քար

From Old Armenian քար (kʻar).

• (Eastern Armenian, standard) IPA^(key): [kʰɑɾ]
• (Western Armenian, standard) IPA^(key): [kʰɑɾ]

• Audio (Eastern Armenian)

  (file)

քար • (kʻar)

1. stone, rock

   քար առնել ― kʻar aṙnel ― see քար քաշել

   քար դառնալ ― kʻar daṙnal ― to turn to stone; to freeze, to stop moving; (figuratively) to be ruthless or merciless

   քար կտրել ― kʻar ktrel ― to mine; (figuratively) to be stumped, to be baffled, to be brought to a standstill; to freeze from cold

   քար նետել ― kʻar netel ― to throw stones; to make a sharp remark, to retort

   քար ու կապ ― kʻar u kap ― prohibition; bad luck, misfortune

   քար ու կարկուտ տեղալ գլխին ― kʻar u karkut teġal glxin ― to oppress and torment a lot

   քար ու հող ― kʻar u hoġ ― land, earth

   քար ուտել ― kʻar utel ― to be starving

   քար ուտեմ, քացախ խմեմ ― kʻar utem, kʻacʻax xmem ― let me be deprived of food and drink, let me not live well

   քար ու քանդ անել ― kʻar u kʻand anel ― to destroy, to ruin

   քար ու քաշանք ― kʻar u kʻašankʻ ― tribulations, ordeals

   քար ու քարափ ― kʻar u kʻarapʻ ― areas difficult to access; impasse, rock, cliff, mountain

   քար ու քացախ ― kʻar u kʻacʻax ― poison, blight

   քար ու քացախ ուտել ― kʻar u kʻacʻax utel ― to not live well, to deprive oneself of everything

   քար ու քոլ ― kʻar u kʻol ― wasteland, wilderness, desert

   քար ու քռա ― kʻar u kʻṙa ― rocky, rugged (area)

   քար քաշել ― kʻar kʻašel ― to do heavy work, to work hard; to place a gravestone; (ironically) said to someone who complains after a little bit of light work

   քար քարի վրա չթողնել՝ չմնալ ― kʻar kʻari vra čʻtʻoġnel, čʻmnal ― to destroy, to be destroyed

   քարը այնպես ձգել փոսը, որ յոթը զույգ եզներ չկարողանան հանել ― kʻarə aynpes jgel pʻosə, or yotʻə zuyg ezner čʻkaroġanan hanel ― to destroy work in such a way so as to make it impossible to correct

   քարը գոգիցը՝ փեշիցը թափել ― kʻarə gogicʻə, pʻešicʻə tʻapʻel ― to step back, to yield

   քարը ծովն ընկնել ― kʻarə covn ənknel ― 1) to meet with misfortune or bad luck. 2) to be deposed or dethroned.

   քարը ծովը գցել ― kʻarə covə gcʻel ― to cause misfortune, to do harm

   քարը կճաթի ― kʻarə kčatʻi ― it’s extremely cold

   քարը տեղը դնել ― kʻarə teġə dnel ― to say the right thing

   քարն էլ է իր ձեռքին, պոպոքն էլ ― kʻarn ēl ē ir jeṙkʻin, popokʻn ēl ― he (or she) has all the power in his hands; he can do as he pleases.

   քարե քար ընկնել ― kʻare kʻar ənknel ― to live a hard life

   քարի հետ քաղվել, մաղի հետ մաղվել ― kʻari het kʻaġvel, maġi het maġvel ― to work wickedly

   քարի-հողի (կամ՝ քարի-քոլի) հետ կռիվ տալ ― kʻari-hoġi (kam, kʻari-kʻoli) het kṙiv tal ― to work hard, to go to great pains to do or get something

   քարից հաց հանել ― kʻaricʻ hacʻ hanel ― to obtain one’s daily bread through heavy agricultural work

   քարից հացի հոտ առնել ― kʻaricʻ hacʻi hot aṙnel ― to suffer from starvation

   քարից յուղ հանել ― kʻaricʻ yuġ hanel ― to be dexterous or handy

   քարից-քար խփել ― kʻaricʻ-kʻar xpʻel ― to trap, to ensnare

   քարն իմ գլուխը ― kʻarn im gluxə ― let whatever happen

   քարովն ընկնել ― kʻarovn ənknel ― to fall from a rock or cliff and die

   քարով տալ ― kʻarov tal ― to hit or beat with a rock

   քարով քոլով գցել ― kʻarov kʻolov gcʻel ― to deliberately change the subject to avoid dealing with someone’s problem

   քարերը կաղաղակեն ― kʻarerə kaġaġaken ― 1) to try to hide something that cannot be hidden and will come to light sooner or later. 2) the rocks are witnesses to the secret.

   բախտին քար գցել ― baxtin kʻar gcʻel ― to throw away your luck or fortune because of malpractice or wrongdoing

   յոթ քարի արանք ― yotʻ kʻari arankʻ ― a very trapped, inescapable situation

2. rock, cliff
3. mountain
4. precious stone, gem
5. flint, gunflint
6. weight (stone used for weighing objects)
7. (figuratively) piece (in board games, such as backgammon and chess)

   քար առնել ― kʻar aṙnel ― (in backgammon) to remove an opponent’s lost piece

   քար տալ ― kʻar tal ― (in board games) to deliberately leave a piece unprotected for an opponent to take

8. (figuratively) distress, grief, anguish

քար • (kʻar) (superlative ամենաքար)

1. (figuratively) hard, strong, solid

   քար անտարբերություն ― kʻar antarberutʻyun ― stone-cold indifference

   քար լռություն պահել ― kʻar lṙutʻyun pahel ― to stay completely silent

2. (figuratively) insensitive, callous, indifferent, pitiless

The origin is uncertain. Has been compared to Welsh carreg (“stone”), Persian خار (xâr), خارا (xârâ, “very hard stone, flint, rock”), Sanskrit खर (khára, “hard, solid”), कर्कर (karkara, “hard, firm”), Ancient Greek κάρκαρος (kárkaros, “hard, rough”),

քար • (kʻar)

1. stone
   • 5th century, Bible, Job 14.8–9:[1]

     Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

     Etʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻi

     • Translation by Claude E. Cox

       If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

   • 5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).4.1–2:[2]

     Զի են եւ քարինք ինչ հրահանաց արու եւ էգ․ մինչեւ բացեայ ի միմեանց են, չհարկանի ուրէք հրդեհ. ապա թէ մաւտիցի արուն յէգն, հուր բորբոքի եւ այրէ զվայրս բազումս։

     Zi en ew kʻarinkʻ inčʻ hrahanacʻ aru ew ēg; minčʻew bacʻeay i mimeancʻ en, čʻharkani urēkʻ hrdeh. apa tʻē mawticʻi arun yēgn, hur borbokʻi ew ayrē zvayrs bazums.

     • Translation by Gohar Muradyan

       There exist certain fire-striking stones, male and female. As long as they are separate from one another, nowhere fire is lit, but if the male approaches the female, it sets fire and burns many places.

• Armenian: քար (kʻar)
  • → Cappadocian Greek: καρά (kará)

• Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “քար”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 558–560
• Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “քար”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
• J̌ahukyan, Geworg (2010) “քար”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 778
• Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, pages 685–686
• Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 171
• Petrosean, Matatʻeay (1879) “քար”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy