9 szwadron pionierów
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1924

Rozformowanie

1939

Dowódcy
Pierwszy

por. Paweł Sawicki

Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja

garnizon Baranowicze

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

kawaleria

Podległość

9 Samodzielna BK
BK „Baranowicze”
Nowogródzka BK

9 szwadron pionierów – pododdział kawalerii Wojska Polskiego.

Historia szwadronu

W listopadzie 1924 został sformowany szwadron pionierów przy 9 Samodzielnej Brygadzie Kawalerii. 21 listopada 1924 minister spraw wojskowych przydzielił por. Pawła Sawickiego z 27 pułku ułanów na stanowisko dowódcy szwadronu i podporucznika Lucjana Donnera z 26 pułku ułanów na stanowisko młodszego oficera szwadronu.

Szwadron wchodził w skład 9 Samodzielnej Brygady Kawalerii w Baranowiczach. 6 listopada 1924 generał dywizji Stefan Majewski, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem O.I.Szt.Gen. 11750 Org. ustalił następujące odznaki dla organizującego się szwadronu pionierów przy 9 SBK:

  • otok na czapkach rogatywkach czarny,
  • proporczyki na kołnierzu kurtki i płaszcza pąsowo-czarne (barwa pąsowa u góry, barwa czarna zaś u dołu),
  • na naramiennikach kurtki i płaszcza numer (cyfry arabskie) i litery „9B”.

Szwadron stacjonował w garnizonie Baranowicze.

Od sierpnia 1926 formacją ewidencyjną szwadronu był 26 pułk ułanów w Baranowiczach. W związku z powyższym do tego oddziału zostali przeniesieni: rotmistrz Sawicki oraz porucznicy Wacław Bartosiak i Stanisław Rolbiecki, z pozostawieniem na zajmowanych stanowiskach.

1 października 1926 szwadron został oddany pod inspekcję gen. bryg. Olgierdowi Pożerskiemu.

4 sierpnia 1927 minister spraw wojskowych ustalił barwy szkarłatno-czarne dla proporczyka szwadronów pionierów.

Od lutego 1929 szwadron wchodził w skład Brygady Kawalerii „Baranowicze”. Z dniem 31 marca 1930 por. Stanisław Rolbiecki został przeniesiony w stan spoczynku, a wiosną 1940 zamordowany w Charkowie. Na stanowisko młodszego oficera przybył por. Władysław Traugutt-Tejchman. W tym samym roku pododdział został przemianowany na 9 szwadron pionierów.

13 sierpnia 1931 minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski rozkazem G.M. 7759 I. zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej szwadronów pionierów.

Od lipca do września 1934 dwumiesięczne ćwiczenia praktyczne w szwadronie odbyli absolwenci X rocznika Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu: Józef Michał Jędrzejewski, Jerzy Zygmunt Orzeł i Jan Żółtowski.

Bezpośredni nadzór nad szkoleniem i wychowaniem żołnierzy w szwadronie, jak również nadzór nad właściwym wykorzystaniem i konserwacją sprzętu saperskiego sprawował jeden z trzech dowódców grup saperów. Był on również kierownikiem corocznych koncentracji jednostek saperskich.

Od 1937 szwadron wchodził w skład Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Do października tego roku szwadron został zreorganizowany.

Od lipca do września 1938 dwumiesięczne ćwiczenia praktyczne w szwadronie odbyli absolwenci XII rocznika SPRKaw.: Zbigniew Dobrski i Tadeusz Maroszek.

Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” dowódca 26 puł. w Baranowiczach był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji szwadronu pionierów nr 9. Jednostka była mobilizowana w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym. Gotowość miała osiągnąć w ciągu 42 godzin (A+42).

23 marca 1939 została zarządzona mobilizacja jednostek „żółtych” na terenie Okręgu Korpusu Nr IX. Szwadron przyjął organizację wojenną L.3023/mob.org. oraz został ukompletowany zgodnie z zestawieniem specjalności L.4023/mob.AR i wyposażony zgodnie z należnościami materiałowymi L.5023/mob.mat.. Mobilizacja przebiegła sprawnie, w szwadronie brakowało jednego oficera rezerwy. 25 marca, po zakończeniu mobilizacji, szwadron razem z innymi oddziałami Nowogródzkiej BK rozpoczął ładowanie na transporty kolejowe, którymi został przewieziony do rejonu Sierpca.

Rozkazem Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych L.1147 z 10 lipca 1939 nakazano sformować zmotoryzowany pluton pionierów Nowogródzkiej BK przy szwadronie pionierów brygady. Do ogłoszenia mobilizacji pluton znajdował się w trakcie szkolenia i wyposażania w Modlinie, a na tabelę mob. 26 pułku ułanów zostałby wpisany prawdopodobnie wiosną 1940. Pluton motorowy pod dowództwem por. kaw. Ryszarda Ignacego Kwiatkowskiego do szwadronu nie dołączył, lecz wziął udział w obronie Warszawy.

Zgodnie z uzupełnionym planem mobilizacyjnym „W” dowódca Kadry Zapasowej Kawalerii Łuków był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji uzupełnienia marszowego szwadronu pionierów nr 9. Jednostka była mobilizowana w Łukowie, w I rzucie mobilizacji powszechnej. Uzupełnienie marszowe było jednostką podległą dowódcy OK IX pod każdym względem.

W czasie kampanii wrześniowej szwadron pionierów nr 9 walczył w składzie Nowogródzkiej BK.

Kadra szwadronu

Dowódcy szwadronu
  • por. kaw. / rtm. Paweł Sawicki (XI 1924 – XI 1928)
  • rtm. / mjr kaw. Władysław Walecki (XII 1928 – IV 1934)
  • rtm. Władysław Wojnikonis (do IX 1939) †1940 Ukraina
Obsada personalna w marcu 1939
  • dowodca szwadronu – wakat
  • dowódca plutonu – rtm. Henryk Klemens Dzierżanowski
  • dowódca plutonu – rtm. Władysław Wojnikonis (od XII 1934)

Uwagi

  1. ↑ Wzór, wymiary i sposób umieszczania wyżej wymienionych odznak i barw – według przepisów o ubiorze polowych WP.
  2. ↑ Józef Michał Jędrzejewski ur. 30 września 1912. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 128. lokatą w korpusie oficerów kawalerii.
  3. ↑ Jerzy Zygmunt Orzeł ur. 19 października 1913. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1937 i 139. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. Między 4 a 7 lipca 1940 został zamordowany w Katyniu.
  4. ↑ Jan Żółtowski ur. 1 maja 1911. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1937 i 98. lokatą w korpusie oficerów kawalerii.
  5. ↑ W pierwonej wersji planu „W” jednostką mobilizującą uzupełnienie marszowe szwadronu pionierów nr 9 był szwadron zapasowy 26 pułku ułanów w Łukowie.

Przypisy

  1. 1 2 3 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 123 z 21 listopada 1924, s. 688.
  2. 1 2 3 Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 84.
  3. ↑ Dz. Rozk. MS Wojsk. Nr 44 z 6 listopada 1924, poz. 640.
  4. 1 2 Kośmider 2009 ↓, s. 243.
  5. 1 2 Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 53.
  6. 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 720.
  7. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 9 sierpnia 1926, s. 247, 248.
  8. ↑ Dz. Rozk. MS Wojsk. Nr 22 z 4 sierpnia 1927, poz. 268.
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1930, s. 49.
  10. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 451.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930, s. 107.
  12. ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 25 z 13 sierpnia 1931, poz. 315.
  13. ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 220.
  14. 1 2 Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 265.
  15. ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 552.
  16. ↑ Radomyski 1992 ↓, s. 68.
  17. ↑ Bałtusis 1940 ↓, s. 68–69.
  18. ↑ Sieradzki i Wielecki 1994 ↓, s. 30.
  19. ↑ Tym 2013 ↓, s. 60.
  20. ↑ Radomyski 1992 ↓, s. 82.
  21. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 180, 215.
  22. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 215.
  23. ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 217.
  24. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 1094, 1095.
  25. ↑ Piwowarski 1995 ↓, s. 115.
  26. ↑ Piwowarski 1995 ↓, s. 116.
  27. 1 2 Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 1070.
  28. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. CLVIII.
  29. ↑ Głowacki 1985 ↓, s. 303.
  30. ↑ Bałtusis 1940 ↓, s. 89.
  31. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 180, 225.
  32. ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 225.
  33. ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 67.
  34. ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 258.
  35. ↑ Sieradzki i Wielecki 1994 ↓, s. 35.
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 342.
  37. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 315.
  38. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929, s. 13.
  39. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 160.
  40. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 141, 720.
  41. ↑ Przemsza-Zieliński 1995 ↓, s. 382.
  42. ↑ Straceni na Ukrainie 1994 ↓, s. 107.
  43. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934, s. 262.

Bibliografia

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Rocznik oficerów kawalerii. Warszawa: Nakładem „Przeglądu Kawaleryjskiego”, 1930.
  • Edward Bałtusis: Kwestionariusz. [w:] B.I.12c [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1940-01-21. [dostęp 2022-05-11].
  • Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
  • Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных - узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
  • Tomasz Kośmider: Toruński Inspektorat Armii w systemie obronnym państwa polskiego w latach 1921-1939. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 978-83-7543-082-0.
  • Eugeniusz Piwowarski. Przebieg i wyniki częściowej mobilizacji alarmowej z 23 marca 1939 r.. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 1-2 (151-152), 1995. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny. ISSN 0043-7182. 
  • Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
  • Stanisław Radomyski: Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992. ISBN 83-85621-06-7.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
  • Rudolf Sieradzki, Henryk Wielecki: Wojsko Polskie 1921-1939. Organizacja i odznaki artylerii. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1994. ISBN 83-85621-44-X.
  • Zeszyty Katyńskie. Marek Tarczyński (red.). T. 4: Listy katyńskiej ciąg dalszy. Straceni na Ukrainie. Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i Polska Fundacja Katyńska, 1994. ISBN 83-87893-79-X.
  • Juliusz S. Tym: Struktura organizacyjna wielkich jednostek kawalerii w latach 1919–1939. W: Struktura organizacyjna kawalerii cz. 1. (Wielkie Jednostki). Krzysztof Mijakowski (red.). Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2013, seria: Wielka Księga Kawalerii Polskiej 1918–1939. ISBN 978-83-7769-893-8.
  • Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995. ISBN 83-85621-87-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.