խոզ
Armenian
Pronunciation
- (Eastern Armenian, standard) IPA(key): [χoz]
- (Western Armenian, standard) IPA(key): [χoz]
Etymology 1
From Old Armenian խոզ (xoz).
Noun
խոզ • (xoz)
- pig
- (figuratively, derogatory) fat person
- (figuratively, derogatory) dirty, filthy person
Declension
i-type, animate (Eastern Armenian)
| singular | plural | |||
|---|---|---|---|---|
| nominative | խոզ (xoz) | խոզեր (xozer) | ||
| dative | խոզի (xozi) | խոզերի (xozeri) | ||
| ablative | խոզից (xozicʻ) | խոզերից (xozericʻ) | ||
| instrumental | խոզով (xozov) | խոզերով (xozerov) | ||
| locative | — | — | ||
| definite forms | ||||
| nominative | խոզը/խոզն (xozə/xozn) | խոզերը/խոզերն (xozerə/xozern) | ||
| dative | խոզին (xozin) | խոզերին (xozerin) | ||
| 1st person possessive forms (my) | ||||
| nominative | խոզս (xozs) | խոզերս (xozers) | ||
| dative | խոզիս (xozis) | խոզերիս (xozeris) | ||
| ablative | խոզիցս (xozicʻs) | խոզերիցս (xozericʻs) | ||
| instrumental | խոզովս (xozovs) | խոզերովս (xozerovs) | ||
| locative | — | — | ||
| 2nd person possessive forms (your) | ||||
| nominative | խոզդ (xozd) | խոզերդ (xozerd) | ||
| dative | խոզիդ (xozid) | խոզերիդ (xozerid) | ||
| ablative | խոզիցդ (xozicʻd) | խոզերիցդ (xozericʻd) | ||
| instrumental | խոզովդ (xozovd) | խոզերովդ (xozerovd) | ||
| locative | — | — | ||
Derived terms
Etymology 2
Learned borrowing from Middle Armenian խօզ (xōz), from Old Armenian խօզ (xōz).
Alternative forms
- խօզ (xōz) — traditional orthography
Declension
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
| singular | plural | |||
|---|---|---|---|---|
| nominative | խոզ (xoz) | խոզեր (xozer) | ||
| dative | խոզի (xozi) | խոզերի (xozeri) | ||
| ablative | խոզից (xozicʻ) | խոզերից (xozericʻ) | ||
| instrumental | խոզով (xozov) | խոզերով (xozerov) | ||
| locative | խոզում (xozum) | խոզերում (xozerum) | ||
| definite forms | ||||
| nominative | խոզը/խոզն (xozə/xozn) | խոզերը/խոզերն (xozerə/xozern) | ||
| dative | խոզին (xozin) | խոզերին (xozerin) | ||
| 1st person possessive forms (my) | ||||
| nominative | խոզս (xozs) | խոզերս (xozers) | ||
| dative | խոզիս (xozis) | խոզերիս (xozeris) | ||
| ablative | խոզիցս (xozicʻs) | խոզերիցս (xozericʻs) | ||
| instrumental | խոզովս (xozovs) | խոզերովս (xozerovs) | ||
| locative | խոզումս (xozums) | խոզերումս (xozerums) | ||
| 2nd person possessive forms (your) | ||||
| nominative | խոզդ (xozd) | խոզերդ (xozerd) | ||
| dative | խոզիդ (xozid) | խոզերիդ (xozerid) | ||
| ablative | խոզիցդ (xozicʻd) | խոզերիցդ (xozericʻd) | ||
| instrumental | խոզովդ (xozovd) | խոզերովդ (xozerovd) | ||
| locative | խոզումդ (xozumd) | խոզերումդ (xozerumd) | ||
Old Armenian
Etymology
The origin is uncertain. Compare Middle Persian [script needed] (HZWLYA) / [Book Pahlavi needed] (hwk' /xūk, xūg/), Persian خوک (xuk); Ancient Greek ὗς (hûs); Laz ღეჯი (ğeci), Mingrelian ღეჯი (ɣeǯi), Georgian ღორი (ɣori); Akkadian 𒄷𒍣𒊏 (ḫuzīru), Classical Syriac ܚܙܺܝܪܳܐ (ħzīrā); Old Armenian խոճկոր (xočkor).
Noun
խոզ • (xoz)
- boar, sow; pig, hog, swine
- խոզ մատակ ― xoz matak ― sow
- խոզ մալեալ ― xoz maleal ― hog
- խոզ ծովային ― xoz covayin ― sea-hog
- հնդիկ խոզ ― hndik xoz ― guinea-pig
- ցնկնիլ խոզի ― cʻnknil xozi ― to farrow, to pig
- ծնունդք խոզի ― cnundkʻ xozi ― litter of pigs
- կաթնկեր խոզ ― katʻnker xoz ― sucking-pig
- գոմք խոզից ― gomkʻ xozicʻ ― pig-sty
- երամակ խոզից ― eramak xozicʻ ― herd of swine
- միս խոզի ― mis xozi ― pork
- ապուխտ խոզի ― apuxt xozi ― ham
- խորխ խոզի ― xorx xozi ― rind (of bacon)
- մորթ խոզի ― mortʻ xozi ― pigskin
- խանչէ, գոհգոհէ, կնչէ, գրդայ, կռնչէ խոզ ― xančʻē, gohgohē, knčʻē, grday, kṙnčʻē xoz ― the hog grunts
- խոզի փուշ ― xozi pʻuš ― anagyris, bean-trefoil
- խոզի մազ ― xozi maz ― maiden's hair, adiantum
- (astronomy) name of a certain star
- (in the plural, pathology) scrofula
Declension
i-type
Derived terms
- խոզաբար (xozabar)
- խոզաբարոյ (xozabaroy)
- խոզաբոյծ (xozaboyc)
- խոզաբուտ (xozabut)
- խոզագնաց (xozagnacʻ)
- խոզակեր (xozaker)
- խոզակերպ (xozakerp)
- խոզաձեւ (xozajew)
- խոզաճարակ (xozačarak)
- խոզամիտ (xozamit)
- խոզանամ (xozanam)
- խոզանման (xozanman)
- խոզանստեւ (xozanstew)
- խոզաշաւիղ (xozašawił)
- խոզապարէն (xozaparēn)
- խոզասպանութիւն (xozaspanutʻiwn)
- խոզատանձ (xozatanj)
- խոզարած (xozarac)
- խոզաւէտ (xozawēt)
- խոզեան (xozean)
- խոզենի (xozeni)
- խոզերամակ (xozeramak)
- խոզկաղին (xozkałin)
- խոզութիւն (xozutʻiwn)
- խոզուկ (xozuk)
- խոզտի (xozti)
Further reading
- Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “խոզ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, pages 382–383
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “խոզ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Hovhannisyan, L. Š. (1989) “Baṙakʻnnakan mi kʻani ditoġutʻyunner [Some lexicologic observations]”, in Patma-banasirakan handes [Historical-Philological Journal] (in Armenian), number 3, Yerevan: Academy Press, page 147 of 145–151, argues for an Iranian origin for *խոճ (*xoč) and խոզ (xoz) (compare Persian خوک (xuk)), because a k ~ č ~ z alternation is common in Iranian
- Hübschmann, Heinrich (1897) Armenische Grammatik. 1. Theil: Armenische Etymologie (in German), Leipzig: Breitkopf & Härtel, page 160
- Djahukian, Gevorg (2003) “Notes on Some Lexical Correspondences between Armenian and the Kartvelian Languages”, in Iran and the Caucasus, volume 7, number 1/2, page 193 of 191–194
- J̌ahukyan, Geworg (2010) “խոզ”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 337a
- Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 939
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “խոզ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.