Brama Raduńska z kamiennym akweduktem nad fosą (po lewej), ok. 1620 r. | |
| Województwo | |
|---|---|
| Miasto | |
| Typ budynku |
ufortyfikowany przepust wodny z akweduktem |
| Ukończenie budowy |
1480 |
| Ważniejsze przebudowy |
1563, 1636 |
| Zniszczono |
1895 |
Położenie na mapie Gdańska | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego | |
| 54°21′11,6516″N 18°38′41,2354″E/54,353237 18,644788 | |
Brama Raduńska (niem. Radaunetor) – niezachowany obiekt hydrotechniczny w ciągu nowożytnych obwałowań Starego Miasta w Gdańsku. Pozwalał na przepływ wód Kanału Raduni przez miejskie fortyfikacje.
Historia
Kanał Raduni to sztuczny przekop rzeki Raduni, wykopany w XIV wieku przez Zakon krzyżacki w celu zapewnienia Gdańskowi wody pitnej, energii dla młynów oraz dla zasilenia fos miejskich. W drugiej połowie XV wieku Stare Miasto otoczono od zachodu nowym ciągiem murów miejskich z fosą, co spowodowało konieczność przeprowadzenia wód Kanału Raduni przez nowe umocnienia. Problemem była zwłaszcza głęboka fosa, nad którą trzeba było przeprowadzić wody Kanału. W tym celu w 1480 roku zbudowano przepust w murach i chroniącą go Bramę Raduńską. Brama miała formę niewielkiego budynku, w którym mieścił się przepust, przylegający do niezachowanej Baszty Raduńskiej. Przepust Bramy Raduńskiej był zamykany opuszczaną w nurt wody kratą.
Obiekt został przebudowany w 1563 roku. Odtąd znajdował się przy lewym czole Bastionu św. Elżbiety, poprzedzony kamiennym akweduktem ponad fosą, wspartym na łękach. Akwedukt posiadał cztery kamienne wieżyczki, uniemożliwiające przejście po koronie obiektu. W 1636 roku, podczas przebudowy Bastionu św. Elżbiety, zburzono kamienny akwedukt i zastąpiono go drewnianym. Nad przepustem znajdował się herb Gdańska. Bramę rozebrano w 1895 roku.
Bibliografia
- Grzegorz Bukal (red.): Fortyfikacje Gdańska. Gdańsk: Nadbałtyckie Centrum Kultury, 2006. ISBN 83-919189-6-3.