nước

• nác

From Proto-Vietic *ɗaːk (“water”), from Proto-Mon-Khmer *ɗaak (“water”).

nước

1. water
2. country

• Vietnamese: nước

• De Rhodes, Alexandre (1651), “nước”, Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum.

• (Hà Nội) IPA^(key): [nɨək̚˧˦]
• (Huế) IPA^(key): [nɨək̚˦˧˥]
• (Hồ Chí Minh City) IPA^(key): [nɨək̚˦˥]

• Audio (Hà Nội)

  (file)

From Middle Vietnamese nước, from Proto-Vietic *ɗaːk (“water”), from Proto-Mon-Khmer *ɗaak (“water”). Cognates with Nghệ An/Hà Tĩnh dialects nác, Muong đác, Khmer ទឹក (tik), Bahnar đak, Eastern Mnong dak, Central Nicobarese râk/dâk and Santali ᱫᱟᱜ (dak’).

• nác (North Central Vietnam)

nước • (渃, 𫭔, 匿)

1. water
   • 2016 June 15, “Nước bẩn lấy máu mà rửa!”, in Tuổi Trẻ Online‎:

     Vua hỏi: tay bẩn thì lấy nước để rửa, rứa nước bẩn lấy chi mà rửa? Ông quan thị vệ hoảng hốt, không biết trả lời thế nào. Vua liền nhấn giọng: “Nước bẩn thì lấy máu mà rửa!”.

     The emperor (Duy Tân) asked: “If your hands are dirty, you would wash them with water. But if the water (= country) is dirty, what would you wash it with?” The flustered court officials could not answer. The emperor then raised his voice: “If the water / country is dirty, you should wash it with blood!”

2. liquid; fluid

   nước cam ― orange juice

   nước chanh ― lime juice

   nước dừa ― coconut water

   nước mắt ― tear

   nước mũi ― mucus

   nước đái ― pee; piss

   nước tiểu ― urine

   • (Can we date this quote?), Hoài An (lyrics and music), “Dòng sông băng [Icy River]”:

     ♂: Nếu có nước mắt, nếu có yêu thương,
     Mênh mông dòng sông thì thầm cùng em.

     ♂: If there are tears, if there’s love,
     The vast river will whisper with you.

3. the liquid part of a broth

   Synonyms: nước dùng, nước lèo

4. Short for đất nước (“country; polity”).

   nước Mỹ ― the United States

   • 19th century, Bà Huyện Thanh Quan, Qua đèo Ngang [Passing by the Ngang Pass]:

     𢖵渃𤴬𢚸𡥵蟈蟈
     傷茄痗𠰘丐𬷬𬷬

     Nhớ nước, đau lòng con cuốc cuốc,
     Thương nhà, mỏi miệng cái da da.

     Missing its land, a swamphen feels hurt deeply,
     Longing for its home, a francolin's screaming desperately.

• (broth): cái

Likely related to bước (“to step”) through an infixed form.

(classifier cái) nước • (著)

1. (chiefly in board games) move, step

   nước cờ khôn ngoan ― a brilliant move (in chess)

• "nước" in Hồ Ngọc Đức, Free Vietnamese Dictionary Project (details)