicy porastają zwykle włoski czarne i szare, rzadziej tylko czarne.

Tułów jest krótki i szeroki, czarny i głównie czarno owłosiony; białe lub białożółte włoski obecne są na śródpleczu, a u samicy także w kępkach na pteropleurach. Skrzydła mają wyraźnie przyciemnioną, jasnobrunatną część nasadową oraz częściowo przednią krawędź; przyciemnienie to obejmuje komórki podstawowe radialną i medialną w całości lub pozostawia ich wierzchołkowe części przejrzystymi. Odnóża ubarwione są całkiem czarno.

Odwłok jest krótki i szeroki. Na wierzchu tergitów od drugiego do piątego występują kępki białych włosków, na ich bokach zaś kępki dłuższych włosków czarnych; kępki te mogą się jednak wycierać. U samicy domieszka białych włosków widoczna jest również na sternitach. Pokładełko uzbrojone jest w kolce i porośnięte brunatnożółtymi włoskami.

Ekologia i występowanie

Owad ciepłolubny. Zasiedla suche i otwarte stanowiska, preferując te o wapiennym podłożu, w tym murawy kserotermiczne. Osobniki dorosłe aktywne są od kwietnia lub maja do lipca. Odwiedzają kwiaty celem żerowania na nektarze. Larwy są parazytoidami żądłówek.

Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Hiszpanii, Francji, Belgii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Malty, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskiej części Rosji. Ponadto podawany jest z Syberii, Turcji, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Syrii, Libanu, Izraela, Egiptu, Arabii Saudyjskiej, Kuwejtu, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Omanu, Kazachstanu, Turkmenistanu, Uzbekistanu, Tadżykistanu, Kirgistanu oraz Iranu. W Polsce jest owadem rzadko spotykanym.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bombylella atra – Bujanka czarna. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2021-09-07].
1 2 N.L. Evenhuis, D.J. Greathead: World catalog of bee flies (Diptera: Bombyliidae). Revised September 2015. Bishop Museum, 2015. s. 1-206. [dostęp 2019-04-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
1 2 3 4 D.J. Greathead. A review of the genus Bombylius Linnaeus s. lat. (Diptera: Bombyliidae) from Africa and Eurasia. „Entomologica Scandinavica”. 26, s. 47–66, 1995.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Przemysław Trojan: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVIII Muchówki – Diptera, zeszyt 24 Bujanki – Bombyliidae. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1967.
1 2 3 4 5 6 Frank M.F.M. Hull Frank M.F.M., Bee flies of the world: the genera of the family Bombyliidae, Washington: Smithsonian Institution Press, 1973, DOI: 10.5962/bhl.title.48406, ISBN 0-87474-131-9 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[insektarium-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bombylella atra – Bujanka czarna. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2021-09-07].

[cat-2] 1 2 N.L. Evenhuis, D.J. Greathead: World catalog of bee flies (Diptera: Bombyliidae). Revised September 2015. Bishop Museum, 2015. s. 1-206. [dostęp 2019-04-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].

[Greathead-3] 1 2 3 4 D.J. Greathead. A review of the genus Bombylius Linnaeus s. lat. (Diptera: Bombyliidae) from Africa and Eurasia. „Entomologica Scandinavica”. 26, s. 47–66, 1995.

[Trojan-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Przemysław Trojan: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVIII Muchówki – Diptera, zeszyt 24 Bujanki – Bombyliidae. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1967.

[Hull-5] 1 2 3 4 5 6 Frank M.F.M. Hull Frank M.F.M., Bee flies of the world: the genera of the family Bombyliidae, Washington: Smithsonian Institution Press, 1973, DOI: 10.5962/bhl.title.48406, ISBN 0-87474-131-9 .