Biskupia Struga (Struga Biskupia, Struga Ostrowicka) – rzeka w centralnej Polsce, w województwie wielkopolskim, płynąca przez Pojezierze Gnieźnieńskie, o długości 19,4 km. Dorzecze rzeki obejmuje obszar około 250 km².

Źródłem rzeki jest Jezioro Ostrowite (Jarockie) znajdujące się w gminie Ostrowite, między miejscowościami Ostrowite i Jarotki. Struga biegnie przez obszar trzech powiatów (słupeckiego, konińskiego i powiatu miasta Konin). Koryto i bieg rzeki są antropogeniczne – były wielokrotnie zmieniane z uwagi na tworzenie odkrywek węgla brunatnego KWB Konin. Rzeka uchodzi do Jeziora Gosławskiego, na granicy między gminą Kazimierz Biskupi a Koninem.

Przebieg

Struga Ostrowicka o długości 19,4 km ma swoje źródło w Jeziorze Ostrowitym, na wysokości 102,7 m n.p.m. Stąd rzeka płynie na południowy wschód i po około 1,5 km wpada do Jeziora Koziegłowskiego. Następnie, między miejscowościami Izdebno i Przytuki, wpływa do powiatu konińskiego i płynie dalej w kierunku SSE. Od miejscowości Komorowo, koryto rzeki zostało na znacznym odcinku przełożone przez KWB Konin. Tamże struga skręca na SSW i wpada do sztucznego zbiornika Kozarzewek, będącego pozostałością po wyrobisku odkrywki Kazimierz Południe. Dalej rzeka płynie na wschód, stopniowo zmieniając kierunek na północny, wpływając do rowu odprowadzającego wody górnicze z odkrywki Kazimierz Południe. Koryto zmienia swój bieg na południowo-wschodni, przepływa przez wieś Nieświastów, ponownie skręca na północny wschód, wpadając do swojego dawnego koryta. Po około 500 metrach, Struga ponownie była regulowana przez człowieka. Część wód wpływa do pokopalnianego odstojnika i po jego pokonaniu ponownie wpływa w koryto, część płynie dalej na południe do Kazimierza Biskupiego. W miejscowości przebieg rzeki zmienia się na równoleżnikowy, a w Kamienicy do Strugi Biskupiej wpływa jej największy lewy dopływ – Struga Kleczewska. Rzeka ponownie zmienia swój bieg na południowy. Ponad kilometr dalej, rzeka łączy się z jej kolejnym dopływem – Rowem Głównym, odprowadzającym wody z odkrywek Jóźwin i Jóźwin IA. Rzeka uchodzi do Jeziora Gosławskiego, na zachód od Elektrowni Pątnów, na pograniczu gminy Kazimierz Biskupi i miasta Konin.

Dolina Strugi Ostrowickiej

W początkowym biegu, aż do miejscowości Komorowo, rzeka biegnie swoim naturalnym, płytkim korytem, otoczonym terenami zabagnionymi. Poniżej Komorowa, koryto regulowane było z uwagi na prowadzone przez KWB Konin odkrywki węgla brunatnego. Nowe koryto jest wąskie (2-3 metry przy dnie), a jego głębokość jest zmienna i zależna od rzędnej terenu (zwykle 4-6 metrów), o przekroju zbliżonym do trapezu równoramiennego. W miejscowości Kamienica, rzeka ponownie wpływa w swoje stare koryto i płynie nim aż do ujścia w Jeziorze Gosławskim. Średni spadek rzeki wynosi około 0,9‰.

Dorzecze

Dorzecze Biskupiej Strugi według różnych źródeł obejmuje obszar od 241,9 km² do 250,0 km². Według Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, który dokonał podziału Polski na jednostki hydrograficzne, zlewnia Biskupiej Strugi należy do dorzecza Warty.

Dorzecze Strugi w całości znajduje się w woj. wielkopolskim, obejmując część powiatu słupeckiego, powiatu konińskiego oraz miasta Konin. Gospodarzem wszystkich wód w zlewni jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, który administruje regionem wodnym Warty, w tym zlewni bilansowej Warta od Neru do Prosny. Najdłuższym dopływem Strugi Biskupiej jest Struga Kleczewska. W ciągu rzeki znajdują się także dwa naturalne jeziora – Ostrowite (35 ha) i Koziegłowskie (37 ha).

Kopalnia Węgla Brunatnego Konin pozostawiła po sobie wiele obiektów hydrologicznych, znacznie przekształcając pierwotną zlewnię Strugi Biskupiej. W wyrobisku odkrywki Pątnów powstał zbiornik o powierzchni ok. 350 ha, na odkrywce Kazimierz w miejscowości Kozarzewek, zbiornik ma 65 ha, a powstające w okolicach Kleczewa jezioro ma mieć 522 ha. Poza sztucznymi jeziorami, powstała także sieć kanałów, rowów i osadników, odprowadzających wody kopalniane do zlewni Strugi Biskupiej.

Jakość wód

Wody rzeki zostały ocenione w roku 2010 na III klasę jakości na podstawie elementów biologicznych, podczas gdy wspierające je elementy fizyczno-chemiczne wskazują na klasę II. Głównymi emitorami zanieczyszczeń są wody z odwadnianych odkrywek węgla brunatnego, często zanieczyszczonymi smarami czy olejami przemysłowymi, oczyszczalnia ścieków w Kazimierzu Biskupim, osiedle wielorodzinne w Nieświastowie oraz Struga Kleczewska, do której odprowadzane są wstępnie oczyszczone wody z oczyszczalni w Kleczewie. Duża ilość zawiesin powoduje tworzenie się stożka napływowego u ujścia rzeki do Jeziora Gosławskiego.

Regulacja rzeki

Kopalnia Węgla Brunatnego Konin znacząco wpłynęła na Strugę Biskupią i jej dorzecze. Zmiany dotyczą 60% powierzchni zlewni, głównie w jej centralnej i wschodniej części, gdzie istniały lub istnieją odkrywki węgla brunatnego. Ingerencja w stosunki wodne Strugi zaczęła się w 1957 roku, wraz z budową odkrywki Pątnów, która przekształciła wschodnią część zlewni, na północ od obecnej dzielnicy Konina – Pątnowa. Pięć lat później, w Kazimierzu Biskupim rozpoczęto budowę odkrywki Kazimierz. Osuszono wtedy znajdujące się w ciągu rzeki jezioro Kurzyniec oraz przeniesiono koryto rzeki na południe. Eksploatacja złóż z odkrywki Jóźwin, przerwała Strugę Kleczewską, główny dopływ Strugi Ostrowickiej. W celu odwodnienia odkrywek, KWB Konin wybudowało szereg kanałów, rowów, a także osadników, do których kierowane są wody brudne. W odstojnikach osadzają się cząstki stałe zawieszone w wodach kopalnianych. Oczyszczona woda zasila zlewnię Strugi Biskupiej, znacznie wpływając na jej przepływy.

Średnioroczny przepływ z lat 1995-2004 w przekroju ujścia Biskupiej Strugi wynosił 2,40 m³/s.

Zobacz też

• grodzisko w Koziegłowach

Przypisy