Adrienne Thomas, właśc. Hertha Lesser (ur. 24 czerwca 1897 w Saint-Avold, zm. 5 listopada 1980 w Wiedniu) – niemiecka pisarka.

Życiorys

Adrienne Thomas urodziła się jako Hertha Strauch 24 czerwca 1897 roku w żydowskiej rodzinie w Saint-Avold w wówczas niemieckiej Lotaryngii (na terenie obecnej Francji) . Rodzina Strauchów była właścicielem domu handlowego w Metz.

Dorastała w niemiecko-francuskiej strefie w Alzacji i Lotaryngii . Od 1904 roku mieszkała w Metz, gdzie uczyła się w liceum a później w szkole przemysłowej . Zrezygnowała z nauki, by pobierać prywatne lekcje śpiewu .

Po wybuchu I wojny światowej zgłosiła się na ochotnika do Czerwonego Krzyża i prowadziła dziennik z pracy na stacji kolejowej w Metz . Jej zapiski zostały wydane w 2004 roku pod tytułem Aufzeichnungen aus dem Ersten Weltkrieg, Ein Tagebuch .

W 1917 roku z powodu częstych nalotów bombowych wraz z rodziną przeprowadziła się do Berlina . Thomas zaczęła ponownie pobierać lekcje śpiewu . Początkowo pracowała jako guwernantka, a później jako siostra Czerwonego Krzyża w szpitalu wojskowym . W 1918 roku zły stan zdrowia uniemożliwił jej dalszą pracę w szpitalu . Przeniosła się do ciotki we Frankfurcie, która ufundowała jej studia śpiewacze w prywatnym konserwatorium . W 1921 roku poślubiła Artura Lessera, lekarza z Magdeburga, i wraz z mężem przeprowadziła się do jego rodzinnego miasta .

W Magdeburgu zarzuciła karierę śpiewaczą na rzecz pisarstwa. Jej pierwsze utwory były publikowane w „Vossische Zeitung” . Następnie pisała dla takich czasopism jak „Die Frau”, „Neue Wiener Tagblatt”, „Basler Nachrichten” czy „Neue Jüdische Gazeta” . W 1927 roku małżeństwo przeprowadziło się do Berlina . W 1930 roku Lesser zmarł . W tym samym roku Thomas wydała na podstawie swoich notatek z okresu I wojny światowej swoją pierwszą powieść, antywojenny utwór Die Katrin wird Soldat . W pierwszym roku sprzedano 100 tys. egzemplarzy powieści . Książka została przetłumaczona na 15 języków, a jej całkowity nakład wyniósł kilka milionów egzemplarzy . W 1987 roku na podstawie utworu powstał film . W 1933 roku, po dojściu nazistów do władzy, powieść została zakazana . Thomas była jednym z pierwszych autorów, których naziści uznali za „niepożądanych”  – jej nazwisko znalazło się na liście autorów zakazanych w III Rzeszy, a utwory zakazane. Pisarka wkrótce uciekła przez Szwajcarię do Francji, a później do Austrii . W Austrii wydała kolejne powieści Andrea i Viktoria .

Po aneksji Austrii przez Rzeszę Niemiecką w marcu 1938 roku Thomas uciekła przez Czechosłowację, Węgry, Jugosławię i Włochy do Francji . Dwa lata później została internowana w obozie dla kobiet w Paryżu, a wkrótce potem w obozie Gurs, z którego udało jej się uciec i we wrześniu 1940 roku wyjechać do Stanów Zjednoczonych . Wyjazd do USA umożliwił jej pisarz Hermann Kesten (1900–1996), który wystarał się o wizę dla pisarki . W USA Thomas utrzymywała się z tantiem za jej utwory wydane zagranicą . W 1942 roku została sekretarką europejskiego oddziału Free World Association i pracowała dla magazynu „Free World” . W USA wydała kolejne powieści, bazujące na doświadczeniach na wygnaniu, Reisen Sie ab, Mademoiselle! (1944) i Ein Fenster zum East River (1945) .

W 1947 roku pojechała za austriackim socjaldemokratą Juliusem Deutschem (1884–1968) do Austrii i osiadła w Wiedniu . Pisała wówczas m.in. dla dziennika „Neues Österreich” . W 1951 roku poślubiła Deutscha .

Thomas zmarła 5 listopada 1980 roku w Wiedniu .

Prace

Lista wybranych utworów podana za Neue Deutsche Biographie :

• Die Katrin wird Soldat!, 1930; wydanie polskie: Catherine! Świat się pali!, autoryzowany przekład Marcelego Tarnowskiego. Warszawa: Wydawnictwo „Nowa Powieść”, 1937
• Andrea. Erzählung für Jugendliche, 1937; wydanie polskie: Andrea. Powieść dla młodzieży. Przekład Anieli Waldenbergowej. Warszawa. Wydawnictwo J. Przeworskiego, 1939
• Viktoria. Erzählung für junge Menschen, 1937; wydanie polskie: Wiktoria. Powieść dla młodzieży. Przekład Anieli Waldenbergowej. Warszawa. Wydawnictwo J. Przeworskiego, 1939
• Von Johanna zu Jane, 1939
• Reisen Sie ab, Mademoiselle!, 1944
• Ein Fenster zum East River, 1945
• Ein Hund ging verloren. Erzählung für Jugendliche, 1953
• Markusplatz um vier, 1955

Przypisy

Bibliografia

• Ingrid Schramm: Thomas, Adrienne. W: Neue Deutsche Biographie [Online-Version]. T. 26. 2017, s. 182–184. (niem.).
• Joey Horsley: Adrienne Thomas. [w:] FemBio [on-line]. [dostęp 2020-03-07]. (niem.).
• red. Agnes Cardinal, Dorothy Goldman, Judith Hattaway: Women’s Writing on the First World War. Oxford University Press, 1999. ISBN 978-0-19-812280-7. [dostęp 2020-03-07]. (ang.).
• Zlata Fuss Phillips: German Children’s and Youth Literature in Exile 1933-1950: Biographies and Bibliographies. Walter de Gruyter, 2011. ISBN 978-3-11-095285-8. [dostęp 2020-03-07]. (ang.).