Bitwa pod Baranowem Sandomierskim – bitwa, która miała miejsce 3 kwietnia 1656 pod Baranowem Sandomierskim w czasie potopu szwedzkiego.

Sytuacja przed bitwą

Król Karol X Gustaw wraz z armią szwedzką planował zdobyć Lwów, jednak znaczne siły polskie i klęska pod Jarosławiem zmusiły go do odwrotu. Odwrót odbywał się w ciężkich warunkach pogodowych i podczas działania partyzantki polskiej.

Po bitwie pod Niskiem armia szwedzka znalazła się w widłach Wisły i Sanu, gdzie została zablokowana przez siły marszałka Lubomirskiego, regimentarza Stefana Czarnieckiego oraz armię litewską Pawła Sapiehy, który strzegł postawionego wcześniej pod Baranowem mostu na galarach. Po utracie zamku w Sandomierzu siły szwedzkie zostały zamknięte w widłach Wisły i Sanu, a najważniejsze potencjalne drogi ucieczki znajdowały się pod kontrolą Polaków; drogi były błotniste, a wojsko szwedzkie cierpiało głód. Celem Polaków było zablokowanie Szwedów w widłach Wisły i Sanu, a następnie wygłodzenia i zniszczenia sił przeciwnika. Oddział Czarneckiego skierował się na Sandomierz, a chorągwie pod komendą Jacka Szemberka, Aleksandra Koniecpolskiego i Pawła Jana Sapiehy rozłożyły się na południowy wschód od Baranowa.

Bitwa

W nocy z 2 na 3 kwietnia 1656 roku Karol Gustaw skierował się z wojskiem w stronę Baranowa Sandomierskiego, gdzie stały 24 chorągwie kwarcianych Pawła Jana Sapiehy (siły litewskie liczyły około ośmiu tysięcy żołnierzy). Szwedzka rajtaria uderzyła na niespodziewających się ataku żołnierzy wojsk kwarcianych. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Szwedów; w jej wyniku zginęło 500 żołnierzy wojsk Sapiehy, wojska litewskie utraciły 4 sztandary, a wojska Karola Gustawa zdobyły żywność, z którą powróciły do obozu. Bitwa zakończyła się klęską wojsk litewskich. W dniach 4-5 kwietnia 1656 roku armia szwedzka przeprawiła się przez San.

W wyniku bitwy nie ucierpiał zamek w Baranowie Sandomierskim, a samo miasto nie zostało splądrowane.

W literaturze

Bitwa jest wzmiankowana w Potopie autorstwa Henryka Sienkiewicza.

Przypisy