Adam Bartosz
Data i miejsce urodzenia

22 stycznia 1947
Zielona Góra

Zawód, zajęcie

etnograf, cyganolog

Odznaczenia

Adam Bartosz (ur. 22 stycznia 1947 w Zielonej Górze) – polski etnograf, cyganolog. W latach 1980–2012 dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Specjalista w dziedzinach: muzeologia, kultura i historia Romów oraz Żydów.

Życiorys

Absolwent etnologii na Uniwersytecie Jagiellońskim (1972) i muzeologii (1979).

W latach 1980–2012 dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Jest pomysłodawcą i organizatorem wielu zdarzeń kulturalnych i społecznych umacniających poczucie tożsamości polskich Romów i promujących różnorodności kulturowe, w tym Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów (do 1996). Z jego inicjatywy powstała w tarnowskim muzeum pierwsza na świecie stała ekspozycja o historii i kulturze Romów – Roma, Cyganie. Historia, kultura. Był jednym z członków zespołu kodyfikującego romski język.

W 1982 zorganizował – pierwszą po wojnie wystawę poświęconą Żydom (poza ŻIH-em) – Żydzi w Tarnowie. Jeden z inicjatorów powołanego w 1988 Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej, od 1996 jego prezes. Pomysłodawca i organizator dorocznych obchodów Dni Pamięci Żydów Galicyjskich realizowanych w Tarnowie i okolicznych miasteczkach. Realizator projektu opieki nad żydowskimi cmentarzami na terenie Galicji.

W latach 90. wykładał na letnich seminariach organizowanych przez Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies (Wielka Brytania), gdzie w 1995–1996 roku przebywał na półrocznym stypendium ufundowanym przez tę uczelnię. Przebywał również na stypendiach naukowych poświęconych problematyce mniejszości narodowych, m.in. w Stanach Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii, w Indiach.

Był też redaktorem naczelnym Rocznika Tarnowskiego (2008–2014). Wchodzi w skład redakcji pism romskich: Rrom po Drom (od 1990), Kwartalnik Romski (od 2010). Publikuje regularnie w wielu pismach krajowych (m.in. Lud, Kwartalnik Instytutu Historii Kultury Materialnej, Spotkania z Zabytkami, Studia Romologica) i zagranicznych (m.in. Romani Džanipen, Etúdes Tsiganes, Múzeum).

Należy do Stowarzyszenia Romów w Tarnowie i jest członkiem Podzespołu do Spraw Romskich przy MSWiA. Jest członkiem Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej (od 1990), Stowarzyszenia Muzeów Małopolskich – inicjator i prezes (2005–2009), Tarnowskiego Towarzystwa Kulturalnego, Towarzystwa Historycznego, oddział tarnowski. W latach 2015–2016 kierował edukacyjnym projektem Mezuza finansowanym ze środków europejskich.

Publikacje

Adam Bartosz opublikował kilkadziesiąt artykułów o tematyce żydowskiej, a także publikacje książkowe Tarnowskie judaica (1992), Żydowskim szlakiem po Tarnowie (2000, 2002); Tarnowski cmentarz żydowski [z Januszem Koziołem] (2005); Galicyjskim szlakiem chasydów sądecko-bobowskich, Austeria, Kraków (2015).

Jest redaktorem wielu opracowań (m.in. Skarby muzeów Małopolski, 2004; trylogii: Małopolska przed stu laty, 2006; Małopolska w czasach II Rzeczpospolitej, (2007); Małopolska w czasach PRL, 2009; Encyklopedia Tarnowa, 2010 i innych wydawnictw muzealnych). W sumie opublikował kilkaset artykułów w kilkunastu językach.

Wydał również kilka książek o Cyganach, m.in. Katalog zbiorów cyganologicznych (2007), My Cyganie/Amen Roma (2008), opublikował kilkadziesiąt artykułów w czasopismach romologicznych w wielu krajach.

Nagrody i odznaczenia

  • 1996 indywidualna nagroda Ministra Kultury i Sztuki za wystawę muzealną poświęconą Romom – Roma, Cyganie. Historia, kultura.
  • 1998 Dyplom Uznania za Zasługi dla Ochrony Zabytków Kultury Żydowskiej w Polsce za opiekę nad zabytkami żydowskimi, wyróżniony przez Ambasadę Izraela w Polsce,
  • 2000 nagroda fundacji australijskiej Polcul za działalność na rzecz mniejszości narodowych,
  • 2002 wyróżnienie Ministra Kultury i Sztuki w ramach corocznego konkursu ministerialnego Sybilla za realizację Taboru Pamięci,
  • 2005 Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za ochronę dziedzictwa,
  • 2007 Medal Ministra Sprawiedliwości za prace na rzecz resocjalizacji skazanych przez pracę przy zabytkach,
  • 2009 laureat międzynarodowej nagrody nadawanej przez uniwersytet w Nitrze (Słowacja) dla osób z zagranicy promujących kulturę Romów Czarny Bocian (Kalo Čangalo),
  • 2011 Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za ochronę dziedzictwa,
  • 2011 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za działania na rzecz ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych,
  • 2012 Krzyż Oficerski Orderu Zasługi (Węgry),
  • 2019 Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za ochronę dziedzictwa.

Przypisy

  1. ↑ Dyrektor Adam Bartosz 32 lata kierował tarnowskim muzeum – gazetakrakowska.pl.
  2. ↑ Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów – romopedia.pl. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-26)].
  3. 1 2 Dyrektor Muzeum Okręgowego odznaczony – Krzyż kawalerski dla Adama Bartosza – it.tarnow.pl. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-26)].
  4. ↑ Czy Cyganie w ogóle posiadają jakąś historię i kulturę...?! – pismofolkowe.pl.
  5. ↑ Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie – dane teleadresowe – www.bip.gov.pl.
  6. ↑ Galicjaner Sztetl. Dni Pamięci Żydów Galicyjskich 2017 – tarnow.naszemiasto.pl. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-26)].
  7. ↑ GALICJANER SZTETL Dni Pamięci Żydów Galicyjskich – kultura.tarnow.pl.
  8. 1 2 3 Adam Bartosz – biogram – kulturalna.warszawa.pl (Archive.org).
  9. ↑ Adam Bartosz – biogram – ksiazki.wp.pl.
  10. ↑ Stowarzyszenie Kulturalno-Społeczne Romów w Tarnowie – romopedia.pl. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-26)].
  11. ↑ Ulica Żydowska – projekt MEZUZA – it.tarnow.pl. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-26)].
  12. ↑ Tarnowski Cmentarz Żydowski – Przewodnik Turystyczny www.s-can.pl.
  13. 1 2 3 Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis – strona MKiDN.
  14. ↑ Prezydent Republiki Węgierskiej, Decyzja w sprawie Medalu, 260/2012, „Magyar Közlöny”, 134. szám, 11 października 2012, s. 22677 [dostęp 2017-12-21] (węg.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.