Ahmet Adnan Saygun (1988) | |
| Data i miejsce urodzenia |
7 września 1907 |
|---|---|
| Pochodzenie | |
| Data i miejsce śmierci |
6 stycznia 1991 |
| Instrumenty | |
| Gatunki |
muzyka poważna, muzyka modernistyczna, muzyka neoklasycystyczna |
| Zawód | |
| Odznaczenia | |
Ahmet Adnan Saygun (ur. 7 września 1907 w Smyrnie (tur. İzmir), zm. 6 stycznia 1991 w Stambule) – turecki kompozytor i etnomuzykolog.
Życiorys
W wieku 13 lat zaczął uczyć się gry na fortepianie i na ud oraz pobierał lekcje z zakresu teorii muzyki. Cztery lata później został zatrudniony jako nauczyciel muzyki w szkole średniej. W 1928 dzięki rządowemu stypendium podjął studia kompozycyjne w konserwatorium w Paryżu u Eugène’a Borrela, a następnie w Schola Cantorum de Paris u Vincente’a d’Indy.
Po powrocie do Turcji w 1931 zajął się działalnością pedagogiczną. Wykładał w Musiki Muallim Mektebi (Akademia Nauczycieli Muzyki) w Ankarze i konserwatorium miejskim w Stambule (1936–1939). W latach 1946–1972 wykładał kompozycję w państwowym konserwatorium w Ankarze, a w latach 1972–1987 etnomuzykologię i kompozycję w konserwatorium Mimar Sinan Universitesi w Stambule.
Twórczość
We wczesnym okresie swojej twórczości czerpał inspiracje z francuskiego impresjonizmu, po 1942 zwrócił się ku neoklasycyzmowi. Wraz z Cemalem Reşitem Reyem, Ulvi Cemalem Erkinem, Hasanem Feritem Alnarem i Necilem Kâzimem Aksesem współtworzył tzw. Grupę Pięciu (tur. Türk Beşleri).
Autor pięciu symfonii (Trzecia powstała na zamówienie Fundacji Siergieja Kusewickiego). Międzynarodowy rozgłos przyniosło mu oratorium „Yunus Emre” do tekstów średniowiecznego tureckiego poety-mistyka Yunusa Emrego. Kompozycja ta została wykonana m.in. przez Orkiestrę NBC pod dyrekcją Leopolda Stokowskiego w siedzibie ONZ w Nowym Jorku w 1958, a 4 września 1991 w Castel Gandolfo w obecności Jana Pawła II. W swoim języku muzycznym łączył tradycje europejską z inspiracją poezją suficką i muzyką derwiszy wirujących (tur. mevlevich).
Ważniejsze kompozycje
(na podstawie materiałów źródłowych)
Utwory orkiestowe
- Symfonia nr 1 op. 29 - 1953
- Symfonia nr 2 op. 30 - 1958
- Symfonia nr 3 op. 39 - 1960
- Symfonia nr 4 op. 53 - 1974
- Symfonia nr 5 op. 70 - 1985
- Koncert fortepianowy nr 1 op. 34 - 1958
- Koncert fortepianowy nr 2 op. 71 - 1985
- Koncert skrzypcowy op. 44 - 1967
- Koncert altówkowy op. 59 - 1977
- Koncert wiolonczelowy op. 74 - 1987
Opery
- „Özsoy” op. 9 (pol. Prawdziwe pochodzenie) - 1934
- „Taşbebek" op. 11 (pol. Kamienna lalka) - 1934
- „Kerem” op. 28 - 1953
- „Köroğlu” op. 52 (pol. Syn ślepca) - 1973
- „Gılgameş” op. 65 (pol. Gilgamesz) - 1983
- Oratorium op. 26 „Yunus Emre” - 1942
- Beş türküsü (pol. Pięć pieśni ludowych) op. 41 na bas i orkiestrę - 1968
Balety
- „Bir Orman Masalı” op. 17 (pol. Leśna opowieść) - 1943
- „Kumru Efsanesi” op. 75 (pol. Legenda o Kumru) - 1989
Odznaczenia
- 1949 – Order Palm Akademickich
- 1958 – Wielki Oficer Orderu Gwiazdy Solidarności Włoskiej
Przypisy
Bibliografia
- Joanna Miklaszewska: Saygun Ahmet Adnan. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 9: S–Sł część biograficzna. Kraków: PWM, 2007. ISBN 978-83-224-0865-0. (pol.).
- Faruk Yener: Saygun, Ahmet Adnan. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. S. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).
- Lesław Czapliński. Turek w operze jako motyw fabularny oraz z dziejów tego gatunku w Turcji. „Muzyka21”. 1/2010. ISSN 1509-569X. OCLC 749236622. (pol.).
- Lesław Czapliński. Liryka i epika wokalno-instrumentalna w twórczości Ahmeta Adnana Sayguna - A pieśni przetrwają…. „Muzyka21”. 7-8/2010. ISSN 1509-569X. OCLC 749236622. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Ahmet Adnan Saygun w bazie AllMusic (ang.) (ang.)
- Ahmet Adnan Saygun – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project (ang.)
- Dyskografia Ahmet Adnan Saygun w bazie MusicBrainz (ang.) (ang.)
- Ahmet Adnan Saygun w bazie Discogs.com (ang.) (ang.)