Europa
Europa – zachodnia część największego z kontynentów – Eurazji. Obejmuje obszar 10 400 000 km², rozciągający się od Azji na wschodzie po Ocean Atlantycki na zachodzie, oraz od Afryki na południu po Arktykę na północy.
.svg.png.webp)

Charakterystyka
Najdłuższą europejską rzeką jest Wołga (3530 km), mająca źródła w Rosji i wpływa do Morza Kaspijskiego. Najwyższym europejskim szczytem po stronie wschodniej jest Elbrus (5642 m n.p.m.), zaś po stronie Europy Zachodniej Mont Blanc w Alpach Francuskich (4807 m n.p.m.).
Klimat
Klimat europejski: od subtropikalnego nad Morzem Śródziemnym (na południu) do subarktycznego nad Morzem Barentsa i Oceanem Arktycznym.
Regiony
Europę można podzielić na pięć głównych regionów. Jest to podział umowny i wynika z położenia geograficznego, a także wspólnej historii, kultury.
- Europa Zachodnia – Belgia, Holandia, Luksemburg, Wielka Brytania, Irlandia i Francja.
- Europa Środkowa – Austria, Czechy, Niemcy, Węgry, Liechtenstein, Polska, Słowacja, Słowenia i Szwajcaria.
- Europa Północna – Finlandia, Islandia, Norwegia, Szwecja i Dania.
- Europa Wschodnia – Białoruś, Bułgaria, Estonia, Litwa, Łotwa, Mołdawia, Rumunia, Rosja, Ukraina, Gruzja, Azerbejdżan i Kazachstan .
- Europa Śródziemnomorska – Albania, Andora, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Grecja, Hiszpania, Macedonia, Malta, Monako, Portugalia, San Marino, Serbia, Czarnogóra, Turcja, Watykan i Włochy.
Państwa
| Państwo | Domena | Waluta | Członek UE | Członek Schengen | Strefa czasowa | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Albania | AL,.al | ALL | nie | nie | CET | ||
| Andora | AND,.ad | EUR | nie | nie | CET | ||
| Austria | A,.at | EUR | tak | tak | CET | ||
| Białoruś | BY,.by | BYR | nie | nie | EET | ||
| Belgia | B,.be | EUR | tak | tak | CET | ||
| Bośnia i Hercegowina | BIH,.ba | BAM | nie | nie | CET | ||
| Bułgaria | BG,.bg | BGN | tak | nie | EET | ||
| Chorwacja | HR,.hr | HRK | tak | nie | CET | ||
| Czechy | CZ,.cz | CZK | tak | tak | CET | ||
| Dania | DK,.dk | DKK | tak | tak | CET | ||
| Estonia | EST,.ee | EUR | tak | tak | EET | ||
| Finlandia | FIN,.fi | EUR | tak | tak | EET | ||
| Francja | F,.fr | EUR | tak | tak | CET | ||
| Niemcy | D,.de | EUR | tak | tak | CET | ||
| Grecja | GR,.gr | EUR | tak | tak | EET | ||
| Węgry | H,.hu | HUF | tak | tak | CET | ||
| Islandia | IS,.is | ISK | nie | tak | WET | ||
| Irlandia | IRL,.ie | EUR | tak | nie | WET | ||
| Łotwa | LV,.lv | EUR | tak | tak | EET | ||
| Liechtenstein | FL,.li | CHF | nie | nie | CET | ||
| Litwa | LT,.lt | LTL | tak | tak | EET | ||
| Luksemburg | L,.lu | EUR | tak | tak | CET | ||
| Macedonia | MK,.mk | MKD | nie | nie | CET | ||
| Malta | M,.mt | EUR | tak | tak | CET | ||
| Mołdawia | MD,.md | MDL | nie | nie | EET | ||
| Monako | MC,.mc | EUR | nie | nie | CET | ||
| Czarnogóra | SCG,.yu (.cs) | EUR | nie | nie | CET | ||
| Holandia | NL,.nl | EUR | tak | tak | CET | ||
| Norwegia | N,.no | NOK | nie | tak | CET | ||
| Polska | PL,.pl | PLN | tak | tak | CET | ||
| Portugalia | P,.pt | EUR | tak | tak | WET | ||
| Rumunia | RO,.ro | RON | tak | nie | EET | ||
| Rosja | RU,.ru (.su) | RUB | nie | nie | MSK | ||
| San Marino | RSM,.sm | EUR | nie | nie | CET | ||
| Serbia | SCG,.yu (.cs) | CSD | nie | nie | CET | ||
| Słowacja | SK,.sk | EUR | tak | tak | CET | ||
| Słowenia | SLO,.si | EUR | tak | tak | CET | ||
| Hiszpania | E,.es | EUR | tak | tak | CET | ||
| Szwecja | S,.se | SEK | tak | tak | CET | ||
| Szwajcaria | CH,.ch | CHF | nie | tak/z wyłączeniem odprawy lotniczej | CET | ||
| Turcja | TR,.tr | TRY | nie | nie | EET | ||
| Ukraina | UA,.ua | UAH | nie | nie | EET | ||
| Watykan | V,.va | EUR | nie | nie | CET | ||
| Wielka Brytania | GB,.uk | GBP | nie | nie | WET | ||
| Włochy | I,.it | EUR | tak | tak | CET |
Terytoria zależne
Uwaga: Uważa się, że część Rosji (Kaukaz) należą do Azji.
Najważniejsze miasta
- Amsterdam – kanały, które porównywane są do weneckich i jedne z nielicznych w Europie czerwone latarnie.
- Barcelona – miasto na wybrzeżu Morza Śródziemnego ze słynnym kościołem Antonia Gaudiego, Sagrada Familia.
- Berlin – stolica Niemiec od 1990 roku, miasto międzynarodowej kultury i II wojny światowej.
- Praga – miasto ze słynnymi mostami i równie znaną Złotą Uliczką na Hradczanach.
- Paryż – powszechnie uważane za najbardziej romantyczne miejsce na Starym Kontynencie, znane głównie z Wieży Eiffla.
- Moskwa – 20-milionowe miasto, uważane za jedno z najbardziej interesujących i największe w Europie; szczyci się olbrzymią siecią metra.
- Rzym – historia miasta ma 2700 lat, na Watykanie jest siedziba papieża.
- Londyn – stolica Wielkiej Brytanii – tam rezyduje królowa angielska Elżbieta II.
- Warszawa – Pałac Królewski, Łazienki i Syrenka, dwumilionowa stolica Polski.
Inne ciekawe miejsca
Europa jest kontynentem, w którym każdy znajdzie coś dla siebie:
- miłośnikom gór spodobają się Alpy i Karpaty;
- osoby, które lubią morze zasmakują z pewnością wybrzeża Adriatyku (Czarnogóra, Albania, Chorwacja, Słowenia, Włochy);
- enoturystom będzie się podobać we Francji, Hiszpanii i na Węgrzech;
- biroturyści uznają za godne polecenia Niemcy i zachodnie Węgry.
Oczywiście są to tylko stereotypy – wszystko zależy od indywidualnych preferencji.
Porozumiewanie się
Język „uniwersalny”: dawniej język łaciński, obecnie język angielski.
Pomocne języki: niemiecki (Europa Zachodnia), francuski (Europa Zachodnia, Rumunia), rosyjski (Bałkany, kraje byłego ZSRR) i hiszpański (Włochy, południe Francji, Półwysep Iberyjski)
Pozostałe języki: albański, białoruski, bośniacki, bułgarski, chorwacki, czarnogórski, czeski, duński, estoński, fiński, flamandzki, grecki, irlandzki, islandzki, kazachski, litewski, luksemburski, łotewski, macedoński, maltański, mołdawski, norweski, polski, portugalski, retoromański, rumuński, serbski, słowacki, słoweński, turecki, ukraiński, węgierski i włoski.
Waluty
- Euro – EUR,
- Lek albański – ALL,
- Rubel białoruski – BYR,
- Marka transferowa (także marka zamienna) – BAM,
- Lew bułgarski – BGN,
- Kuna (chorwacka) – HRK,
- Korona czeska – CZK,
- Korona duńska – DKK,
- Forint (węgierski) – HUF,
- Korona islandzka – ISK,
- Frank szwajcarski – CHF,
- Denar macedoński – MKD,
- Złoty (polski) – PLN,
- Lej rumuński – RON,
- Korona norweska – NOK,
- Rubel rosyjski – RUB,
- Dinar serbski – RSD,
- Korona szwedzka – SEK,
- Frank szwajcarski – CHF,
- Lira turecka – TRY,
- Hrywna (ukraińska) – UAH,
- Funt brytyjski – GBP,
- Lej Mołdawii – MDL,
- Rubel naddniestrzański (brak kodu, waluta niewymienialna poza Naddniestrzem i Rosją),
- Tenge kazachskie – KZT.
Najpopularniejsze atrakcje turystyczne
- Wielki Bazar w Stambule – w prawdziwym labiryncie straganów, fontann i kafejek co roku gubi się 15 000 000 przyjezdnych (Turcja).
- Katedra Notre Dame w Paryżu – to gotyckie arcydzieło rocznie odwiedza 13 650 000 turystów (Francja).
- Bazylika Sacré-Coeur oraz Disneyland w Marne-la-Vallée we Francji (to tutaj kilka pokoleń jednoczy się we wspólnej zabawie) – z liczbą odwiedzin 10 500 000 rocznie (Francja).
- Luwr – co roku gości 8 500 000 odwiedzających, skupisko dzieł na przestrzeni od starożytności do XIX wieku nie ma sobie równych (Francja).
- Bazylika św. Piotra – w pierwszej piątce, liczba 7 000 000 odwiedzin rocznie robi wrażenie (Watykan).
- Koloseum – jedna z najwspanialszych budowli antycznych odwiedzana jest co roku przez 6 900 000 osób (Włochy).
- Popularna w Europie wieża Eiffla z kolei cieszy się 6 700 000 odwiedzinami rocznie. (Francja)
- Sanktuarium św. Ojca Pio w San Giovanni Rotondo odwiedza 6 000 000 osób rocznie. Tyle samo odwiedzin co roku zarejestrowało Sanktuarium Matki Bożej z Lourdes we Francji. Gotycka Bazylika stanowi jedno z ważniejszych punktów turystyki pielgrzymkowej na świecie. 6 mln frekwencją może poszczycić się także Katedra w Kolonii, która budowana przez 632 lata w chwili otwarcia była najwyższą budowlą na Ziemi. (Włochy, Francja, Niemcy)
- Pałac wersalski – od lat wzbudza zainteresowanie i nikogo nie powinien dziwić wynik 5 900 000 odwiedzin rocznie. (Francja)
- Londyńskie British Museum – w którego zbiorach znajdziemy ponad 7 milionów eksponatów dotyczących historii starożytnej, co roku przyjeżdża tutaj 5 842 138 pasjonatów zdobyczy kultury antycznej. (Wielka Brytania)
- Bazylika św. Marka w Wenecji – co roku przyciąga 5–6 milionów turystów. (Włochy)
- Bazylika św. Franciszka z Asyżu – zaliczana do najpiękniejszych zdobyczy chrześcijaństwa odwiedzana jest co roku przez 5 500 000 osób. (Włochy)
- Forum Romanum – serce starożytnego Rzymu, 5 100 000 odwiedzinami rocznie. (Włochy)
- Muzeum międzynarodowej sztuki nowoczesnej Tate Modern z Londynu – 5 061 172 odwiedzin rocznie. (Wielka Brytania)
- Błękitny Meczet w Stambule – mimo iż wznosi się naprzeciwko Hagi Sofii cieszy się większym zainteresowaniem, co potwierdza 5 000 000 odwiedzających. (Turcja)
- National Gallery w Londynie – to tutaj znajdują się dzieła Leonarda da Vinci, Rembrandta, van Gogha, Moneta, Velasqueza, Renoaira, Cezanna i innych. Ta światowej sławy galeria odwiedzana jest co roku przez 4 954 914 osób. (Wielka Brytania)
- Kolekcja rzymskiej sztuki klasycznej wraz z dorobkiem wszystkich papieży znajdują się w zbiorach Muzeów Watykańskich w Rzymie, co roku przyciąga 4 676 179 odwiedzających. (Watykan)
- Muzeum Historii Naturalnej w Londynie – 4 647 613 odwiedzin rocznie. (Wielka Brytania)
- Kaplica Sykstyńska w Watykanie – to kolejna architektoniczna zdobycz stuleci. Rocznie odwiedza ją 4 000 000 turystów. (Watykan)
- Jasna Góra – jest jednym z ważniejszych miejsc kultu maryjnego i od setek lat, najważniejszym centrum pielgrzymkowym w Polsce. Na Jasnej Górze znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, oraz zbiór wielu innych dzieł sztuki, najczęściej sakralnej, stanowiących w większości dary wotywne wiernych. W 2011 odwiedziło ją 3 200 000 pielgrzymów z 80 krajów świata.
- Paryskie Centre Pompidou – ośrodek kulturalny wraz z muzeum sztuki oraz biblioteką. Oryginalna konstrukcja budynku przyciąga 3 130 000 odwiedzających rocznie. (Francja)
- Nigdzie indziej nie zobaczymy tylu płócien wytrawnych impresjonistów jak w Musée d’Orsay w Paryżu. Miejsce co roku odwiedza 2 985 510 turystów. (Francja)
- Hagia Sofia w Stambule – monument powstał w VI wieku. Początkowo pełnił rolę kościoła dla dwóch religii. Obecnie jest to muzeum, odwiedzane przez 2 952 768 osób rocznie. (Turcja)