Awans zawodowy nauczycieli – sformalizowany i określony w przepisach prawa proces podnoszenia kwalifikacji przez nauczycieli, służący ich rozwojowi osobowemu i poprawie jakości funkcjonowania zatrudniających ich placówek w systemie oświaty. Wprowadzony został dnia 18 lutego 2000 roku Ustawą o zmianie Karty Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Podmiotem awansu może być wyłącznie nauczyciel zatrudniony w jednostkach organizacyjnych określonych w Prawie oświatowym.

Podstawa prawna

Stopnie awansu

Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela od 1 września 2022 r. funkcjonują dwa stopnie awansu zawodowego nauczyciel:

  • nauczyciel mianowany
  • nauczyciel dyplomowany

Nauczyciel nieposiadający stopnia awansu zawodowego zwany jest nauczycielem początkującym.

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1730) zniosła stopnie nauczyciela stażysty i kontraktowego. Elementem awansu zawodowego nauczycieli jest także uzyskiwanie tytułu honorowego profesora oświaty.

Główne elementy postępowania w przedmiocie uzyskania awansu zawodowego

Uzyskanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego wymaga odbycia przygotowania do zawodu nauczyciela, zakończonego zdaniem egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Stopień nauczyciela mianowanego wymaga przepracowania w szkole odpowiedniego okresu i uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Stopień awansu zawodowego jest nadawany w drodze decyzji administracyjnej.

Karta Nauczyciela przewiduje szczególny tryb uzyskiwania stopni awansu zawodowego nauczyciela dla: nauczycieli akademickich posiadających określony w ustawie (art. 9ca ust. 4) minimalny staż pracy, nauczycieli posiadających stopień naukowy oraz nauczycieli, którzy przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole w Rzeczypospolitej Polskiej prowadził zajęcia w szkole za granicą (art. 9ca ust. 2 i 7).

Okres wymagany do uzyskania stopnia awansu zawodowego

  • nauczyciel początkujący musi odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy;
  • nauczyciel mianowany może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 5 lat i 9 miesięcy od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanego.

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1730) określa szereg przepisów przejściowych, m.in. dla dotychczasowych nauczycieli kontraktowych.

Mentor

Nauczyciel początkujący posiada wyznaczonego przez dyrektora szkoły mentora. Zadaniem mentora jest między innymi wspieranie na bieżąco nauczyciela w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, udzielanie nauczycielowi pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego, dzielenie się z nauczycielem wiedzą i doświadczeniem w zakresie niezbędnym do efektywnej realizacji obowiązków nauczyciela.

Komisje kwalifikacyjne i egzaminacyjne

W procesie nadawania stopni awansu zawodowego nauczycieli uczestniczą komisje kwalifikacyjne i egzaminacyjne. Pełnią one funkcję pomocniczą i nie są organami władnymi do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego.

  • Dla nauczyciela początkującego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela mianowanego – komisja egzaminacyjna w składzie:
    • przedstawiciel organu prowadzącego szkołę, jako jej przewodniczący;
    • przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny;
    • dyrektor szkoły;
    • dwaj eksperci z listy ekspertów ustalonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
  • Dla nauczyciela mianowanego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego – komisja kwalifikacyjna w składzie:
    • przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, jako jej przewodniczący;
    • dyrektor szkoły, z wyjątkiem przypadku gdy o awans ubiega się dyrektor szkoły;
    • dwaj eksperci z listy ekspertów ustalonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Eksperci awansu zawodowego

Członkami komisji kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych do spraw awansu zawodowego nauczycieli są eksperci awansu zawodowego powoływani na podstawie art. 9g Karty Nauczyciela.

Organy właściwe do nadawania stopni awansu zawodowego

  • nauczycielowi kontraktowemu stopień nauczyciela mianowanego nadaje organ prowadzący szkołę;
  • nauczycielowi mianowanemu stopień nauczyciela dyplomowanego nadaje organ sprawujący nadzór pedagogiczny;
  • stopień nauczyciela dyplomowanego nauczycielom mianowanym zatrudnionym w kuratoriach oświaty oraz nauczycielom, o których mowa w art. 9ca ust. 10 Karty Nauczyciela stopień nadaje właściwy minister.

Organy odwoławcze

Organami rozpatrującymi odwołania od decyzji organów właściwych w sprawach awansu zawodowego nauczycieli są:

  • w stosunku do organu prowadzącego szkołę - organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli, z wyjątkiem placówek doskonalenia nauczycieli, o których mowa w art. 8 ust. 5 pkt 1 lit. b, ust. 6, ust. 7 pkt 2 i ust. 14 ustawy - Prawo oświatowe - kurator oświaty;
  • w stosunku do decyzji organu sprawującego nadzór pedagogiczny – właściwy minister;
  • w stosunku do kuratora oświaty - minister właściwy do spraw oświaty i wychowania.

Charakter prawny i forma aktu nadania stopnia awansu zawodowego

Awans zawodowy nauczyciela jest dokonywany decyzją administracyjną.

Akt nadania stopnia awansu zawodowego musi w szczególności zawierać:

  • oznaczenie organu nadającego stopień awansu zawodowego nauczyciela;
  • datę wydania;
  • oznaczenie komisji egzaminacyjnej albo komisji kwalifikacyjnej;
  • datę wydania zaświadczenia o zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną albo zaświadczenia o uzyskaniu akceptacji komisji kwalifikacyjnej;
  • nadany stopień awansu zawodowego;
  • informację o poziomie wykształcenia nauczyciela.

Przypisy

  1. ↑ Zob. D. Kurzyna-Chmiel, Podstawy prawne i organizacyjne oświaty. Prawo oświatowe w zarysie, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 169 ISBN 978-83-7601-484-5.
  2. ↑ Dz.U. z 2000 r. nr 19, poz. 239
  3. 1 2 Adam Balicki, Magdalena Pyter, Prawo oświatowe, Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck, 2011, s. 80, ISBN 978-83-255-3159-1, ISBN 978-83-255-3160-7, OCLC 802784163.
  4. ↑ Art. 9a ust. 2 Karty Nauczyciela.
  5. ↑ art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela
  6. ↑ art. 9b ust. 1a Karty Nauczyciela
  7. ↑ art. 9b ust 4 Karty Nauczyciela
  8. ↑ art. 9ca ust. 2 Karty Nauczyciela
  9. ↑ 9ca ust. 7 Karty Nauczyciela
  10. ↑ art. 9ca ust. 11 Karty Nauczyciela
  11. ↑ art. 9ca ust. 12 Karty Nauczyciela
  12. ↑ Art. 9g ust. 1-9 Karty Nauczyciela.
  13. ↑ Art. 9g ust. 2-3 Karty Nauczyciela.
  14. ↑ Art. 9g ust. 11-12 Karty Nauczyciela.
  15. 1 2 Art. 9b ust. 4 Karty Nauczyciela.
  16. ↑ Art. 9b ust. 7 Karty Nauczyciela.
  17. ↑ Art. 9b ust. 5 Karty Nauczyciela.

Bibliografia

  • Awans zawodowy nauczycieli, [w:] Magdalena Pyter, Adam Balicki, Leksykon prawa oświatowego i prawa o szkolnictwie wyższym. 100 podstawowych pojęć, Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, 2014, s. 6-24, ISBN 978-83-255-6697-5, ISBN 978-83-255-6698-2, OCLC 892612807.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.