Austropetalia patricia

	Austropetalia patricia
	(Tillyard, 1910)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	Epiprocta
Infrarząd	ważki różnoskrzydłe
Rodzina	Austropetaliidae
Podrodzina	Austropetaliinae
Rodzaj	Austropetalia
Gatunek	Austropetalia patricia
Synonimy
	Phyllopetalia patricia Tillyard, 1910;
	Phyllopetalia patricia Tillyard, 1910;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie
	Zasięg występowania

Austropetalia patricia – gatunek ważki z infrarzędu różnoskrzydłych i rodziny Austropetaliidae.

Taksonomia

Holotyp tego gatunku odłowiony został w 1903 roku w Leurze w australijskich Górach Błękitnych. W 1906 roku Robert John Tillyard przypisał go do gatunku Phyllopetalia apollo. Błąd swój skorygował w 1910 roku, opisując na jego podstawie nowy gatunek, Phyllopetalia patricia. W 1916 roku Tillyard przeniósł go do nowego rodzaju Austropetalia. Rodzaj ten pozostawał monotypowym aż do opisania w 1995 roku przez Günthera Theischingera gatunku A. tonyana.

Morfologia

Ważka dość dużych rozmiarów, holotypowa samica ma 57 mm długości ciała i 41 mm długości przedniego skrzydła. Ubarwienie ma rdzawo- lub ciemnobrązowe z zielonkawym lub żółtawym wzorem.

Czoło jest szerokie, wysokie z jasną przepaską poprzeczną przez całą szerokość lub tylko po bokach. Warga górna jest szeroka i również ma jasną przepaskę. Oczy złożone stykają się pośrodkowo na krótkim odcinku.

Tułów ma na ciemnym tle wzór obejmujący trzy pary jasnych pasów o prostym przebiegu, z których jedna, najwęższa leży na grzbiecie, a dwie pozostałe, trochę szersze, na bokach. Pasy na przedzie skrzydłotułowia są wąskie, na większości długości równoległoboczne i oddzielone na odległość większą niż trzykrotność szerokości. Skrzydła mają szereg plam barwy rubinowej do rdzawobrązowej wzdłuż przednich brzegów. Plamek tych jest zwykle łącznie sześć, u samic większych niż u samców. Pierwsza leży przy pierwszej żyłce antenodalnej, druga na żyłce subkostalnej w połowie odległości między nasadą skrzydła a nodusem, trzecia na nodusie, czwarta na pierwszej żyłce radialnej w połowie odległości między nodusem a pterostygmą, piąta w nasadowej połowie pterostygmy, a szósta u wierzchołka skrzydła. Czasem obecna jest jeszcze jedna mała plamka między drugą a trzecią z wymienionych. U samic ponadto błona skrzydła wzdłuż żyłek poprzecznych subkostalnych jest silnie pigmentowana, co różni je od samic A. tonyana.

Odwłok jest długi, u samca dość smukły, u samicy wyraźnie szerszy. Przysadki odwłokowe samca są krótkie, ale smukłe, około czterokrotnie dłuższe niż szerokie, zbieżne, w połowie długości lekko zakrzywione, na szczycie kanciaste. Epiprokt samca wykształcony jest w formie szerokiej płytki o wierzchołku podzielonym na trzy płaty, z których środkowy jest znacznie większy niż boczne. Wtórny aparat kopulacyjny samca ma ostatni segment pęcherzyka nasiennego (vesicula spermalis) szypułkowaty i zaopatrzony w parę sierpowatych, bardzo długich flagellae. Samica ma duże i grube pokładełko.

Występowanie i zagrożenie

Owad ten jest endemitem Nowej Południowej Walii w południowo-wschodniej części Australii. Znany jest tylko z nielicznych blisko położonych stanowisk w Górach Błękitnych oraz z dwóch odizolowanych stanowisk odległych od głównej części zasięgu o około 100 km. Spotykany jest na rzędnych od 200 do 1400 m n.p.m. Bytuje na torfowiskach, strefach rozbryzgu przy wodospadach i wzdłuż wąskich cieków wodnych. W 2014 roku górny limit potencjalnych siedlisk dla tego gatunku oszacowano na 585 km², jednak jest on przypuszczalnie bardziej wyspecjalizowany, a jego prawdziwy zasięg znacznie mniejszy.

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN umieszczono tę ważkę ze statusem gatunku narażonego na wymarcie (VU). Poza obszarami chronionymi zagraża jej urbanizacja, zużywanie zasobów wodnych i pożary lasów, a wewnątrz tych obszarów turystyka. W dalszej perspektywie zagrożona jest też utratą siedlisk wywołaną globalnym ociepleniem, w tym pożarami i powodziami.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 R.A.R.A. Dow R.A.R.A., Austropetalia patricia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species, DOI: 10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T14260328A59256478.en [dostęp 2022-04-05] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Robert John Tillyard. Studies in the life-histories of Australian Odonata. No. 3. Notes on a new species of Phyllopetalia; with description of nymph and imago. „Proceedings of the Linnean Society of New South Wales”. 34 (1909), s. 697–708, 1910.
1 2 3 4 5 6 7 8 Robert John Tillyard, Herbert Campion. Life-Histories and Descriptions of Australian Æschninæ; with a Description of a New Form of Telephlebia. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 33 (222), s. 1–83, 1916. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1916.tb00253.x.
↑ Günther Theischinger. A second species of Austropetalia Tillyard from Australia (Odonata: Austropetaliidae). „Linzer Biologische Beiträge”. 27 (1), s. 291–295, 1995.
1 2 3 4 5 6 7 Family Austropetaliidae. W: Günther Theischinger, John Hawking: The Complete Field Guide to Dragonflies of Australia. Collingwood, Australia: CSIRO Publishing, 2006, s. 114. ISBN 978-0-64309-073-6.
1 2 GünterG. Bechly GünterG., Phylogenetic Systematics of Euanisoptera / Aeshnoptera, [w:] GünterG. Bechly, Phylogenetic Systematics of Odonata, Böblingen 2007 .
↑ A.A. Bush, D.A. Nipperess, D.E. Duursma, G. Theischinger, E. Turak, L. Hughes. Continental-scale assessment of risk to the Australian Odonata from climate change. „PLoS ONE”. 9 (2), s. 1–12, 2014. DOI: 10.1371/journal.pone.0088958.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[iucn-1] 1 2 3 4 5 6 R.A.R.A. Dow R.A.R.A., Austropetalia patricia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species, DOI: 10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T14260328A59256478.en [dostęp 2022-04-05] (ang.).

[Tillyard10-2] 1 2 3 4 5 6 7 Robert John Tillyard. Studies in the life-histories of Australian Odonata. No. 3. Notes on a new species of Phyllopetalia; with description of nymph and imago. „Proceedings of the Linnean Society of New South Wales”. 34 (1909), s. 697–708, 1910.

[tc16-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Robert John Tillyard, Herbert Campion. Life-Histories and Descriptions of Australian Æschninæ; with a Description of a New Form of Telephlebia. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 33 (222), s. 1–83, 1916. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1916.tb00253.x.

[Theischinger95-4] Günther Theischinger. A second species of Austropetalia Tillyard from Australia (Odonata: Austropetaliidae). „Linzer Biologische Beiträge”. 27 (1), s. 291–295, 1995.

[th6-5] 1 2 3 4 5 6 7 Family Austropetaliidae. W: Günther Theischinger, John Hawking: The Complete Field Guide to Dragonflies of Australia. Collingwood, Australia: CSIRO Publishing, 2006, s. 114. ISBN 978-0-64309-073-6.

[Bechly07c-6] 1 2 GünterG. Bechly GünterG., Phylogenetic Systematics of Euanisoptera / Aeshnoptera, [w:] GünterG. Bechly, Phylogenetic Systematics of Odonata, Böblingen 2007 .

[Bushetal-7] A.A. Bush, D.A. Nipperess, D.E. Duursma, G. Theischinger, E. Turak, L. Hughes. Continental-scale assessment of risk to the Australian Odonata from climate change. „PLoS ONE”. 9 (2), s. 1–12, 2014. DOI: 10.1371/journal.pone.0088958.