Bruno Abdank-Abakanowicz herbu Abdank (ur. 6 października 1852 w Wiłkomierzu, zm. 29 sierpnia 1900 w Parc St. Maur) – polski matematyk, elektrotechnik i wynalazca(w Encyclopaedia Britannica wymieniany jako „matematyk litewski”).

Życiorys

Pochodził ze szlacheckiej rodziny o tatarskim rodowodzie. Córka Brunona, Zofia, znalazła się pod opieką prawną Sienkiewicza. Ukończył szkołę politechniczną w Rydze, następnie habilitował się w zakresie mechaniki w Akademii Technicznej we Lwowie, gdzie w latach 1876-1881 był docentem prywatnym i płatnym: geometrii położenia, statyki wykreślnej i mechaniki budowniczej.

W 1881 osiadł we Francji, gdzie założył własną pracownię elektrotechniczną. Zamieszkał w willi pod Paryżem, miał posiadłość w Champigny oraz wysepkę Costaérès w Perros-Guirec Ploumanac’h w Bretanii z domem własnego pomysłu, kochał sztukę i wybranych artystów. Zmarł nagle w swojej paryskiej willi goszcząc wielkiego malarza Aleksandra Gierymskiego, któremu mecenasował.

Abakanowicz stanowi ponoć pierwowzór młodego Tatara imieniem Selim w noweli Sienkiewicza Hania. Jest to prawdopodobne, bowiem znał doskonale pisarza, któremu dopomagał w trakcie pracy nad Krzyżakami i Rodziną Połanieckich. Przez wiele lat przyjaźnił się z fizykiem Zygmuntem Wróblewskim.

W 1889 był reprezentantem Stanów Zjednoczonych na wystawie powszechnej w Paryżu za co otrzymał Krzyż Legii Honorowej

Wynalazki

Wynalazł szereg wynalazków

• integraf – odmiana integratora, przyrząd służący do obliczania wartości liczebnej całek metodą graficzną (opatentowany w 1880 i odtąd produkowany przez szwajcarskie przedsiębiorstwo Coradi)
• parabolograf
• spirograf
• dzwonek elektryczny przeznaczony do zastosowania na liniach kolejowych
• lampę elektryczną własnego systemu

Publikacje

Opublikował szereg rozpraw naukowych w polskich czasopismach „Pamiętniku akademii umiejętności", w „Kosmosie', w „Ateneum" i w „Tygodniu", przy którym w r. 1877 redagował dodatek pt. ,,Wystawa krajowa, rolnicza i przemysłowa", będący urzędowym organem komitetu lwowskiej wystawy rolniczej. Swój integrator opisał również w sposób popularny w Ognisku, księdze zbiorowej ku czci Teodora Tomasza Jeża (Warszawa 1882).

Po wyjeździe do Francji od 1883 był członkiem redakcji francuskiego pisma „Lareićre electriclue". Wydał w języku francuskim „Les intógraphes, la courbe integrale et ses applications etude sur un nouveau synteme d'integrateurs mecaniques' (Paryż 1886), która w przekładzie niemieckim wyszła w 1888.

Ważniejsze dzieła:

• Zarys statyki wykreślnej, Lwów 1876;
• Integrator, krzywa całkowa i jej zastosowanie w mechanice budowniczej
• „Nowy sposób budowy zwojów do machin dynamo-elektrycznych" (Kraków 1884).

Przypisy

Bibliografia

• Marjan Grotowski, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 1.
• Saturnin Sikorski: Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana, t.I. Warszawa: Nakład i druk S. Sikorskiego, 1890, s. 14-15.

Linki zewnętrzne

• Prace Bruna Abakanowicza dostępne w Sieci (Katalog HINT)
• Prace Bruna Abakanowicza w serwisie Polona