Actinotia radiosa – gatunek motyla z rodziny sówkowatych.

Taksonomia

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1804 roku przez Eugeniusa Johanna Christopha Espera pod nazwą Phalaena (Noctua) radiosa. Jako miejsce typowe wskazano Górną Sabaudię we Francji.

Morfologia

Motyl ten osiąga od 28 do 33 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa jego cechuje się płaskim czołem. Czułki u obu płci mają formę nitkowatą. Przednie skrzydło ma oliwkowobrązowe tło z nielicznymi jasnymi paskami podłużnymi wychodzącymi z jego podstawy. Na tle tym występuje wydłużona i wąska plamka okrągła z jasnym obrzeżeniem, duża i poprzeczna plamka nerkowata o kolorze brązowym z białym środkiem i obrzeżeniem oraz jasna, przerywana przepaska zewnętrzna. Ponadto wzdłuż krawędzi zewnętrznej skrzydła występują klinowate znaki, przechodzące na ciemnobrązową strzępinę w formie białych frędzelków. Czarne skrzydło tylne ma białawą przepaskę zewnętrzną poprzecinaną czarnymi żyłkami oraz białą strzępinę.

Gąsienica zwykle jest szarobrązowa z rudym odcieniem. W części grzbietowej biegną ciemniejsze linie dorsalne i subdorsalne, pomiędzy którymi leżą ukośne pasy. Bokami ciała biegną linie jasnożółte, a ponad nimi szereg wydłużonych, czarniawych plamek – po parze na każdym segmencie. Ubarwienie głowy jest żółtawobrązowe, zaś płytki analnej i tułowiowej brązowe.

Ekologia i występowanie

Owad ten zasiedla nasłonecznione stanowiska na ubogich glebach, w tym łąki mezofilne do suchych, skaliste stoki, murawy psammofilne i murawy nawapienne z jałowcem. Owady dorosłe pojawiają się w jednym lub dwóch pokoleniach w ciągu roku. Gąsienice aktywne są latem i wczesną jesienią. Są fitofagami żerującymi na dziurawcach, zwłaszcza na dziurawcu zwyczajnym. Zimowanie odbywa się w stadium poczwarki.

Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Hiszpanii, Andory, Francji, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Mołdawii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskiej części Rosji. W Azji występuje w Turcji, Armenii, na południu Syberii i w krajach Azji Środkowej, w tym w Kazachstanie i Turkmenistanie. W Europie jest jednym z dwóch przedstawicieli rodzaju obok cmuchy przejrzystej.

Motyl ten jest w Europie Środkowej zagrożony wyginięciem, a na wielu stanowiskach wyginął już całkowicie, m.in. z powodu bardzo ekstensywnego użytkowania łąk. Na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony został jako gatunek bliski zagrożenia (NT).

Przypisy