| nr rej. A/486/2017 oraz A/487/2017 z 22 marca 2017 | |
Budynek maszyny wyciągowej szybu Zachodniego (2012) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Szyb Zachodni |
| Typ budynku |
nadszybie, budynek maszyny wyciągowej |
| Styl architektoniczny | |
| Ukończenie budowy |
1908 |
| Pierwszy właściciel |
Preussengrube AG |
Położenie na mapie Bytomia | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa śląskiego | |
| 50°21′06,2″N 18°49′00,4″E/50,351722 18,816778 | |
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen – budynki nadszybia szybu wentylacyjnego i maszyny wyciągowej z 1908 roku, w Bytomiu, wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.
Zabytkowe budynki wentylacyjnego szybu Zachodniego wybudowane w stylu historyzmu należały do zlikwidowanej kopalni węgla kamiennego Miechowice w Bytomiu.
Historia
Wentylacyjny i zjazdowy szyb Zachodni kopalni węgla kamiennego Preussen, która rozpoczęła wydobycie w 1905 roku rozpoczęto głębić w 1906 roku w celu zapewnienia wentylacji północnego pola wydobywczego. 11 stycznia 1908 roku osiągnięto głębokość 122,6 metra. W 1909 roku jego drążenie do 257 metrów głębokości zostało zakończone. Przepływ powietrza pierwszym wydechowym szybem wentylacyjnym kopalni uzyskano w grudniu 1909 roku. W 1910 roku oddano do użytku budynek maszyny wyciągowej, nadszybia i dom dla pracowników dozoru. Budynki wzniesiono w stylu historyzmu, obecnie są one otoczone lasem. Zamontowano wentylator firmy Capell o wydajności 3000 m³ na minutę, oraz elektryczny kompresor o wydajności 4000 m³ na godzinę. Aby połączyć szyb z poziomem 370 m wybito pozostałe 113 metrów poprzez nadsięwłom o wielkości 2×2 metry z tegoż poziomu, prace te zakończono w 1914 roku.
Na poziomie 150 m zostało zabudowane źródło wody słodkiej, utworzone w celu awaryjnego zapewnienia wody przemysłowej dla kopalni. W lipcu 1944 roku jego wydajność wynosiła 1600 litrów na minutę; woda ta była wykorzystywana do picia, pracy kotłowni i łaźni.
W czasie II wojny światowej w barakach położonych w pobliżu szybu przetrzymywano jeńców wojennych.
W 1945 roku w barakach przy szybie zakwaterowano robotników z kopalni węgla kamiennego Flora, którzy powiększyli skład załogi kopalni Miechowice.
W 1939 roku zgłębiono szyb do poziomu 720 m.
Szyb został wyłączony z systemu wentylacyjnego kopalni w 1965 roku, co umożliwiło likwidację jego filara ochronnego; w tym samym roku uruchomiono nowy wentylacyjno-podsadzkowy szyb Ignacy.
Z oryginalnych zabudowań zachowały się: budynek maszynowni, jeden z budynków pomocniczych oraz dwa baseny. Nie przetrwała wieża wyciągowa i pobliskie budynki mieszkalne.
W pobliżu dawnych zabudowań szybu mieści się zakład murarsko-betoniarski oraz przedsiębiorstwo skupujące surowce wtórne.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 25 [dostęp 2017-08-28].
- 1 2 3 4 Śląsk 2006 ↓.
- 1 2 Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 421.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 322.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 351.
- 1 2 3 Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 323.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 350.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 353.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 326–327.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 329.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 376.
- 1 2 Kubacz ↓.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 384.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 422.
- ↑ Dybeł i Hebliński 2002 ↓, s. 425.
- ↑ Zakład murarsko-betoniarski. krs-online.com.pl. [dostęp 2017-08-28].
- ↑ Sortmet. Skup surowców wtórnych. Sortmet. [dostęp 2017-08-28].
Bibliografia
- Tadeusz Dybeł, Józef Hebliński: Historia Miechowic i kronika kopalni „Miechowice” (reprint wydania z 1988 roku). W: Historia KWK „Bobrek”. Józef Hebliński (red.). Bytom: Zakład Górniczy „Bytom III”, 2002.
- Adam Kubacz: Kopalnia Preussengrube (potem Miechowice) 1900-2005. Bractwo Gwarków Związku Górnośląskiego. [dostęp 2017-08-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-28)].
- Zabytki sztuki w Polsce: Śląsk. opieka nauk. Ernst Badstübner et al.; red. merytoryczna Sławomir Brzezicki i Christine Nielsen ; współpr. Grzegorz Grajewski i Dietmar Popp ; red. językowa Marcin Grabski, Olga Rutkowska; tł. Barbara Ilkosz i Teresa Szymczyk. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006, s. 183. ISBN 83-922906-1-5.