Adam Mularczyk
Data i miejsce urodzenia

13 stycznia 1923
Kraków

Data i miejsce śmierci

12 czerwca 1996
Filadelfia

Zawód

aktor, reżyser teatralny

Odznaczenia

Adam Mularczyk (ur. 13 stycznia 1923 w Krakowie, zm. 12 czerwca 1996 w Filadelfii) – polski aktor oraz reżyser teatralny.

Życiorys

Urodził się 13 stycznia 1923 r. w Krakowie. Jako sześciolatek organizował w rodzinnym domu przedstawienia, w których występował. Gdy miał 13 lat, w jego szkole powszechnej powstał teatrzyk im. Jadwigi Smosarskiej. W tym samym wieku po raz pierwszy znalazł się w teatrze, występując z chórem Dzieci Krakowskich w operze Carmen G. Bizeta w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. W latach 1940–1945 uczęszczał do podziemnej Szkoły Dramatycznej w Krakowie, ucząc się u Juliusza Osterwy, Marii Dulęby i Janusza Warneckiego. W 1940 r., korzystając z pomocy teatrologów, wśród których znaleźli się Wiesław Gorecki, Wiktor Bujański i Tadeusz Kudliński, zorganizował konspiracyjny Krakowski Teatr Podziemny, który wystawił 16 spektakli, dając 8 premier. Do współpracy zaangażowani byli m.in. Wiktor Biegański, Marian Cebulski, Marian Friedman, Tadeusz Kwiatkowski, Juliusz Kydryński, Jerzy Merunowicz, Halina Mikołajska, Ewa Pachońska, Jerzy Passendorfer, Halina Romanowska, Wiktor Sadecki, Stanisław Zaczyk i Irena Stelmachówna. Po wojnie z większością tych aktorów został przyjęty do utworzonego Studia Teatr Stary w Krakowie. W sezonie 1945/46 należał do zespołu Starego Teatru w Krakowie. Został przyjęty do Związku Artystów Scen Polskich, po tym jak w 1946 r. zdał aktorski egzamin eksternistyczny.

W 1947 r. wraz z Januszem Warneckim przeniósł się do Warszawy i występował m.in. na scenach Teatru Muzycznego Domu Wojska Polskiego (tam duży sukces odniósł Żołnierz Królowej Madagaskaru w adaptacji Juliana Tuwima, w którym grał), Teatru Współczesnego, Teatru Nowego (1947–1953), Teatru Narodowego (1954–1971) i Teatru Polskiego (1971–1974). Doceniany był za role Chudogęby w Wieczorze Trzech Króli Szekspira, Bazylego w Weselu Figara Beaumarchaisa, Prologusa, Judasza i Jandrasa w Historyji o Chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim Mikołaja z Wilkowiecka.

19 stycznia 1955 na wniosek Ministra Kultury i Sztuki został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej.

Ogólnopolską rozpoznawalność przyniosły mu role w filmach: taksówkarza z Nie lubię poniedziałku (1971) i malarza Bogdana Adamca w Poszukiwany, poszukiwana (1972). Uznanie przyniosła mu rola Lucky′ego w sztuce Samuela Becketta Czekając na Godota w reżyserii Jerzego Kreczmara, wystawianej w 1957 r. w Teatrze Współczesnym. Występował również w radiowym Teatrzyku Eterek Jeremiego Przybory w roli profesora Pęduszki.

Był wieloletnim wykładowcą Metropolitalnego Seminarium w Warszawie i w zakonie paulinów, gdzie uczył wystąpień publicznych. Zorganizował i prowadził teatr studencki w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie oraz teatr uczniowski w Gimnazjum Św. Augustyna. Jednym z jego uczniów był Jerzy Popiełuszko. W 1973 r. władze Polski Ludowej uznały go za wroga ludu, w związku z czym opuścił Polskę wraz z żoną i synem, zamieszkując w Filadelfii. Ze względu na barierę językową nie mógł dłużej pracować w zawodzie, ale w ramach działalności społecznej utworzył Polski Teatr Dramatyczny w Filadelfii, który wystawił entuzjastycznie przyjętą Niespodziankę Karola Huberta Rostworowskiego, jednak z powodu braku środków teatr szybko zawiesił działalność. Uczestniczył też w powstaniu pierwszej polskiej stacji telewizyjnej w Filadelfii. W 1996 r. podjął próbę reanimacji teatru, przygotowując premierę Werbla domowego Jana Kantego Gregorowicza, ale zmarł 12 czerwca tego samego roku w Filadelfii, w trakcie przygotowań do premiery. Został pochowany w Narodowym Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown, zwanym amerykańską Częstochową. Śmierć artysty nie zakończyła działalności teatru, gdyż Zofia Wróblewska-Mularczyk postanowiła kontynuować dzieło męża, zapraszając do współpracy m.in. aktora Witolda Sadowego i razem wystawili Werbel domowy oraz takie sztuki jak Grube ryby Michała Bałuckiego czy Porwanie Sabinek w adaptacji Juliana Tuwima.

W 1996 r., zgodnie z życzeniem męża, Zofia Wróblewska-Mularczyk ufundowała nagrodę w wysokości tysiąca dolarów dla najlepszego studenta lub studentki trzeciego roku Wydziału Aktorskiego Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.

Filmografia

Spektakle Teatru Tv

  • Makbet (1959)
  • Różaniec z granatów (1959)
  • Zdemaskowanie Blanco Posneta (1959)
  • Mężczyzna w damskim kapeluszu (1960)
  • Śluby powszednie (1960) jako Skrzypek Gordonek
  • Weekend w pensjonacie Cyprys (1960) jako Foxe
  • Don Alvares albo niesforna w miłości kompanija (1961)
  • Mistrz Pathelin (1961)
  • Pan Pickwick w tarapatach (1961)
  • Ta trzecia (1961) jako Poterkiewicz
  • Noc w oberży (1962)
  • Akcja Lucy (1963)
  • Kordian (1963) jako Wariat I
  • Don Juan czyli kamienny gość (1964)
  • Kwatery (1964) jako Poczwara
  • Kapitan z Koepenick (1965)
  • Zabawa jak nigdy (1965)
  • Szwejk na tyłach (1966)
  • Grube ryby (1968) jako Służący Filip
  • Mężowi biada (1968) jako Luśniak
  • Baron Munchhausen (1969) jako Człowiek z wózkiem
  • Epilog norymberski (1969) jako Więzień obozu w Treblince, świadek oskarżenia
  • Gniewko, syn rybaka (1969) jako Bartnik - cz. 4
  • Żaglowce, białe żaglowce (1970) jako Woźny
  • 12 krzeseł (1972) - cz. 1
  • Morderstwo o północy (1972) jako Ogrodnik
  • Przeklęte podwórze (1972) jako Ormianin

Przypisy

  1. 1 2 Adam Mularczyk, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2023-01-13].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Teatr Dramatyczny im. Adama Mularczyka [online], www.mularczyktheater.org [dostęp 2023-01-13].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Sandra Kobuszewska, O Adamie Mularczyku mówili „Adam wariat”. Stał się „wrogiem ludu” [online], kultura.onet.pl, 13 stycznia 2023 [dostęp 2023-01-13] (pol.).
  4. 1 2 3 4 5 Encyklopedia, Adam Mularczyk. Wspomnienie [online], Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2023-01-13] (pol.).
  5. 1 2 3 Adam Mularczyk [online], FilmPolski [dostęp 2023-01-13] (pol.).
  6. ↑ Esensja: ‹Trzy cięcia: Adam Mularczyk. Komik o twarzy zbrodniarza› – Sebastian Chosiński [online], Esensja.pl [dostęp 2023-01-14] (pol.).
  7. ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
  8. ↑ Mularczyk Adam [online], encyklopediakrakowa.pl [dostęp 2023-01-13].
  9. 1 2 Adam Mularczyk w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.