Aureli Serda-Teodorski
generał dywizji
Data i miejsce urodzenia

25 kwietnia 1860
Tarnów

Data i miejsce śmierci

ok. 1942
Zagrzeb

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Jednostki

Wyższa Szkoła Wojenna

Stanowiska

komendant szkoły

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska

Odznaczenia

Aureli Marek Serda-Teodorski (ur. 25 kwietnia 1860 w Tarnowie, zm. 27 czerwca 1942 w Zagrzebiu) – generał dywizji Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Aureli Marek Serda urodził się 25 kwietnia 1860 w Tarnowie, w rodzinie Teodora (zm. 1867) i Aurelii z Kozdrańskich. Miał siostrę Irenę. Ukończył I c.k. gimnazjum w Tarnowie i zdał maturę w 1879. Studiował prawo na uniwersytetach w Wiedniu i Krakowie.

W 1881 odbył obowiązkową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej Armii, w charakterze jednorocznego ochotnika. Na stopień porucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 listopada 1882 w korpusie oficerów kawalerii. Został przydzielony w rezerwie do Galicyjskiego Pułku Ułanów Nr 1 w Krakowie. W 1883 został przemianowany na oficera zawodowego i wcielony do Galicyjskiego Pułku Ułanów Nr 3 w Łańcucie. Później przyznano mu starszeństwo w stopniu porucznika z 1 listopada 1884. Na stopień nadporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 maja 1889. W 1890 został przydzielony z macierzystego pułku do Komendy 11 Korpusu we Lwowie na stanowisko adiutanta osobistego zastępcy komendanta korpusu i generała komenderującego FML Antona von Bechtolsheim. W 1894 wrócił do pułku w Łańcucie, w którym awansował na rotmistrza 2. klasy ze starszeństwem z 1 listopada 1895. Cztery lata później awansował na rotmistrza 1. klasy z tym samym starszeństwem 1 listopada 1885. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 1 maja 1909. W tym samym roku został przeniesiony do Czeskiego Pułku Dragonów Nr 1 w Moście (niem. Brüx) na stanowisko komendanta 1. dywizjonu w Terezinie (niem. Theresienstadt) (od 1910 w Moście). Na tym stanowisku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 listopada 1912.

W czasie I wojny światowej jako dowódca dywizjonu pułku dragonów walczył na terenach Polski. Pułkownik z 1914. 31 lipca 1916 otrzymał nobilitację z przydomkiem Teodorski, a dyplom dopiero 7 lutego 1917. W 1918 dowódca brygady kawalerii na froncie włoskim.

Od stycznia 1919 w Wojsku Polskim. Styczeń – luty 1919 dowódca rezerw Armii Wschód w walkach o Lwów, pełniący obowiązki dowódcy Grupy Operacyjnej gen. Lucjana Żeligowskiego. 28 maja 1919 roku został przeniesiony do Armii gen. Hallera. Czerwiec – wrzesień 1919 zastępca dowódcy 3 Dywizji Strzelców Polskich. Wrzesień 1919 – 1920 szef Misji Wojskowej przy rządzie Ukrainy, generał do zleceń specjalnych Naczelnego Wodza. 29 maja 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu pułkownika, w kawalerii, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej. 1920 – marzec 1921 zastępca Generalnego Inspektora Jazdy, marzec – maj 1921 zastępca dowódcy Okręgu Generalnego „Poznań” i kierownik kursów dla wyższych dowódców.

Z dniem 1 kwietnia 1921 przeniesiony został w stan spoczynku w stopniu tytularnego generała podporucznika. 31 maja 1921 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz mianował go rzeczywistym generałem podporucznikiem z równoczesnym przyznaniem tytułu generała porucznika. Pomimo ogłoszenia decyzji o przeniesieniu w stan spoczynku pozostawiony został w służbie czynnej na dotychczasowym stanowisku. 22 września 1922 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz mianował go z dniem 1 września 1922 komendantem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Zajmował się sprawami porządkowymi i gospodarczymi. O zagadnieniach naukowych decydowała kadra z armii francuskiej z pułkownikiem Louisem Faury'm na czele. 26 października 1923 zatwierdzony został w stopniu tytularnego generała dywizji ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. 21 października 1925 Prezydent RP zwolnił go ze stanowiska komendanta WSWoj., a 31 października tego roku mianował go rzeczywistym generałem dywizji.

Od 30 maja 1893 był ożeniony z Chorwatką Petronelą de Sladović (zm. 1932), z którą miał dwie córki: Beatę (ur. 1898), żonę jugosłowiańskiego generała Murkowica, Teodorę (ur. 1899), nauczycielkę muzyki oraz syna Józefa (1900–1918), aspiranta marynarki wojennej Austro-Węgier, który zginął na Adriatyku na storpedowanym okręcie „Szent Istvan”.

Po zwolnieniu z czynnej służby wyemigrował w 1936 na stałe do Jugosławii i zamieszkał w Rijece.

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Dokładna data i miejsce śmierci gen. Seredy-Teodorskiego są nieznane. Prawdopodobnie zmarł 1942 w Zagrzebiu.
  2. ↑ Militär-Schematismus 1883 ↓, s. 582.
  3. ↑ Militär-Schematismus 1883 ↓, s. 598.
  4. ↑ Militär-Schematismus 1884 ↓, s. 546, 614.
  5. ↑ Militär-Schematismus 1885 ↓, s. 547, 616.
  6. ↑ Schematismus 1890 ↓, s. 562, 645.
  7. ↑ Schematismus 1891 ↓, s. 114, 576, 666.
  8. ↑ Schematismus 1894 ↓, s. 118, 609, 704.
  9. ↑ Schematismus 1895 ↓, s. 581, 674.
  10. ↑ Schematismus 1896 ↓, s. 575, 668.
  11. ↑ Schematismus 1900 ↓, s. 642, 740.
  12. ↑ Schematismus 1910 ↓, s. 707.
  13. ↑ Schematismus 1910 ↓, s. 746.
  14. ↑ Schematismus 1911 ↓, s. 750.
  15. ↑ Schematismus 1913 ↓, s. 74, 758, 798.
  16. ↑ Schematismus 1914 ↓, s. 633, 664.
  17. ↑ Górzyński 1999 ↓, s. 235.
  18. ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 71 z 28 czerwca 1919 roku, poz. 2284.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 9 czerwca 1920, s. 399.
  20. ↑ Dekret L. 2527 Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z dnia 3 stycznia 1921 roku (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 15.01.1921 r.)
  21. ↑ Dekret L. 3004 Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z dnia 31 maja 1921 roku (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 23 z 11.06.1921 r.)
  22. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 36 z 30.09.1922 r.
  23. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 110 z 23.10.1925 r.
  24. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 117 z 15.11.1925 r.
  25. 1 2 3 4 Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 275. [dostęp 2021-08-11].
  26. ↑ Aureliusz Serda-Teodorski (1860–1942) - generał dywizji [online] [dostęp 2021-10-01] (pol.).
  27. 1 2 3 4 5 Górzyński 1999 ↓, s. 236.
  28. ↑ Jerzy Reuter, Aureli Serda–Teodorski, Tarnowski Kurier Kulturalny
  29. 1 2 3 4 5 Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1362, 1405.
  30. ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1936 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 35, poz. 1763)
  31. 1 2 3 4 5 Ranglisten 1918 ↓, s. 943.
  32. ↑ Schematismus 1906 ↓, s. 81.
  33. ↑ Schematismus 1907 ↓, s. 776.

Bibliografia

  • Kais. Königl. Militär-Schematismus für 1883. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1883. (niem.).
  • Kais. Königl. Militär-Schematismus für 1884. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1883. (niem.).
  • Kais. Königl. Militär-Schematismus für 1885. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1884. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1890. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1889. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1891. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, styczeń 1891. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1894. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, styczeń 1894. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1895. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, styczeń 1895. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1896. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1895. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1900. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1899. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1906. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1905. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1907. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1906. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1910. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1909. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1911. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1910. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1913. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1912. (niem.).
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914. (niem.).
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1916. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1916. (niem.).
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1917. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1917. (niem.).
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918. (niem.).
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Sławomir Górzyński: Nobilitacje w Galicji w latach 1772-1918. Warszawa: DiG, 1999.
  • Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 2 M-Ż. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 2001. ISBN 83-87103-81-0.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
  • Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.