Bezlist

Bezlist
	; Bezlist okrywowy
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	mchy
Klasa	prątniki
Podklasa	Buxbaumiidae
Rząd	bezlistowce
Rodzina	bezlistowate
Rodzaj	bezlist
	Nazwa systematyczna
	Buxbaumia J. Hedwig; Sp. Musc. 166. 1 Jan 1801
	Typ nomenklatoryczny
	B. aphylla J. Hedwig

Bezlist (Buxbaumia) – rodzaj mchów (prątników) z monotypowej rodziny bezlistowate Buxbaumiaceace i rzędu bezlistowce Buxbaumiales. Obejmuje 12 gatunków. Rośliny te występują w Eurazji i Ameryce Północnej, w rozproszeniu w strefie tropikalnej oraz w Australii i na wyspach Pacyfiku, w tym Nowej Zelandii. W Polsce rosną dwa gatunki z tego rodzaju – dość częsty, naziemny bezlist zwyczajny B. aphylla i bardzo rzadki, rosnący na starych pniach drzew bezlist okrywowy B. viridis. Ze względu na bardzo silną redukcję gametofitu, rośliny te stają się widoczne po wytworzeniu sporofitu. W tej postaci wyróżniają się charakterystycznymi, skośnymi puszkami zarodni.

Nazwa naukowa tego taksonu upamiętnia niemieckiego botanika Johanna Buxbauma (1693–1730).

Morfologia

Splątek: Podziemny jest przejrzysty, błoniasty, a nadziemny zielony.
Gametofit: Dwupienny i jednoroczny, bardzo silnie zredukowany. Rośliny męskie rozwijają się wprost na splątku, na jego krótkim odgałęzieniu i są bardzo drobne – widoczne tylko pod mikroskopem. Składają się z muszlowatego, bezzieleniowego listka otulającego kulistą plemnię rozwijającą się na zgiętym trzonku. Rośliny żeńskie mają nierozgałęzioną łodyżkę długości do 1 mm zwieńczoną rodnią. Na łodyżce rozwija się kilka jajowatych listków pozbawionych żebra, w dolnej części łodyżki zielonych, w górze bezbarwnych. W miarę dojrzewania sporofitu listki stają się bezbarwne, brunatnieją i zmieniają się w kłębki nitek.
Sporofit: Stosunkowo duży, w porównaniu zwłaszcza do gametofitów – osiąga do 2 cm wysokości. Seta gruba, prosto wzniesiona, szorstka i zwykle czerwonobrązowa. Puszka zarodni jajowata, z górną częścią płaską lub słabo wypukłą i często skośną. Dolna część silnie wypukła. Dodatkowo obie części puszki często zróżnicowane barwnie. Wieczko puszki stożkowate lub naparstkowate. Czepek drobny – okrywa tylko wieczko, gładki i stożkowaty, szybko odpadający. Wewnątrz puszki woreczek zarodnikowy z szeroką kolumienką i dużym przestworem powietrznym oddzielającym go od ściany zarodni. Perystom jest podwójny. Wewnętrzny ma postać silnie sfałdowanej i zwężającej się ku górze błony, a zewnętrzny składa się z pojedynczego lub kilku (do 4) koncentrycznych szeregów ząbków.

Systematyka

Monotypowy rząd bezlistowce Buxbaumiales M. Fleisch. należy do podklasy Buxbaumiidae Doweld, klasy prątniki Bryopsida Rothm., podgromady Bryophytina Engler, gromady mchy Bryophyta Schimp. Do rzędu należy jedna rodzina – bezlistowate Buxbaumiaceae Schimp. i jeden rodzaj bezlist Buxbaumia Hedw. Dawniej bezlistowce włączano do klasy płonników Polytrichopsida.

Wykaz gatunków

Buxbaumia aphylla Hedw. – bezlist zwyczajny
Buxbaumia colyerae Burges
Buxbaumia himalayensis Udar, S.C. Srivast. & D. Kumar
Buxbaumia javanica Müll. Hal.
Buxbaumia minakatae S. Okamura
Buxbaumia novae-zelandiae Dixon
Buxbaumia piperi Best
Buxbaumia punctata P.C. Chen & X.J. Li
Buxbaumia symmetrica P.C. Chen & X.J. Li
Buxbaumia tasmanica Mitt.
Buxbaumia thorsborneae I.G. Stone
Buxbaumia viridis (DC.) Moug. & Nestl. – bezlist okrywowy

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 3 4 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-02-02] (ang.).
1 2 Buxbaumia J. Hedwig. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-02-01].
1 2 Buxbaumia. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2021-02-01].
1 2 3 4 5 Wilfred B. Schofield: Buxbaumiaceae. [w:] Flora of North America. Vol. 27 [on-line]. 2007. [dostęp 2021-02-01].
1 2 3 4 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 16-17. ISBN 83-85444-84-X.
1 2 3 4 5 6 7 8 Bronisław Szafran: Mchy (Musci). T. I. Warszawa: PAN, PWN, 1957, s. 79-81.
↑ A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 140-141. ISBN 978-0-521-54672-0.
1 2 3 J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 102.
1 2 3 4 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 70. ISBN 83-214-1305-6.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[goffinet-2] 1 2 3 4 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-02-02] (ang.).

[ing-3] 1 2 Buxbaumia J. Hedwig. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-02-01].

[tpl-4] 1 2 Buxbaumia. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2021-02-01].

[america-5] 1 2 3 4 5 Wilfred B. Schofield: Buxbaumiaceae. [w:] Flora of North America. Vol. 27 [on-line]. 2007. [dostęp 2021-02-01].

[ochyra-6] 1 2 3 4 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 16-17. ISBN 83-85444-84-X.

[mchy-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 Bronisław Szafran: Mchy (Musci). T. I. Warszawa: PAN, PWN, 1957, s. 79-81.

[smith-8] A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 140-141. ISBN 978-0-521-54672-0.

[mickiewicz-9] 1 2 3 J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 102.

[slownik-10] 1 2 3 4 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 70. ISBN 83-214-1305-6.