Bedri Dedja (ur. 20 listopada 1930 w Korczy, zm. 13 kwietnia 2004) – albański pisarz literatury dziecięcej, poeta, prozaik, dramaturg, publicysta, tłumacz, wydawca, profesor psychologii i pedagogiki. Pełnił funkcję wiceministra edukacji i kultury.

Wiele książek autorstwa Bedriego Dedji zostało przetłumaczonych na języki rosyjski, grecki, rumuński, arabski i chiński; wydano je między innymi w Stanach Zjednoczonych, Francji, Grecji, Szwajcarii, Rumunii, Chinach i Rosji. Tłumaczył dzieła autorstwa Lwa Tołstoja, Władimira Majakowskiego, Nikołaja Nosowa, Marka Twaina, Aleksandra Puszkina, Hansa Christiana Andersena, Maksima Gorkiego i Charlesa Perraulta.

Życiorys

Uczęszczał do szkoły podstawowej w Szkodrze, następnie ukończył liceum w Durrësie; w trakcie nauki w szkole średniej rozpoczął działalność publicystyczną, pisząc dla czasopism Flamurtari i vogël, Pionieri oraz Letrari i Ri. Pracował następnie dla czasopism Zëri i Popullit, Zëri i rinisë oraz Yili.

W ramach stypendium, w 1949 roku został wysłany do Moskwy, gdzie po 4 latach ukończył studia z zakresu pedagogiki, psychologii i literatury dziecięcej na Uniwersytecie Moskiewskim. Po powrocie do Albanii, od roku 1953 do przejścia na emeryturę w 1993 roku wykładał dane przedmioty na albańskich uczelniach, między innymi na Wydziale Historyczno-Filologicznym Uniwersytetu Tirańskiego, jednocześnie w latach 1957-1975 był dyrektorem Wyższym Instytucie Pedagogicznym w Tiranie. W latach 1975-1980 pracował w Wyższym Instytucie Pedagogicznym w Elbasanie jako wykładowca.

Od założenia Albańskiej Akademii Nauk w 1972 roku do swojej śmierci był jej członkiem, pracował dla niej jako redaktor latach 1973-1975 był jej sekretarzem. Pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopism Fatosi (1959-1965), Arsimi popullor (1961-1974), założonego przez siebie Mësuesi (1961-1965); pracował również dla czasopism Kombi, Zëri i Kosovës i szwajcarskiego Expres.

Należał do Światowego Stowarzyszenia Psychologów oraz był przewodniczącym Krajowego Stowarzyszenia Psychologów (alb. Shoqatë Kombëtare të Psikologëve) oraz Albańskiego Stowarzyszenia Pisarzy dla Dzieci (alb. Shoqatë Shqiptare të Shkrimtarëve për fëmijë); należał również do Rady Generalnej ds. redagowania Albańskiego Słownika Encyklopedycznego z 1985 roku.

Wybrana twórczość

Prace naukowe

• Mikroenciklopedi shqiptare
• Pedagogjia në Fokus
• Shkrime mbi letërsinë për fëmijë
• Edukimi i marrdhënieve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje (1956)
• Psikologjia për shkollat e mesme (1959)
• Letërsia për fëmijë (1961)
• Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare (1966)
• Politika dhe Pedagogjia (1967)
• Tradita dhe probleme të letërsisë shqipe për fëmijë (1971)
• Shënime mbi historinë e mendimit pedagogjik shqiptar (1972)
• Tradita e probleme të letërsisë shqipe për fëmijë (1972)
• Burimet e letërsisë shqipe për fëmijë (1978)
• Shkrime mbi letërsinë për fëmijë (1978)
• Studime mbi problemin e metodave të të mësuarit në shkollë (1978)
• Studime për problemin e metodave të dhënies së mësimit (1983)
• Didaktika (1986)
• Drejt enigmave të psikikës së njeriut (1989)
• Psikologjia Sociale (1990)
• Sekreti i talentit (1998)

Odznaczenia i wyróżnienia

Laureat wielu nagród literacki, honorowy obywatel miasta Berat.

Został uhonorowany Orderem Naima Frashëriego oraz tytułem Wielkiego Mistrza Pracy (2000).

Wydawnictwo International Biographical Centre określiło Bedriego światowym pisarzem, jednym z 2000 najwybitniejszych pisarzy XX wieku oraz Człowiekiem Lat 1999-2000. Jego imieniem nazwano jedną z ulic w Tiranie.

Życie prywatne

Matka Bedriego Dedji pochodziła z Macedonii.

Był żonaty z Pandorą Papuçiu Dedją; miał z nią syna Taulanta, polityka Socjalistycznej Partii Albanii, samorządowca i byłego wiceministra samorządu terytorialnego.

Przypisy

Bibliografia

• AstritA. Bishqemi AstritA., Historia e letërsisë shqiptare për fëmijë, 2001, ISBN 978-99927-692-5-6 .