Adiantum

Adiantum właściwe
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

telomowe

Gromada

naczyniowe

Klasa

paprocie

Podklasa

paprotkowe

Rząd

paprotkowce

Rodzina

orliczkowate

Rodzaj

adiantum

Nazwa systematyczna
Adiantum
Sp. Pl. 1094. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny

Adiantum capillus-veneris L.

Adiantum, niekropień, złotowłos (Adiantum) – rodzaj paproci. Liczy ponad 230 gatunków. Są to paprocie naziemne i naskalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Południowej. Jedynym gatunkiem rosnącym dziko w Europie jest adiantum właściwe A. capillus-veneris. W polskiej florze gatunek ten ma status tylko przejściowo dziczejącego z upraw (efemerofita).

Liczne gatunki z tego rodzaju uprawiane są jako rośliny ozdobne w szklarniach lub doniczkach, często w różnych odmianach. Jako rośliny lecznicze, w tym jako zioła poronne, wykorzystywane są m.in. adiantum etiopskie i adiantum klinowate. Syrop z adiantum właściwego (Sirop de Capillaire) wykorzystywany był jako panaceum na wszelkie choroby. Czarne ogonki liściowe adiantum stopowatego Indianie wykorzystywali przy wyplataniu koszyków. Niektóre gatunki są inwazyjne i występują jako chwasty w uprawach np. olejowca i herbaty.

Łacińska nazwa adiantum oznacza „niezwilżalny”, „nie podlegający zamoczeniu”.

Morfologia

Liście
Niezwilżalne, 1–5-krotne pierzasto złożone, z ciemnymi, błyszczącymi osadkami.
Zarodnie
W kupkach na brzegach spodniej strony listków.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Jeden z rodzajów z podrodziny Vittarioideae z rodziny orliczkowatych Pteridaceae.

Wykaz gatunków
  • Adiantum abscissum Schrad.
  • Adiantum acrolobum A.Rojas
  • Adiantum adiantoides C.Chr.
  • Adiantum aethiopicum L. – adiantum etiopskie
  • Adiantum × ailaoshanense Y.H.Yan & Ying Wang
  • Adiantum alan-smithii R.Y.Hirai, Sundue & J.Prado
  • Adiantum alarconianum Gaudich.
  • Adiantum aleuticum (Rupr.) C.A.Paris
  • Adiantum alleniae S.Linds.
  • Adiantum alomae Caluff
  • Adiantum amblyopteridium Mickel & Beitel
  • Adiantum amplum C.Presl
  • Adiantum anceps Maxon & C.V.Morton
  • Adiantum andicola Liebm.
  • Adiantum aneitense Carruth.
  • Adiantum argutum Splitg.
  • Adiantum atroviride Bostock
  • Adiantum balfourii Baker
  • Adiantum bellum T.Moore
  • Adiantum bessoniae Jenman
  • Adiantum blumenavense Rosenst.
  • Adiantum braunii Mett.
  • Adiantum breviserratum (Ching) Ching & Y.X.Lin
  • Adiantum cajennense Willd. ex Klotzsch
  • Adiantum calcareum Gardner
  • Adiantum camptorachis Sundue, J.Prado & A.R.Sm.
  • Adiantum capillatum A.R.Sm. & J.Prado
  • Adiantum capillus-junonis Rupr.
  • Adiantum capillus-veneris L. – adiantum właściwe
  • Adiantum caribense A.Rojas
  • Adiantum caryotideum Christ
  • Adiantum caudatum L. – adiantum zwisłe
  • Adiantum celebicum Christ
  • Adiantum chienii Ching
  • Adiantum chilense Kaulf.
  • Adiantum ciliatum Blume
  • Adiantum cinnamomeum Lellinger & J.Prado
  • Adiantum comoroense (Tardieu) Verdc.
  • Adiantum concinnum Humb. & Bonpl. ex Willd.
  • Adiantum cordatum Maxon
  • Adiantum cremersii Boudrie & J.Prado
  • Adiantum crespianum Bosco
  • Adiantum cunninghamii Hook. – adiantum Cunninghama
  • Adiantum cupreum Copel.
  • Adiantum curvatum Kaulf.
  • Adiantum davidii Franch.
  • Adiantum dawsonii Lellinger & J.Prado
  • Adiantum decipiens Desv.
  • Adiantum decoratum Maxon & Weath. – adiantum ozdobne
  • Adiantum deflectens Mart.
  • Adiantum delicatulum Mart.
  • Adiantum deltoideum Sw.
  • Adiantum dentatum A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing
  • Adiantum diaphanum Blume – adiantum przezroczyste
  • Adiantum digitatum C.Presl
  • Adiantum dioganum Glaziou
  • Adiantum diphyllum Maxon
  • Adiantum discolor J.Prado
  • Adiantum dissimulatum Jenman
  • Adiantum dolosum Kunze
  • Adiantum edgeworthii Hook. – adiantum Edgerwortha
  • Adiantum elegantulum Maxon
  • Adiantum erylliae Tardieu & C.Chr.
  • Adiantum erythrochlamys Diels
  • Adiantum excisum Kunze
  • Adiantum feei Moore
  • Adiantum fengianum Ching
  • Adiantum filiforme Gardner
  • Adiantum fimbriatum Christ
  • Adiantum flabellulatum L.
  • Adiantum flabellum C.Chr.
  • Adiantum formosanum Tagawa – adiantum formozańskie
  • Adiantum formosum R.Br.
  • Adiantum fournieri Copel.
  • Adiantum fragile Sw.
  • Adiantum fructuosum Kuntze
  • Adiantum fuliginosum Fée
  • Adiantum galeottianum Hook.
  • Adiantum gertrudis Espinosa
  • Adiantum giganteum J.Prado
  • Adiantum gingkoides C.Chr.
  • Adiantum glabrum Copel.
  • Adiantum glaucescens Klotzsch
  • Adiantum gomphophyllum Baker
  • Adiantum gracile Fée
  • Adiantum granvilleanum Boudrie & J.Prado
  • Adiantum gravesii Hance
  • Adiantum grossum Mett.
  • Adiantum henslovianum Hook.f.
  • Adiantum hirsutum Bory
  • Adiantum hispidulum Sw. – adiantum owłosione
  • Adiantum hollandiae Alderw.
  • Adiantum hornei Baker
  • Adiantum hosei Baker
  • Adiantum humile Kunze
  • Adiantum imbricatum R.M.Tryon
  • Adiantum incertum Lindm.
  • Adiantum incisum Forssk.
  • Adiantum induratum Christ
  • Adiantum intermedium Sw.
  • Adiantum isthmicum B.Zimmer
  • Adiantum × janzenianum A.Rojas & C.Herrera
  • Adiantum jordanii Müll.Hal.
  • Adiantum juxtapositum Ching
  • Adiantum kendalii Jenman
  • Adiantum kingii Copel.
  • Adiantum klossii Gepp
  • Adiantum krameri B.Zimmer
  • Adiantum lamrianum Bidin & R.Jaman
  • Adiantum latifolium Lam.
  • Adiantum latipinnulum Boudrie & J.Prado
  • Adiantum leprieurii Hook.
  • Adiantum lianxianense Ching & Y.X.Lin
  • Adiantum lindsaeoides J.Prado & R.Y.Hirai
  • Adiantum lobatum C.Presl
  • Adiantum longzhouensis A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing
  • Adiantum lorentzii Hieron.
  • Adiantum lucidum (Cav.) Sw.
  • Adiantum lunulatum Cav.
  • Adiantum macrocladum Klotzsch
  • Adiantum macrophyllum Sw. – adiantum wielkolistne
  • Adiantum madagascariense Rosendahl
  • Adiantum mariesii Baker
  • Adiantum mariposatum M.R.McCarthy & Hickey
  • Adiantum mathewsianum Hook.
  • Adiantum mcvaughii Mickel & Beitel
  • Adiantum meishanianum F.S.Hsu ex Yea C.Liu & W.L.Chiou
  • Adiantum melanoleucum Willd.
  • Adiantum membranifolium S.Linds. & Suksathan
  • Adiantum mendoncae Alston
  • Adiantum mindanaoense Copel.
  • Adiantum monochlamys D.C.Eaton
  • Adiantum monosorum Baker
  • Adiantum moorei Baker
  • Adiantum × moranii J.Prado
  • Adiantum multisorum A.Samp.
  • Adiantum mynsseniae J.Prado
  • Adiantum myriosorum Baker
  • Adiantum nelumboides X.C.Zhang
  • Adiantum neoguineense T.Moore
  • Adiantum nodosum J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.
  • Adiantum novae-caledoniae Keyserl.
  • Adiantum nudum A.R.Sm.
  • Adiantum oaxacanum Mickel & Beitel
  • Adiantum obliquum Willd.
  • Adiantum obovatum A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing
  • Adiantum ogasawarense Tagawa
  • Adiantum olivaceum Baker
  • Adiantum orbignyanum Mett.
  • Adiantum ornithopodum C.Presl
  • Adiantum ovalescens Fée
  • Adiantum oyapokense Jenman
  • Adiantum palaoense C.Chr.
  • Adiantum papilio Rakotondr. & Hemp
  • Adiantum papillosum Handro
  • Adiantum paraense Hieron.
  • Adiantum parishii Hook.
  • Adiantum patens Willd.
  • Adiantum pearcei Phil.
  • Adiantum pectinatum Kunze & Ettingsh.
  • Adiantum pedatum L. – adiantum stopowate
  • Adiantum peruvianum Klotzsch – adiantum peruwiańskie
  • Adiantum petiolatum Desv.
  • Adiantum phanerophlebium (Baker) C.Chr.
  • Adiantum phanomensis S.Linds. & D.J.Middleton
  • Adiantum philippense L.
  • Adiantum phyllitidis J.Sm.
  • Adiantum platyphyllum Sw.
  • Adiantum poeppigianum C.Presl
  • Adiantum poiretii Wikstr.
  • Adiantum polyphyllum Willd.
  • Adiantum proliferum Roxb.
  • Adiantum pseudocajennense J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.
  • Adiantum pseudotinctum Hieron.
  • Adiantum pulchellum Blume
  • Adiantum pulcherrimum Copel.
  • Adiantum pulverulentum L. – adiantum przyprószone
  • Adiantum pumilum Sw.
  • Adiantum pyramidale (L.) Willd.
  • Adiantum raddianum C.Presl – adiantum klinowate, a. Raddiana
  • Adiantum rectangulare Lindm.
  • Adiantum reniforme L. – adiantum nerkowate
  • Adiantum reptans A.Rojas
  • Adiantum rhizophorum Sw.
  • Adiantum rhizophytum Schrad.
  • Adiantum rivulare Boudrie & J.Prado
  • Adiantum roborowskii Maxim.
  • Adiantum rondonii A.Samp.
  • Adiantum ruizianum Klotzsch
  • Adiantum scalare R.M.Tryon
  • Adiantum schweinfurthii Kuhn
  • Adiantum seemannii Hook.
  • Adiantum semiorbiculatum Bonap.
  • Adiantum sericeum D.C.Eaton
  • Adiantum serratifolium Alderw.
  • Adiantum serratodentatum Willd.
  • Adiantum shastense Huiet & A.R.Sm.
  • Adiantum shepherdii Hook.
  • Adiantum siamense Tagawa & K.Iwats.
  • Adiantum silvaticum Tindale
  • Adiantum sinuosum Gardner
  • Adiantum soboliferum Wall. ex Hook.
  • Adiantum solomonii J.Prado
  • Adiantum × spurium Jermy & T.G.Walker
  • Adiantum squamulosum J.Prado & A.R.Sm.
  • Adiantum stenochlamys Baker
  • Adiantum stolzii Brause
  • Adiantum subcordatum Sw.
  • Adiantum subvolubile Mett.
  • Adiantum taiwanianum Tagawa
  • Adiantum tenerum Sw. – adiantum delikatne
  • Adiantum tenuissimum Taub.
  • Adiantum terminatum Kuntze
  • Adiantum tetragonum Schrad.
  • Adiantum tetraphyllum Humb. & Bonpl. ex Willd.
  • Adiantum thongthamii Suksathan
  • Adiantum tibeticum Ching & Y.X.Lin
  • Adiantum tinctum T.Moore
  • Adiantum tomentosum Klotzsch
  • Adiantum × tracyi C.C.Hall ex W.H.Wagner
  • Adiantum trapeziforme L.
  • Adiantum trichochlaenum Mickel & Beitel
  • Adiantum tricholepis Fée
  • Adiantum trilobum L.
  • Adiantum tripteris K.U.Kramer
  • Adiantum tryonii J.Prado
  • Adiantum tuomistoanum J.Prado
  • Adiantum urophyllum Hook.
  • Adiantum × variopinnatum Jermy & T.G.Walker
  • Adiantum venustum D.Don – adiantum powabne
  • Adiantum villosissimum Mett.
  • Adiantum villosum L. – adiantum owłosione
  • Adiantum viridescens Colenso
  • Adiantum × viridimontanum C.A.Paris
  • Adiantum vivesii Proctor
  • Adiantum vogelii Mett.
  • Adiantum wattii Baker
  • Adiantum wilesianum Hook.
  • Adiantum wilsonii Hook.
  • Adiantum windischii J.Prado
  • Adiantum zollingeri Mett.

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. 1 2 The Pteridophyte Phylogeny Group, A community-derived classification for extant lycophytes and ferns, „Journal of Systematics and Evolution”, 54 (6), 2016, s. 563–603, DOI: 10.1111/jse.12229.
  3. ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-16].
  4. 1 2 3 4 5 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 9. ISBN 83-214-1305-6.
  5. 1 2 3 Elżbieta Zenkteler: Paprocie. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, s. 102-103. ISBN 83-09-01604-2.
  6. 1 2 Adiantum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-12-26].
  7. ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 16, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  9. ↑ Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.