qırmaq

Azerbaijani

Etymology

From Proto-Turkic *kïr- (“to break, demolish; small; to scrape, shave”). Compare Azerbaijani qırxmaq (“to shave”) which is probably a derivation from the same root. Cognate with Turkish kırmak etc.

Pronunciation
  • IPA(key): [ɡɯrˈmɑχ]
  • Hyphenation: qır‧maq
  • Audio (Baku)(file)

Verb

qırmaq (transitive)

  1. to break
    Synonym: sındırmaq
  2. to cut off, break off, sever
  3. to rend, tear apart
  4. to crush
    müqavimətini tam şəkildə qırmaq ― to completely crush the resistance
    Qələbə iradələrini heç nə qırmaz.
    Nothing will crush their will to prevail.
  5. to chop
    Synonyms: doğramaq, kəsmək
  6. to interrupt, cut off
    əlaqəni qırmaq ― to cut off contact
    rabitəni qırmaq ― to cut off the communication
  7. to cut down, cut out
    meşəni qırmaq ― to cut down the forest
  8. to slaughter, slay, massacre
    Synonym: məhv etmək

Conjugation
Conjugation of qırmaq
positive
subject non-past participle qıran
subject past participle qırmış
subject future definite participle qıracaq
non-subject future participle (mənim +) qıracağım (sənin +) qıracağın (onun +) qıracağı (bizim +) qıracağımız (sizin +) qıracağınız (onların +) qıracağı or qıracaqları
non-subject past participle (mənim +) qırdığım (sənin +) qırdığın (onun +) qırdığı (bizim +) qırdığımız (sizin +) qırdığınız (onların +) qırdığı or qırdıqları
converb qırıb
general temporal participle qıranda
participle of intensification qırdıqca
specific temporal participle qırarkən
reduplicated participle qıra-qıra
modal participle qıraraq
infinitive qırmaq
verbal noun qırma
singular plural
first second third first second third
indicative present simple qırıram qırırsan qırır qırırıq qırırsınız qırırlar
perfect 1 qırmışam qırmısan,
qırmışsan*		 qırmışdır qırmışıq qırmısınız,
qırmışsınız*		 qırmışlar
perfect 2 – qırıbsan qırıb(dır) – qırıbsınız qırıb(dır)lar
past simple qırdım qırdın qırdı qırdıq qırdınız qırdılar
continuous qırırdım qırırdın qırırdı qırırdıq qırırdınız qırırdılar
perfect qırmışdım qırmışdın qırmışdı qırmışdıq qırmışdınız qırmışdılar
future definite qıracağam qıracaqsan qıracaq qıracağıq qıracaqsınız qıracaqlar
indefinite qıraram qırarsan qırar qırarıq qırarsınız qırarlar
future-in-the-past definite qıracaqdım qıracaqdın qıracaqdı qıracaqdıq qıracaqdınız qıracaqdılar
indefinite qırardım qırardın qırardı qırardıq qırardınız qırardılar
conditional present qırsam qırsan qırsa qırsaq qırsanız qırsalar
past qırsaydım qırsaydın qırsaydı qırsaydıq qırsaydınız qırsaydılar
subjunctive qıram qırasan qıra qıraq qırasınız qıralar
hortative qırasıyam qırasısan qırasıdır qırasıyıq qırasısınız qırasıdırlar
obligational present qırmalıyam qırmalısan qırmalıdır qırmalıyıq qırmalısınız qırmalıdırlar
past qırmalıydım qırmalıydın qırmalıydı qırmalıydıq qırmalıydınız qırmalıydılar
evidential present qırırmışam qırırmışsan qırırmış qırırmışıq qırırmışsınız qırırmışlar
past qırıbmışam qırıbmışsan qırıbmış qırıbmışıq qırıbmışsınız qırıbmışlar
imperative qırım qır qırsın qıraq,
qıralım*		 qırın qırsınlar
negative
subject non-past participle qırmayan
subject past participle qırmamış
subject future definite participle qırmayacaq
non-subject future participle (mənim +) qırmayacağım (sənin +) qırmayacağın (onun +) qırmayacağı (bizim +) qırmayacağımız (sizin +) qırmayacağınız (onların +) qırmayacağı or qırmayacaqları
non-subject participle (mənim +) qırmadığım (sənin +) qırmadığın (onun +) qırmadığı (bizim +) qırmadığımız (sizin +) qırmadığınız (onların +) qırmadığı or qırmadıqları
negative converb -
caritive converb qırmadan
general temporal participle qırmayanda
participle of intensification qırmadıqca
specific temporal participle qırmayarkən
modal participle qırmayaraq
infinitive qırmamaq
singular plural
first second third first second third
indicative present simple qırmıram qırmırsan qırmır qırmırıq qırmırsınız qırmırlar
perfect 1 qırmamışam qırmamısan,
qırmamışsan*		 qırmamış qırmamışıq qırmamısınız,
qırmamışsınız*		 qırmamışlar
perfect 2 – qırmayıbsan qırmayıb(dır) – qırmayıbsınız qırmayıb(dır)lar
past simple qırmadım qırmadın qırmadı qırmadıq qırmadınız qırmadılar
continuous qırmırdım qırmırdın qırmırdı qırmırdıq qırmırdınız qırmırdılar
perfect qırmamışdım qırmamışdın qırmamışdı qırmamışdıq qırmamışdınız qırmamışdılar
future definite qırmayacağam qırmayacaqsan qırmayacaq qırmayacağıq qırmayacaqsınız qırmayacaqlar
indefinite qırmaram qırmarsan,
qırmazsan		 qırmaz qırmarıq qırmarsınız, qırmazsınız qırmazlar
future-in-the-past definite qırmayacaqdım qırmayacaqdın qırmayacaqdı qırmayacaqdıq qırmayacaqdınız qırmayacaqdılar
indefinite qırmazdım qırmazdın qırmazdı qırmazdıq qırmazdınız qırmazdılar
conditional present qırmasam qırmasan qırmasa qırmasaq qırmasanız qırmasalar
past qırmasaydım qırmasaydın qırmasaydı qırmasaydıq qırmasaydınız qırmasaydılar
subjunctive qırmayam qırmayasan qırmaya qırmayaq qırmayasınız qırmayalar
hortative qırmayasıyam qırmayasısan qırmayası qırmayasıyıq qırmayasısınız qırmayasılar
obligational present qırmamalıyam qırmamalısan qırmamalı qırmamalıyıq qırmamalısınız qırmamalılar
past qırmamalıydım qırmamalıydın qırmamalıydı qırmamalıydıq qırmamalıydınız qırmamalıydılar
evidential present qırmayırmışam qırmayırmışsan qırmayırmış qırmayırmışıq qırmayırmışsınız qırmayırmışlar
past qırmayıbmışam qırmayıbmışsan qırmayıbmış qırmayıbmışıq qırmayıbmışsınız qırmayıbmışlar
imperative qırmayım qırma qırmasın qırmayaq
qırmayalım*		 qırmayın qırmasınlar
negative potential
subject non-past participle qırammayan
subject future definite participle qırammayacaq
non-subject participle (mənim +) qırammadığım (sənin +) qırammadığın (onun +) qırammadığı (bizim +) qırammadığımız (sizin +) qırammadığınız (onların +) qırammadığı or qırammadıqları
converb -
caritive converb qırammadan
general temporal participle qırammayanda
participle of intensification qırammadıqca
specific temporal participle qırammayarkən
modal participle qırammayaraq
infinitive qırammamaq
singular plural
first second third first second third
indicative present simple qırammıram qırammırsan qırammır qırammırıq qırammırsınız qırammırlar
perfect 1 qırammamışam qırammamısan,
qırammamışsan*		 qırammamışdır qırammamışıq qırammamısınız,
qırammamışsınız*		 qırammaşmılar
perfect 2 – qırammayıbsan qırammayıb(dır) – qırammayıbsınız qırammayıb(dır)lar
past simple qırammadım qırammadın qırammadı qırammadıq qırammadınız qırammadılar
continuous qırammırdım qırammırdın qırammırdı qırammırdıq qırammırdınız qırammırdılır
perfect qırammamışdım qırammamışdın qırammamışdı qırammamışdıq qırammamışdınız qırammamışdılar
future definite qırammayacağam qırammayacaqsan qırammayacaq qırammayacağıq qırammayacaqsınız qırammayacaqlar
indefinite qırammaram qırammarsan,
qırammazsan		 qırammaz qırammarıq qırammarsınız,
qırammazsınız		 qırammazlar
future-in-the-past definite qırammayacaqdım qırammayacaqdın qırammayacaqdı qırammayacaqdıq qırammayacaqdınız qırammayacaqdılar
indefinite qırammazdım qırammazdın qırammazdı qırammazdıq qırammazdınız qırammazdılar
conditional present qırammasam qırammasan qırammasa qırammasaq qırammasanız qırammasalar
past qırammasaydım qırammasaydın qırammasaydı qırammasaydıq qırammasaydınız qırammasaydılar
subjunctive qırammayam qırammayasan qırammaya qırammayaq qırammayasınız qırammayalar
imperative qırammayım qıramma qırammasın qırammayaq qırammayın qırammasınlar
* dated or high-register

Derived terms
  • buzqıran (“icebreaker”)
  • qırılmaq (“to break off, to snap off”)
  • qırğın (“massacre”)
  • qıraq (“edge”)
  • qırıcı (“fighter”)
  • qırıntı (“crumbs, debris, sawdust, splinters”)
  • qırıq (“broken; pieces, fragments”)
    • qırıq-qırıq (“abruptly; to pieces”)
    • qırıq-quruq (“debris”)

Further reading

Crimean Tatar

Verb

qırmaq

  1. to curry, to rub.

References
  • Mirjejev, V. A., Usejinov, S. M. (2002) Ukrajinsʹko-krymsʹkotatarsʹkyj slovnyk [Ukrainian – Crimean Tatar Dictionary]‎, Simferopol: Dolya, →ISBN

Khalaj
Perso-Arabic قؽرماق

Etymology

From Proto-Turkic *kïr-.

Pronunciation
  • (Xarrâbî) IPA(key): [qɪ̈ɾˈmaq]

Verb

qırmaq (third-person singular aorist qırrar, second person singular imperative qırrı)

  1. to break, to demolish

Conjugation
Conjugation of qırmaq [thematic vowel -V², imperative -V¹]
Positive
infinitive qırmaq
verbal noun qırma
verbal adverb qırdı
repeated verbal adverb qırra
impersonal participle qırğılı, qıran
personal participle qırdıq
perfective participle qırmış
necessitative participle qırğılıq, qırmalığ, qırmalı
optative / imprecative participle qırğır
singular plural
1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
mən sən ô biz siz ullar
indicative aorist simple qırram qırrañ qırrar qırramız qırrañız qırralar
aorist past / past imperfect qırrar-artım qırrar-artııñ qırrar-artı qırrar-artıq qırrar-artıñız qırrar-artılar
perfect continous qırrar-amışam qırrar-amışañ qırrar-amış qırrar-amışaq qırrar-amışañız qırrar-amışallar
present simple qırrayôrım qırrayôrııñ qırrayôr, qırrayôrı qırrayôrıq qırrayôrıñız qırrayullar
past progressive qırrayôr-artım qırrayôr-artııñ qırrayôr-artı qırrayôr-artıq qırrayôr-artıñız qırrayôr-aortılar
perfect progressive qırrayôr-amışam qırrayôr-amışañ qırrayôr-amış qırrayôr-amışaq qırrayôr-amışañız qırrayôr-amışallar
past form 1 qırdım qırdııñ qırdı qırdıq qırdıñız qırdılar
form 2 qırrıtım qırrıtııñ qırrıtı qırrıtıq qırrıtıñız qırrıtılar
perfect simple qırmışam qırmışañ qırmış qırmışaq qırmışañız qırmışallar
pluperfect qırmış-artım qırmış-artııñ qırmış-artı qırmış-artıq qırmış-artıñız qırmış-artılar
perfect pluperfect qırmış-amışam qırmış-amışañ qırmış-amış qırmış-amışaq qırmış-amışañız qırmış-amışallar
conditional qırsam qırsañ qırsa qırsaq qırsañız qırsalar
intentional qırrığam qırrığañ qırrığa qırrığaq qırrığañız qırrığalar
imperative qırrıdım qırrı qırrıta qırrıdıq qırrıdııñ qırrıtalar
Negative
infinitive qırmamaq
singular plural
1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
mən sən ô biz siz ullar
indicative aorist simple qırmam qırmañ qırmaz qırmamız qırmañız qırmazlar
aorist past / past imperfect qırmaz-artım qırmaz-artııñ qırmaz-artı qırmaz-artıq qırmaz-artıñız qırmaz-artılar
perfect continous qırmaz-amışam qırmaz-amışañ qırmaz-amış qırmaz-amışaq qırmaz-amışañız qırmaz-amışallar
present simple qırmayôrım qırmayôrııñ qırmayôr, qırmayôrı qırmayôrıq qırmayôrıñız qırmayullar
past progressive qırmayôr-artım qırmayôr-artııñ qırmayôr-artı qırmayôr-artıq qırmayôr-artıñız qırmayôr-artılar
perfect progressive qırmayôr-amışam qırmayôr-amışañ qırmayôr-amış qırmayôr-amışaq qırmayôr-amışañız qırmayôr-amışallar
past qırmadım qırmadııñ qırmadı qırmadıq qırmadıñız qırmadılar
perfect basic qırmadıqam qırmadıqañ qırmadıq qırmadıqaq qırmadıqañız qırmadıqallar
pluperfect qırmadıq-artım qırmadıq-artııñ qırmadıq-artı qırmadıq-artıq qırmadıq-artıñız qırmadıq-artılar
perfect pluperfect qırmadıq-amışam qırmadıq-amışañ qırmadıq-amış qırmadıq-amışaq qırmadıq-amışañız qırmadıq-amışallar
conditional qırmasam qırmasañ qırmasa qırmasaq qırmasañız qırmasalar
intentional qırmağam qırmağañ qırmağa qırmağaq qırmağañız qırmağalar
imperative qırmadım qırma qırmata qırmadıq qırmadııñ qırmatalar

References
  • Doerfer, Gerhard (1980) Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab) [Khalaj dictionary] (in German), Budapest: Akadémiai Kiadó
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.