Aloiampelos

*Aloiampelos*
	; Aloiampelos ciliaris
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	złotogłowowate
Rodzaj	Aloiampelos
	Nazwa systematyczna
	Aloiampelos Klopper & Gideon F.Sm.; Phytotaxa 76: 10 (2013)
	Typ nomenklatoryczny
	Aloiampelos ciliaris (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm

Aloiampelos Klopper & Gideon F.Sm. – rodzaj roślin należący do rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae), obejmujący siedem gatunków występujących w Południowej Afryce. Gatunek Aloiampelos ciliaris, uprawiany jako roślina ozdobna, został introdukowany do Francji, Algierii, Maroka, na Wyspy Kanaryjskie, archipelag Juan Fernández oraz na wyspę Norfolk.

Nazwa naukowa rodzaju została stworzona poprzez złożenie nazwy rodzaju aloes (Aloe) i greckiego słowa άμπελος (ampelos), oznaczającego pnącze. W języku angielskim rośliny te nazywane są zwyczajowo rambling, scrambling lub climbing aloes (wędrujący lub wspinający się aloes).

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie, krzewiaste lub pnące sukulenty, zielne lub półdrzewiaste.

Liście: Ulistnienie skrętoległe. Liście oddzielone wyraźnymi międzywęźlami. Nasady liści przekształcone w pochwę liściową. Blaszki liściowe równowąsko-lancetowate, cienkie, płaskie, zwężające się do wierzchołka, o ząbkowanych do drobno ząbkowanych brzegach.

Kwiaty: Kwiaty zebrane w prostą (rzadziej rozgałęzioną), boczną wiechę z luźnymi lub półgęstymi albo gęsto główkowatymi gronami. Kwiaty cylindryczne, lekko trójkątne na przekroju, czasami zgrubiałe lub zwężone pośrodku. Listki okwiatu mniej więcej złączone, żółte, pomarańczowe, czerwone lub zielonkawe. Pręciki i słupek proste, niekiedy wyrastające ponad okwiat. Nitki pręcików nagie.

Owoce: Torebki.

Biologia

Zapylenie: Kwiaty tych roślin są zapylane przez nektarniki.

Cechy fitochemiczne: Korzenie zwykle zawierające chryzofanol i asfodelinę, rzadko aloechryzon. Brak wysięku z liści lub minimalny, zawierający flawonoidy jako flawony (izowiteksyna).

Genetyka: Liczba chromosomów 2n = 14 (4n = 28 i 6n = 42).

Systematyka

Rodzaj z podrodziny Asphodeloideae z rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae). Przed wyodrębnieniem do osobnego rodzaju rośliny te były zaliczane do rodzaju aloes (Aloe) Ser. Macrifoliae (Sect. Prolongatae).

Wykaz gatunków

Aloiampelos ciliaris (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
Aloiampelos commixta (A.Berger) Klopper & Gideon F.Sm.
Aloiampelos decumbens (Reynolds) Klopper & Gideon F.Sm.
Aloiampelos gracilis (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
Aloiampelos juddii (van Jaarsv.) Klopper & Gideon F.Sm.
Aloiampelos striatula (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
Aloiampelos tenuior (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.

Zastosowanie

Aloiampelos ciliaris i A. tenuior są szeroko uprawiane jako rośliny ozdobne. Aloiampelos striatula jest często sadzona jako żywopłot lub ogrodzenie graniczne posiadłości lub wybiegów dla zwierząt, zwłaszcza w Lesotho.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-09-11] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 OLWEN M. GRACE, RONELL R. KLOPPER, GIDEON F. SMITH, NEIL R. CROUCH i inni. A revised generic classification for Aloe (Xanthorrhoeaceae subfam. Asphodeloideae). „Phytotaxa”. 76 (1), s. 7, 2013-01-07. Magnolia Press. DOI: 10.11646/phytotaxa.76.1.2. ISSN 1179-3163. (ang.).
1 2 Plant of the week: Aloiampelos. South African National Biodiversity Institute. [dostęp 2020-09-11].
↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-09-11] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).

[rev-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 OLWEN M. GRACE, RONELL R. KLOPPER, GIDEON F. SMITH, NEIL R. CROUCH i inni. A revised generic classification for Aloe (Xanthorrhoeaceae subfam. Asphodeloideae). „Phytotaxa”. 76 (1), s. 7, 2013-01-07. Magnolia Press. DOI: 10.11646/phytotaxa.76.1.2. ISSN 1179-3163. (ang.).

[sanbi-5] 1 2 Plant of the week: Aloiampelos. South African National Biodiversity Institute. [dostęp 2020-09-11].

[grin-6] USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).