Actiones in factum

Actiones in factum (actiones in factum conceptae) – powództwa oparte na fakcie. W prawie rzymskim grupa powództw pretorskich w których powód nie opierał swojego żądania na prawie cywilnym, bo mu ono nie przysługiwało, a jedynie na pewnym opisanym stanie faktycznym (zdarzeniu) wymienionym w intentio formułki (intentio in factum concepta).

Formułki powództw opartych na fakcie były tworzone przez pretora i umieszczane w jego edykcie. Pretor deklarował tym gotowość udzielania powództw na podstawie samego opisu określonego stanu faktycznego, nieznanego prawu cywilnemu. W ten sposób pretor zapewniał ochronę prawną nowym stosunkom życiowym nieuwzględnianym przez dawne prawo cywilne.

Actiones in factum należały do powództw, przy których z chwilą dokonania litis contestatio, nie następowała tzw. konsumpcja skargi. Oznaczało to, iż powód mógł w przyszłości - wbrew zasadzie bis de eadem re ne sit actio - ponownie wnieść powództwo w tej samej sprawie. Aby temu zapobiec pretor udzielał osobie, ponownie pozwanej w sprawie już poprzednio przeprowadzonej przez litis contestatio, specjalnego zarzutu procesowego - exceptio rei in iudicium deductae. Jeżeli spór został już rozstrzygnięty wyrokiem, udzielano pozwanemu zarzutu sprawy osądzonej - exceptio rei iudicatae. Zarzuty te można było podniosić zarówno w fazie in iure jak i apud iudicem i powodowały oddalenie powództwa.

Bibliografia

MarekM. Kuryłowicz MarekM., AdamA. Wiliński AdamA., Rzymskie prawo prywatne, Kraków: „Zakamycze”, 1999, ISBN 83-7211-089-1, OCLC 830208116 .
Władysław Rozwadowski "Prawo rzymskie" Wydanie II. Poznań 1992 ISBN 83-01-10031-1

Przypisy

↑ Gaius Instytucje IV, 46: O pozostałych formułkach mówimy, że są oparte na fakcie, to jest o tych, w których intentio nie ujęto żadnego takiego twierdzenia...
Gaius Institutiones IV, 46: Ceteras vero in factum conceptas vocamus, id est, in quibis nulla talis intentio concepta est...
↑ Gaius Instytucje IV, 107: (...) Jeśli natomiast pozywano powództwem rzeczowym, albo powództwem opartym na fakcie, ponowna skarga jest możliwa i dla tego nieodzowny jest zarzut sprawy osądzonej, lub doprowadzonej do litis contestatio.
Gaius Institutiones IV, 107: (...) Si vero vel in rem, vel in factum actum fuerit, ipso iure nihilo minus postea agi potest et ob id exceptio necessaria est rei iudicatae vel in iudicium deductae.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[1] Gaius Instytucje IV, 46: O pozostałych formułkach mówimy, że są oparte na fakcie, to jest o tych, w których intentio nie ujęto żadnego takiego twierdzenia...
Gaius Institutiones IV, 46: Ceteras vero in factum conceptas vocamus, id est, in quibis nulla talis intentio concepta est...

[2] Gaius Instytucje IV, 107: (...) Jeśli natomiast pozywano powództwem rzeczowym, albo powództwem opartym na fakcie, ponowna skarga jest możliwa i dla tego nieodzowny jest zarzut sprawy osądzonej, lub doprowadzonej do litis contestatio.
Gaius Institutiones IV, 107: (...) Si vero vel in rem, vel in factum actum fuerit, ipso iure nihilo minus postea agi potest et ob id exceptio necessaria est rei iudicatae vel in iudicium deductae.