Alina Centkiewicz

Alina Centkiewicz. Zdjęcie z 1984, ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego
Imię i nazwisko urodzenia

Alina Giliczyńska

Data i miejsce urodzenia

5 grudnia 1907
Hłuszki, Imperium Rosyjskie; obecnie Białoruś

Data i miejsce śmierci

11 marca 1993
Warszawa

Miejsce spoczynku

Cmentarz Wojskowy na Powązkach, Warszawa

Zawód, zajęcie

pisarka, prawniczka, podróżniczka

Małżeństwo

Czesław Centkiewicz

Odznaczenia

Alina Centkiewicz (ur. 22 listopada?/5 grudnia 1907 w Hłuszkach, zm. 11 marca 1993 w Warszawie) – literat, autorka (wraz z mężem Czesławem Centkiewiczem) książek podróżniczych, głównie o tematyce polarnej.

Życiorys

Córka Bolesława Giliczyńskiego i Jadwigi z domu Rogowskiej. W 1918 roku jej rodzina przeniosła się do Warszawy.

W 1925 Alina Centkiewicz ukończyła gimnazjum żeńskie Związku Nauczycielstwa Polskiego. Swoją pierwszą podróż (do Brazylii) odbyła w 1923 r. wraz z ojcem, który pełnił funkcję prezesa Stowarzyszenia Opieki nad Emigracją. Na studia prawnicze wyjechała w 1925 r. do Grenoble. 4 grudnia 1926 r. w czasie jednej z wycieczek w Alpy poznała swego przyszłego męża Czesława Centkiewicza, który studiował elektronikę na Politechnice w Grenoble (potem w 1928 r. przeniósł się na studia do belgijskiego Liège). W 1929 uzyskała dyplom magistra prawa i wróciła do Warszawy, by opiekować się chorymi rodzicami (sparaliżowany ojciec). Po ukończonym kursie bibliotekarskim przy Uniwersytecie Warszawskim, zaczęła, w 1932 roku, pracować jako Kierownik Biblioteki Państwowego Banku Rolnego w Warszawie. Po powrocie do Warszawy Czesława Centkiewicza znajomość z nim ponownie się rozwinęła i z czasem przekształciła się w narzeczeństwo. Ślub odbył się w listopadzie 1939 r. W czasie niemieckiej okupacji Centkiewiczowie mieszkali w Warszawie. Alina pracowała jako urzędnik w Państwowym Banku Rolnym do 1943 r.

Była więźniem Pawiaka, a natępnie 7 sierpnia 1944 została osadzona w niemieckim obozie koncentracyjnym Ravensbrück. Pod koniec II wojny światowej została przewieziona do Stuttgartu. W 1946 r. powróciła do kraju i odnalazła męża. Zamieszkali w Jeleniej Górze.

W latach 1946–1950 była wiceprzewodniczącą Ligi Kobiet w Jeleniej Górze i członkiem Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Od 1948 roku należała do PZPR. W 1949 wyszła drukiem pierwsza napisana wspólnie z mężem książka Odarpi, syn Egigwy.

W 1950 r. osiadła w Legionowie, gdzie została wybrana radną. W drugiej połowie 1955 r. przeprowadziła się wraz z mężem na Saską Kępę w Warszawie. Zamieszkali w domu przy ul. Zakopiańskiej 16.

W 1958 roku była pierwszą Polką (szóstą kobietą na świecie), która stanęła na Antarktydzie.

Pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera 3A tuje-2-15).

Odznaczenia i upamiętnienie

Została odznaczona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1956), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1962), Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego (1968), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1969), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1974) oraz Złotą odznaką honorową "Za Zasługi dla Warszawy" (1965).

W 1963 otrzymała wraz z mężem Nagrodę „Problemów”.

W 1969 otrzymała wraz z mężem Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt twórczości literackiej.

W 1970 roku została Kawalerem Orderu Uśmiechu.

W 2004 rondu u zbiegu ulic Jagiellońskiej i Parkowej w Legionowie nadano imię Aliny i Czesława Centkiewiczów.

26 września 2012 otrzymała pośmiertnie tytuł Honorowego Obywatela Miasta Legionowa.

Twórczość (wybór)

Z Czesławem Centkiewiczem wydała m.in.:

  • Odarpi, syn Egigwy (1949)
  • Zdobywcy bieguna północnego (1950)
  • Na podbój Arktyki (1952)
  • W lodach Eisfiordu (1953)
  • Radiostacja zamilkła (1953)
  • Znowu na Wyspie Niedźwiedziej (1954)
  • Arktyka, kraj przyszłości (1954)
  • Niezwykła podróż (1955)
  • Bohaterski szturman (1956)
  • Na białym szlaku (1956)
  • Pułkownik Orvin mylił się (1959)
  • Wyspy Mgieł Wichrów (1959)
  • Tajemnice szóstego kontynentu (1960)
  • Opowieści spod bieguna (1960)
  • Kierunek – Antarktyda (1961)
  • Fridtjof, co z ciebie wyrośnie? (1962)
  • Zaczarowana zagroda (1963)
  • Mufti – osiołek Laili (1964)
  • Tumbo z Przylądka Dobrej Nadziei (1964) (Klub Siedmiu Przygód)
  • Czy foka jest biała (1965)
  • Piotr w krainie białych niedźwiedzi (1965)
  • Człowiek, o którego upomniało się morze (1966)
  • Okrutny biegun (1969)
  • Osaczeni wielkim chłodem (1970)
  • Nie prowadziła ich Gwiazda Polarna (1974)
  • Tumbo nigdy nie zazna spokoju (1977) (Klub Siedmiu Przygód)

Przypisy

  1. ↑ Centkiewicz Alina - pisarz, podróżnik, prawnik, działacz społeczny. Słownik Biograficzny Ziemi Jeleniogórskiej. [dostęp 2012-12-05].
  2. ↑ Akt małżeństwa Czesława Jacka Centkiewicza i Aliny Giliczyńskiej - akt nr 819 z 1939 z parafii Wszystkich Świętych w Warszawie, metryki.genealodzy.pl, 5 listopada 1939 [dostęp 2024-01-14].
  3. ↑ Transport z Pawiaka do Ravensbrück przybył 6/7.8.1944 strona 42 [online] [dostęp 2024-01-14].
  4. ↑ Transport z Pawiaka do Ravensbrück przybył 6/7.8.1944 strona 43 [online] [dostęp 2024-01-14].
  5. ↑ Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 114. ISBN 83-223-2073-6.
  6. ↑ Jacek Szczepański. Okres legionowski w życiu i twórczości Aliny i Czesława Centkiewiczów. „Rocznik Legionowski”. t. V, Legionowo 2012. s. 11-28.
  7. ↑ Piotr Łopuszański: Warszawa literacka w PRL. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 168. ISBN 978-83-11-13576-5.
  8. ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  9. ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 11, 30 czerwca 1965, s. 7.
  10. ↑ Józef Hurwic, Czasopismo „Problemy” w polskim życiu intelektualnym po drugiej wojnie światowej, „Analecta”, 8/2 (16), 1999, s. 20.
  11. ↑ Dziennik Polski, r. XXV, nr 169 (7905), s. 3.
  12. ↑ Rondo Maharadży – nowa nazwa dla ronda Aliny i Czesława Centkiewiczów?. gazetapowiatowa.pl, 10 kwietnia 2014. [dostęp 2017-01-08].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.