Zygmunt Janke
„Walter”
generał brygady
Data i miejsce urodzenia

21 lutego 1907
Chojny k. Łodzi

Data i miejsce śmierci

25 lutego 1990
Pabianice

Przebieg służby
Lata służby

1927–1945

Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Armia Krajowa

Jednostki

Kresowa Brygada Kawalerii

Stanowiska

oficer operacyjny

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa
kampania wrześniowa
akcja Burza
walki z komunistycznym rządem

Późniejsza praca

doktorat na Uniwersytecie Warszawskim

Odznaczenia

Zygmunt Janke ps. „Walter” (ur. 21 lutego 1907 w Chojnach, obecnie Łódź, zm. 25 lutego 1990 w Pabianicach) – generał brygady Wojska Polskiego, żołnierz ZWZ i AK, ofiara represji stalinowskich, doktor nauk humanistycznych, historyk, działacz polityczny, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodzony we wsi Chojny (obecnie rejon miasta w dzielnicy Łódź-Górna). W 1927 zdał maturę w Pabianicach i w tym samym roku wstąpił do Wojska Polskiego. Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej – Komorowie i Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu.

15 sierpnia 1930 r. Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1930 roku i 22. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 7 dywizjonu artylerii konnej wielkopolskiej w Poznaniu. Był dowódcą plutonu, a następnie baterii. W latach 1937–1939 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Na stopień kapitana został awansowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 59. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W kampanii wrześniowej był oficerem operacyjnym Kresowej Brygady Kawalerii, a od walk pod Karczewem został szefem sztabu.

27 września 1939 r. pod Medyką dostał się do niewoli niemieckiej. Po ucieczce z niewoli w październiku 1939 r. w Służbie Zwycięstwu Polski, następnie, po zmianach nazw tej organizacji – w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. W latach 1940–1943 szef sztabu Okręgu Łódź ZWZ (od 1942 AK), w latach 1943–1945 szef sztabu, a później komendant Okręgu Śląskiego Armii Krajowej pełniąc tę funkcję pod pseudonimem „Walter” do ujawnienia się we wrześniu 1945 r..

Po wojnie w 1946 nauczyciel w I Liceum Ogólnokształcącym w Pabianicach. Po niespełna roku stracił tę pracę i wyjechał na Ziemie Odzyskane. Od stycznia 1949 do 1955 więziony; początkowo skazany na karę śmierci, następnie zamienioną na dożywocie. Po zwolnieniu z więzienia w 1956 r. zrehabilitowany. Ukończył wówczas historię na Uniwersytecie Łódzkim, a w roku 1975 uzyskał doktorat na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 80. działał w Zjednoczeniu Patriotycznym „Grunwald”. 11 października 1988 r. awansowany do stopnia generała brygady w stanie spoczynku. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. W lutym 1989 wszedł w skład działającej przy tej Radzie Komisji do spraw Upamiętnienia Ofiar Represji Okresu Stalinowskiego. W 1989 był także członkiem Obywatelskiego Komitetu ds. Rewaloryzacji Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie, któremu przewodniczył gen. bryg. pil. Stanisław Skalski.

W uznaniu zasług w wielu miastach nadano nazwę ulicom jego imieniem.

Pochowany na cmentarzu w Pabianicach.

Wybrane publikacje

  • Podziemny Śląsk (Warszawa 1968)
  • W Armii Krajowej w Łodzi i na Śląsku (Warszawa 1969)
  • Śląsk jako teren partyzancki Armii Krajowej (Katowice 1986)
  • W Armii Krajowej na Śląsku (Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1986)
  • Artyleria koronna w obronie niepodległości Polski 1792–1794 (Lublin 1999)

Życie prywatne

Od 1940 był żonaty z Aurelią Kołodziejczyk, nauczycielką. Małżeństwo miało dwie córki.

Awanse

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 O kawalerii polskiej XX wieku s. 117
  2. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 15 sierpnia 1930 roku, s. 276.
  3. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 450.
  4. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 181.
  5. 1 2 Roman Kubiak - My Pabianiczanie. Agencja Dziennikarzy, 2019, s. 117-124, język polski, ISBN 978-83-945659-1-6
  6. ↑ Autorzy książki O kawalerii polskiej XX wieku podają datę 15 września 1988.
  7. ↑ Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011. radaopwim.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-17)]. radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06]
  8. ↑ Rzeczpospolita, 1989, nr 37 (2171), str. 1-2
  9. ↑ Ważny element edukacji historycznej [w:] "Trybuna Robotnicza", nr 196, 24 sierpnia 1989, s. 1-2.
  10. ↑ Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. II: I-M, Toruń 2010, s. 56
  11. ↑ JANKE, Zygmunt Walter [online], www.dws-xip.pl [dostęp 2020-02-17] (pol.).
  12. ↑ Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792 - 1945, Koszalin 1997, s. 424.

Bibliografia

  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom II: I–M, Toruń 2010, s. 53–56 (z fotografią; jako Janke-Walter)
  • Cezary Leżeński / Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 117. ISBN 83-04-03364-X.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.