| Populacja |
ponad 4 mln (2010) |
|---|---|
| Miejsce zamieszkania | |
| Język | |
| Religia | |
| Grupa | |
Bandżarowie (Urang Banjar) – grupa etniczna zamieszkująca południową część wyspy Borneo w Indonezji, po części także Malezję. Według spisu ludności z 2010 roku ich liczebność wynosi ponad 4 mln.
Posługują się językiem banjar, uznawanym także za dialekt języka malajskiego. Język banjar przyjął się jako lokalny środek komunikacji międzyetnicznej, obok języka indonezyjskiego. Bandżarowie wyznają islam w odmianie sunnickiej. Ukształtowali się z różnych grup etnicznych, zwłaszcza Malajów i Jawajczyków. Możliwe, że początków tej społeczności należy się doszukiwać w niewielkiej kolonii malajskiej, która miałaby powstać za czasów królestwa Śriwidżaja.
Dawniej tworzyli sułtanat Banjarmasinu, zdobyty przez Holendrów na pocz. XIX w. W 1949 r. terytorium Bandżarów weszło w skład Republiki Indonezji.
Wsie Bandżarów rozciągają się wzdłuż dróg lub rzek; domy stawia się na palach. Zajmują się przede wszystkim rolnictwem (ryż, maniok, kukurydza, palma kokosowa, palma arekowa, owoce, warzywa, rośliny kauczukodajne), rybołówstwem (ryby, krewetki, kraby) i handlem. Zbierają rattan, żywicę i leśny kauczuk. Rozwinęli rzemiosło (filigran, rzeźbienie w drewnie, plecionkarstwo, budowa łodzi i tratw). Trudnią się także wydobywaniem złota i diamentów, pozyskiwaniem drewna; pracują w zakładach zajmujących się przerobem drewna i obróbką metali oraz w portach.
Bandżarowie stanowią główną populację miast południowego Kalimantanu. Ludność bandżarska występuje również w pozostałych zakątkach wyspy, a także w prowincjach Riau i Małe Wyspy Sundajskie Wschodnie, na Molukach oraz w innych częściach kraju.
W zakresie kultury i języka wykazują znaczne wpływy jawajskie. Rozpowszechniony jest teatr cieni wayang kulit. Głównym pożywieniem jest ryż. Duże znaczenie mają także ryby, warzywa, owoce, mięso kacze i jajka z przyprawami i sosami.
Organizacja społeczna opiera się na bilateralnym systemie pokrewieństwa.
Przypisy
- 1 2 3 4 Bandżarowie, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2020-05-05] [zarchiwizowane z adresu 2020-05-05].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 A. I. Kuzniecow: Bandżary. W: Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.): Narody i rieligii mira: encykłopiedija. Moskwa: Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 1998, s. 78. ISBN 978-5-85270-155-8. OCLC 40821169. (ros.).
- ↑ Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia Hasil Sensus Penduduk 2010, Badan Pusat Statistik, 2011, s. 31, ISBN 978-979-064-417-5 [dostęp 2013-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-07-10] (indonez.).
- ↑ André Wink, Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World, t. 3: Indo-Islamic society: 14th - 15th centuries, Leiden: Brill, 2004, s. 238, DOI: 10.1163/9789047402749, ISBN 978-90-04-13561-1, OCLC 191039387 (ang.).
- ↑ Collins 2006 ↓, s. 47.
- ↑ Melalatoa 1995 ↓, s. 114.
- ↑ Blust 2005 ↓, przyp. 11, s. 49.
- ↑ Melalatoa 1995 ↓, s. 113.
- ↑ Melalatoa 1995 ↓, s. 116.
Bibliografia
- Robert Blust: The Linguistic Macrohistory of the Philippines: Some Speculations. W: Hsiu-chuan Liao, Carl R. Galvez Rubino (red.): Current Issues in Philippine Linguistics and Anthropology: Parangal Kay Lawrence A. Reid. Manila: Linguistic Society of the Philippines, 2005, s. 31–68. ISBN 971-780-022-7. OCLC 71352409. [dostęp 2023-09-16]. (ang.).
- James T. Collins: Malayic variants of eastern Borneo. W: Fritz Schulze, Holger Warnk (red.): Insular Southeast Asia: Linguistic and Cultural Studies in Honour of Bernd Nothofer. Wiesbaden: Otto Harrassowitz Verlag, 2006, s. 37–51. ISBN 978-3-447-05477-5. OCLC 85770625. [dostęp 2021-08-11]. (ang.).
- M. J. Melalatoa: Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia Jilid A–K. Jakarta: Direktorat Jenderal Kebudayaan, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1995, s. 113–117. OCLC 1027454469. [dostęp 2023-09-16]. (indonez.).