Ługomowicze

Ługomowicze
Лугамавічы
Państwo	Białoruś
Obwód	grodzieński
Rejon	iwiejski
Sielsowiet	Leluki
Wysokość	144 m n.p.m.
Populacja (2009); • liczba ludności	; 111
Nr kierunkowy	+375 1595
Kod pocztowy	231365
Tablice rejestracyjne	4
	Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego Ługomowicze
	Położenie na mapie Białorusi Ługomowicze
	53°53′41″N 25°57′28″E/53,894722 25,957778

Ługomowicze (biał. Лугамавічы; ros. Лугомовичи, również Łogumowicze) – wieś na Białorusi, w rejonie iwiejskim obwodu grodzieńskiego, około 13 km na wschód od Iwia.

Historia

Około 1250 roku bojarzyn Kijan, przyjąwszy chrzest, ufundował kościół i klasztor dominikanów w Lubczu i nadał im Ługomowicze. Ługomowicze należały do starostwa dudzkiego. W XVII wieku dobra te były własnością: Jana Karola Chodkiewicza (1608), Teodora Denhoffa (1653), Mariana Wołłowicza, Kazimierza Horbaczewskiego (1665), Zamoyskich, Paców i Bujnickich. W 1789 roku majątek ten nabyli Hieronim i Barbara z Sulistrowskich Zienkiewicze. Po rozbiorach caryca Katarzyna wydzieliła ze starostwa dudzkiego dobra Ługomowicze i w 1796 roku nadała je niejakiemu Rachmanowi. Ten, skonfliktowawszy się z sąsiadami, dwa lata później sprzedał majątek Korsakowi, który w 1800 roku odsprzedał go Samuelowi Wołk-Łaniewskiemu (1768–1851), który komasował okoliczne majątki, m.in. Lazduny i Gieranony. Samuel Wołk był doskonałym gospodarzem, ale był znany z surowości wobec poddanych. Mówił o nim Gerwazy w VII księdze Pana Tadeusza Adama Mickiewicza:

Wszakże to Dobrzyńscy sami
Bili się na zajeździe myskim z Moskalami,
Których przywiódł jenerał ruski Wojniłowicz
I łotr, przyjaciel jego, pan Wołk z Ługomowicz;
Pamiętacie, jak Wołka wzięliśmy w niewolę,
Jak chcieliśmy go wieszać na belce w stodole,
Iż był tyran dla chłopstwa, a sługa Moskali;
Ale się chłopi głupi nad nim zlitowali!
(Upiec go muszę kiedyś na tym Scyzoryku).

Samuel Wołk-Łaniewski mieszkał tu do śmierci. Podzielił majątek między 3 wnuczki. Ługomowicze dostały się córce jego syna Ignacego (1794–1836), Weronice (1823–1891) zamężnej za Oskarem Korwin-Milewskim (~1820–?) i następnie ich synowi Hipolitowi, właścicielowi siedmiu tysięcy dziesięcin ziemi.

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Ługomowicze, wcześniej należące do powiatu oszmiańskiego województwa wileńskiego Rzeczypospolitej, znalazły się na terenie ujezdu oszmiańskiego guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. Były siedzibą gminy. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Ługomowicze wróciły do Polski, były siedzibą gminy Ługomowicze w powiecie wołożyńskim województwa nowogródzkiego. Od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi.

W roku 1866 mieszkańców katolików 123, prawosławny 1, starozakonnych 6.

W 1921 roku we wsi mieszkały 274 osoby, z czego 5 wyznania prawosławnego (reszta – katolicy), natomiast w folwarku – 45 osób (w tym 9 prawosławnych). W 1999 roku w Ługomowiczach mieszkały 172 osoby, a w 2009 – 111 osób.

Nieistniejący dwór

Wołłkowie i Milewscy mieszkali w obszernym, drewnianym, parterowym dworze. Był to budynek wzniesiony na planie prostokąta, przykryty wysokim, czterospadowym dachem gontowym. Główne wejście było w formie portyku o sześciu kolumnach wspierających trójkątny szczyt z tarczą zegarową pośrodku.

Dwór był zamieszkany przez właścicieli do 1880 roku, kiedy Hipolit przeniósł siedzibę majątku do nowo wybudowanego pałacu w Łazdunach.

Przed domem rozciągał się wielki, porośnięty trawą dziedziniec, a za domem był stary ogród „fruktowy”. Na wprost domu stała drewniana kaplica z ośmioboczną wieżyczką.

Po dworze nic nie zostało. Stoją pojedyncze stare drzewa z parku, zachował się prawdopodobnie jeden z budynków gospodarczych.

Majątek Ługomowicze został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.

Przypisy

1 2 3 Łogumowicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 681 .
1 2 Łogumowicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 269 .
1 2 3 4 5 6 Łogumowicze, [w:] RomanR. Aftanazy RomanR., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 4: Województwo wileńskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 191–192, ISBN 83-04-04020-4, ISBN 83-04-03701-7 (całość) .
1 2 Łogumowicze na stronie Radzima.org. [dostęp 2017-12-03].
1 2 3 CzesławC. Jankowski CzesławC., Powiat oszmiański. Materiały do dziejów ziemi i ludzi, t. 3, Petersburg: Księgarnia K. Grendyszyńskiego, 1898, s. 46–51 [dostęp 2017-12-03] .
1 2 Лугомовичи na stronie Globus Białorusi. [dostęp 2017-12-03]. (ros.).
↑ Ługomowicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 804 .
↑ Skorowidz miejscowości RP opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 roku. T. 7, część 1: Województwo nowogrodzkie. Warszawa: 1923, s. 87. [dostęp 2017-12-03].
↑ Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku. [dostęp 2017-12-03]. (ros.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[S5-1] 1 2 3 Łogumowicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 681 .

[S152-2] 1 2 Łogumowicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 269 .

[RA-3] 1 2 3 4 5 6 Łogumowicze, [w:] RomanR. Aftanazy RomanR., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 4: Województwo wileńskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 191–192, ISBN 83-04-04020-4, ISBN 83-04-03701-7 (całość) .

[R-4] 1 2 Łogumowicze na stronie Radzima.org. [dostęp 2017-12-03].

[CJ-5] 1 2 3 CzesławC. Jankowski CzesławC., Powiat oszmiański. Materiały do dziejów ziemi i ludzi, t. 3, Petersburg: Księgarnia K. Grendyszyńskiego, 1898, s. 46–51 [dostęp 2017-12-03] .

[A-6] 1 2 Лугомовичи na stronie Globus Białorusi. [dostęp 2017-12-03]. (ros.).

[7] Ługomowicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 804 .

[K-8] Skorowidz miejscowości RP opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 roku. T. 7, część 1: Województwo nowogrodzkie. Warszawa: 1923, s. 87. [dostęp 2017-12-03].

[L-9] Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku. [dostęp 2017-12-03]. (ros.).