| wieś | |
Widok na centrum Żegiestowa | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
486 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2011) |
1031 |
| Strefa numeracyjna |
18 |
| Kod pocztowy |
33-370 |
| Tablice rejestracyjne |
KNS |
| SIMC |
0454913 |
Położenie na mapie gminy Muszyna | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego | |
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego | |
| 49°22′38″N 20°47′50″E/49,377222 20,797222 | |
| Strona internetowa | |
Żegiestów (łem. Жеґестів, Żegestiw) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna. Żegiestów jest wsią sołecką położoną nad Popradem i Żegiestowskim Potokiem. Przez Żegiestów przebiega droga wojewódzka nr 971 oraz linia kolejowa nr 96. W latach 1975–1998 miejscowość znajdowała się w województwie nowosądeckim.
Części wsi
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0454758 | Łopata Polska | przysiółek |
| 0454936 | Palenica | przysiółek |
| 0454920 | Żegiestów-Stacja | część wsi |
| 0454942 | Żegiestów-Zdrój | osada |
Historia
W końcu XVI wieku wieś należała do biskupstwa krakowskiego, w powiecie sądeckim, w województwie krakowskim.
W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Żegiestów”.
Po wojnie ludność łemkowska, która stanowiła 95% ludności, została przymusowo wysiedlona najpierw do Związku Radzieckiego, a potem w czasie akcji „Wisła”. Obecnie Żegiestów posiada stację kolejową Żegiestów oraz przystanek Żegiestów-Zdrój, szkołę podstawową, przedszkole, karczmę i remizę ochotniczej straży pożarnej, pełnowymiarowe boisko sportowe przy szkole.
W Żegiestowie mieści się dom Sióstr Loretanek, które pomagają w pracach kościelnych i duszpasterskich.
Zabytki
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
- Cerkiew pw. św. Michała Archanioła, obecnie kościół parafialny pw. św. Anny;
- pensjonat „Warszawianka”;
- budynek d. pensjonatu „Światowid”;
- sanatorium „Wiktor”;
- budynek „Domu Zdrojowego”.
Szkoła podstawowa Żegiestowski Potok w Żegiestowie - Krajobraz polski, obraz olejny z lat 1921–1922 malowany przez Henryka Grombeckiego w Warszawie na podstawie studiów z Żegiestowa
Uzdrowisko Żegiestów
W 1924 roku część Żegiestowa uznano za uzdrowisko posiadające charakter użyteczności publicznej. W uzdrowisku Żegiestów prowadzone jest leczenie w kierunkach: choroby układu trawienia, choroby reumatologiczne, choroby nerek i dróg moczowych.
Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane naturalne surowce lecznicze, tj. szczawy o mineralizacji w granicach 1,0–2,3 g/dm³. Są to szczawy typu wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowego lub wodorowęglanowo-magnezowo-sodowego. Uzdrowisko posiada 4 ujęcia wód leczniczych: źródło Anna oraz 3 odwierty: Żegiestów II, Zofia II, Andrzej II.
Z uwagi na strukturę topograficzną Żegiestowa utworzono 2 strefy ochrony uzdrowiskowej. Pierwsza (A1-Ż) obejmuje tereny osady Żegiestów-Zdrój, a druga (A2-Ż) przysiółek Łopata Polska, gdzie znajduje się sanatorium „Wiktor”.
Obiekty uzdrowiska
Sanatorium Wiktor autorstwa lwowskich architektów prof. Jana Bagieńskiego i Zbigniewa Wardzała jest przykładem wybitnej architektury modernizmu II RP. Wpisane do rejestru zabytków i wiernie wyremontowane w 2010 roku w tym z przywróceniem charakterystycznego dla modenizmu białego koloru elewacji.
Budynek jest wyposażony w taras wypoczynkowy na dachu, nowoczesne sanatoryjne gabinety zabiegowe, salę balową. Wnętrza pokryte przedwojennym marmurem i granitem.Zakupem działki, na której stanął Wiktor, zainteresowany był Jan Kiepura, lecz nie mógł rywalizować z koncernem naftowym, któremu ostatecznie przypadła.
Obok Wiktora wznosi się budynek, zamieszkał obecnie przez pracowników sanatorium. Z tyłu budynku można zauważyć półokrągłą wieżyczkę, zwieńczoną kopułą. Jest to pozostałość po kaplicy – w tej willi bowiem w latach międzywojennych mieścił się pensjonat dla księży greckokatolickich; stąd też jego nazwa – Księżówka.
Sanatorium Dom Zdrojowy w trakcie remontu (2016)
Ochotnicza straż pożarna
W 1931 roku została założona przez ludność pochodzenia łemkowskiego Jednostka OSP, po wojnie reaktywowana przez ludność polską. Jednostka od 2013 roku działa w KSRG. Posiada na wyposażeniu Volvo FL 280 GBARt 3/16.
Demografia
Ludność według spisów powszechnych, w 2009 roku według PESEL.
|
|
Szlaki turystyczne
- Muszynka – Rezerwat przyrody Okopy Konfederackie – Wojkowa – Muszyna – Szczawnik – Pusta Wielka (1061 m) – Żegiestów
- Żegiestów – Pusta Wielka (1061 m) – Runek (1082 m) – Przełęcz Krzyżowa – Krynica-Zdrój – Góra Parkowa (Krynica-Zdrój) (741 m) – Powroźnik – Leluchów
- Żegiestów – Pusta Wielka (1061 m)
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wieś Żegiestów w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-10-03], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1620 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 163483
- ↑ Żegiestów - Archiwum Łemkowskie
- ↑ Statut Sołectwa Żegiestów (Załącznik Nr 10 do Uchwały Nr XIII.162.2011 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 22 września 2011 r.)
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-22)]. (pol.).
- ↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100
- ↑ Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 28. ISBN 83-87424-77-3.
- ↑ Przeszkole w Żegiestowie
- ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-15].
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1923 r. (Dz.U. z 1924 r. nr 14, poz. 131).
- ↑ (§6. Statut Uzdrowiska Żegiestów) Uchwała Nr XLV/669/2010 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 29 czerwca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2010 r. Nr 383, poz. 2649)
- ↑ (§5. Statut Uzdrowiska Żegiestów) Uchwała Nr XLII/618/2010 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 31 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2010 r. Nr 193, poz. 1276)
- ↑ (§2. Statut Uzdrowiska Żegiestów) Uchwała Nr XLII/618/2010 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 31 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2010 r. Nr 193, poz. 1276)
- ↑ OSP Żegiestów na stronie OSP Gminy Muszyna
- ↑ OSP Żegieswtów na stronie czerwonesamochody.pl
- 1 2 Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, tom XII, „Galizien”, Wien 1907.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925.
- ↑ Statystyka Polski, t. XXVI, Warszawa 1926, Główny Urząd Statystyczny.
- ↑ Statystyka Polski seria C, z. 88 Warszawa 1938 Główny Urząd Statystyczny.
Linki zewnętrzne
- Żegiestów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 757.
- Atrakcje Żegiestowa
- Archiwalne widoki i publikacje związane z miejscowością w bibliotece Polona