50 groszy 1938
Dane podstawowe
Emitent

Bank Polski,
Bank Emisyjny w Polsce

Nominał

50 groszy

Rocznik

1938

Emisja
Mennica

Mennica Państwowa

Nakład

32 260 000 szt.

Data emisji

26 sierpnia 1939 (II RP),
23 kwietnia 1940 (GG)

Data wycofania

1 sierpnia 1942

Projektant

Józef Aumiller (awers),
Wojciech Jastrzębowski (rewers)

Opis fizyczny
Masa

5 g

Średnica

23 mm

Materiał

żelazo / żelazo niklowane

Rant

gładki

Stempel

zwykły

Uwagi

moneta obiegowa

50 groszy 1938 – moneta pięćdziesięciogroszowa, wprowadzona do obiegu dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 26 sierpnia 1939 r. (Dz.U. z 1939 r. nr 78, poz. 520) oraz ponownie rozporządzeniem Generalnego Gubernatora z 23 kwietnia 1940 r. Krążyła w obiegu w Generalnym Gubernatorstwie. Została wycofana 1 sierpnia 1942 r. rozporządzeniem Generalnego Gubernatora z 20 czerwca 1942 r. z powodu licznych fałszerstw. Ostatecznie pięćdziesięciogroszówki można było wymienić do dnia 30 września 1942 r.

Awers

W centralnym punkcie umieszczono godło – orła w koronie, poniżej rok „1938", pod łapą orła znak mennicy w Warszawie, dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA”.

Rewers

Na tej stronie monety znajdują się cyfry „50", pod spodem napis „GROSZY”, całość otoczona ozdobnym wieńcem.

Rewers jest identyczny z rewersem monety 50 groszy 1923.

Nakład

Monetę wybito w mennicy w Warszawie, na krążkach stalowych bądź stalowych niklowanych, o średnicy 23 mm, masie 5 gramów, z rantem gładkim. Całkowity nakład monety wyniósł 32 260 000 sztuk, z czego 95% to monety niklowane.

Opis

Godło na monecie jest zgodne ze wzorem Godła Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzonym 13 grudnia 1927 r. (Dz.U. z 1927 r. nr 115, poz. 980).

Pomimo podpisania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej odpowiedniego aktu dopiero na 5 dni przed wybuchem II wojny światowej, stwierdzono udokumentowane przypadki obecności tej monety w wojskowych garnizonach Wielkopolski już w pierwszym kwartale 1939 roku (Wągrowiec). Najprawdopodobniej wypłacano nimi żołd, w związku z brakami groszowych monet niklowych, naruszając w ten sposób zapasy rozlokowane w tajemnicy, w ramach przygotowań do przewidywanej wojny.

W części katalogów zamieszczona jest informacja o odmianach bez znaku mennicy bitych zarówno w stali jak i w stali niklowanej. Jednak w Przeglądzie Numizmatycznym 1/1998, w artykule Roberta Kotera, zostało wykazane na podstawie badań mikroskopowych, że znak mennicy występuje na wszystkich monetach tego rocznika, ale czasami jest wybity bardzo słabo, wręcz niezauważalnie gołym okiem.

Istnieją trzy wersje stempla rewersu – cecha dystynktywna to połączenie bądź nie, na górze lub na dole, liter G i R.

Wersje próbne

Katalogi podają informację o istnieniu próbnej wersji monety w stali (100 sztuk), stali niklowanej i aluminium, jak również w stali i stali niklowanej na krążku o średnicy zwiększonej do 24,5 mm.

50 groszy 1938 ze starym orłem

Wg katalogów powstały dwa konkurencyjne projekty pięćdziesięciogroszówki z 1938 r.:

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, wyd. pierwsze, Sosnowiec 2008, s. 143–146, ISBN 83-912223-4-9.
  2. ↑ Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, wyd. pierwsze, Sosnowiec 2008, s. 147, ISBN 83-912223-4-9.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, 2008.
  4. ↑ Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1939, 2010.
  5. 1 2 Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 29, ISBN 978-83-87355-65-4.
  6. ↑ „Nowy Kurier Warszawski”, 160, 6 lipca 1942.
  7. ↑ Czesław Kamiński, Ilustrowany katalog monet polskich 1916–1982, wyd. VI poprawione i uzupełnione, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 36–37.
  8. 1 2 3 4 Janusz Parchimowicz, Monety polskie, 2003.
  9. ↑ Czesław Kamiński, Ilustrowany katalog monet polskich 1916–1982, wyd. VI poprawione i uzupełnione, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 17–18.
  10. ↑ Fischer, Katalog monet polskich 2012 XX, XXI w. i monety koronne Stanisława Augusta Poniatowskiego, 2012.
  11. ↑ Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939, wyd. 2, Szczecin: Nefryt, 2021, s. 81, ISBN 978-83-87355-97-5.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.