| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
kopułka sklepiona |
| Nazwa systematyczna | |
| Cuphophyllus fornicatus (Fr.) Lodge, Padamsee & Vizzini Fungal Diversity 64: 80 (2013) [2014] | |
Kopułka sklepiona (Cuphophyllus fornicatus (Fr.) Lodge, Padamsee & Vizzini) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae).
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cuphophyllus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1783 r. Elias Fries nadając mu nazwę Hygrophorus fornicatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2013 r. Lodge, Padamsee i Vizzini, przenosząc go do rodzaju Cuphophyllus.
Synonimów naukowych jest 26. Są nimi m.in. wszystkie odmiany i formy. Niektóre inne (nowsze):
- Dermolomopsis fornicata (Fr.) Vizzini 2012
- Hygrocybe clivalis (Fr.) P.D. Orton & Watling 1969
- Hygrocybe fornicata (Fr.) Singer 1951
- Neohygrocybe fornicata (Fr.) Kovalenko 1958
- Porpoloma fornicata (Fr.) Bresinsky 2003
- Porpolomopsis fornicata (Fr.) Bresinsky 2008
Polską nazwę, wówczas w formie „wilgotnica sklepiona”, nadała Barbara Gumińska w 1997 r. Po przeniesieniu go do rodzaju Cuphophyllus nazwa polska przez jakiś czas była niespójna z nazwą naukową. Nazwę „kopułka sklepiona” zarekomendowała Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego w 2021.
Morfologia
Średnica 2,5–5 cm, za młodu stożkowaty, potem szeroko rozpostarty, na szczycie uwypuklony. Brzeg gładki, bez prążkowania. Powierzchnia gładka, lekko błyszcząca, w stanie wilgotnym nieco lepka, szybko jednak wysychająca. Barwa od bladoochrowej do szarooliwkowej, na środku nieco ciemniejsza.
Rzadkie, dość grube, szeroko przyrośnięte lub zbiegające, początkowo białe, potem ciemniejsze, szaroochrowe. U podstawy czasami połączone anastomozami. Ostrza gładkie.
Wysokość 3,5–6 cm, grubość 0,5–1 cm, kształt walcowaty, zwężający się ku podstawie, czasami wygięty. Powierzchnia sucha, gładka, włóknista, biała lub biaława, dołem czasami szarawa, pod kapeluszem delikatnie oszroniona.
Nieco wodnisty, biały, w trzonie włóknisty. Uszkodzony nie zmienia barwy. Smak łagodny, zapachu brak.
Elipsoidalne, gładkie, hialinowe, o rozmiarach 6–9 × 4–6 μm, z kilkoma gutulami, nieamyloidalne.
Występowanie i siedlisko
Wilgotnica sklepiona występuje w wielu krajach Europy, ale jest dość rzadka. W polskim piśmiennictwie naukowym po II wojnie światowej podana tylko na jednym stanowisku w Beskidzie Żywieckim przez B. Gumińską w 1997 r. Aktualne stanowiska w Polsce podaje internetowy atlas grzybów.
Od 2014 r. w Polsce jest objęta ochroną częściową grzybów.
Pojawia się od września do października, pojedynczo lub po kilka sztuk, w trawie na polanach i łąkach.
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2018-03-21] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2018-03-21] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Rekomendacja nr 1/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 20 lutego 2021.
- 1 2 3 4 5 B. Gumińska, Flora Polska (Flora of Poland). Grzyby (Mycota). Tom XXVI. Wodnichowate (Hygrophoraceae). Uniwersytet Jagielloński, Instytut Botaniki, Kraków 1997
- 1 2 3 First nature. Hygrocybe fornicata (Fr.) Singer – Earthy Waxcap. [dostęp 2018-03-021]. (ang.).
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2018-03-21].
- ↑ Stanowiska wilgotnicy sklepionej w Polsce. [dostęp 2018-03-21].
- ↑ Dz.U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów