Świdrakowate (Teredinidae) – wysoce wyspecjalizowana rodzina morskich małży z rzędu Myoida, obejmująca szeroko rozprzestrzenione w morskich wodach całego świata gatunki, przystosowane do borowania otworów w drewnie i trawienia celulozy. Odgrywają dużą ekonomiczną i ekologiczną rolę w ekosystemach wodnych, jako reducenci drewna. Najlepiej poznanym przedstawicielem tej rodziny jest świdrak okrętowiec (Teredo navalis) – gatunek powodujący znaczne szkody poprzez niszczenie w krótkim czasie drewnianych elementów urządzeń portowych, statków i budowli hydrotechnicznych.

Występowanie

Teredinidae są szeroko rozprzestrzenione – występują w niemal wszystkich morzach świata, poza strefą polarną, ale większość gatunków preferuje pełnosłone i ciepłe wody w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Przebywają przede wszystkim w strefie przybrzeżnej, co jest spowodowane dostępnością drewna. Wiadomo jednak, że są zdolne przetrwać z dala od brzegów, nawet w głębokich wodach, a niektóre wnikają do wód słonawych. Do wielu akwenów zostały zawleczone w drewnianych kadłubach statków morskich lub w dryfujących kawałkach drewna.

Budowa ciała

Poza krótkim okresem wczesnego rozwoju, ciało świdrakowatych nie przypomina budową typowych małży – jest wydłużone, miękkie, robakowatego kształtu, dlatego w wielu językach nazywane są robakami okrętowymi. Muszle są zredukowane, półkoliste, osłaniają tylko przednią część ciała. Połówki muszli (skorupy) składają się z 3 części. Przednia i tylna część są piłkowane. Mięśnie zwieracze różnią się wielkością – przedni jest drobny, a tylny duży. Syfony są krótkie i kurczliwe. Gdy małż ma wciągnięte syfony, otwór korytarza jest zamykany tzw. paletami, wapienno-rogowymi płytkami, związanymi z syfonami.

Tryb życia

Larwy świdrakowatych unoszą się swobodnie w wodzie. Z czasem osiadają na drewnianych obiektach i przeobrażają się. Jedynie na tym etapie rozwoju ich budowa jest typowa dla małży. Dwuskorupowa muszla nie rośnie w miarę wzrostu mięczaka, lecz przekształca się, by pełnić funkcję wiertła. Drewniane obiekty zanurzone w wodzie są dwojako wykorzystywane przez świdrakowate: wydrążone w nich korytarze stanowią schronienie małża, a zawarta w drewnie celuloza jest spożywana jako pokarm. Korytarze wyściełane są wapienną wydzieliną produkowaną przez tylną część płaszcza. Trawienie celulozy umożliwiają małżom symbiotyczne bakterie azotowe.

Systematyka

Klasyfikacja biologiczna tej rodziny jest problematyczna. Pierwszą próbę uporządkowania różnych koncepcji jej podziału podjął – na podstawie badań anatomicznych, ontogenezy i rozwoju palet – Ruth Dixon Turner w 1966 roku. Podzielił świdrakowate na 6 grup, z których z czasem wyłoniono 3 podrodziny: Kuphinae, Teredininae i Bankiinae. Z powodu braku szeroko zakrojonych badań molekularnych nie ustalono filogenezy tej grupy małży.

Do świdrakowatych zaliczane są rodzaje:

• Bankia
• Lyrodus
• Nausitora
• Nototeredo
• Psiloteredo
• Spathoteredo
• Teredo
• Teredora
• Teredothyra

Rodzajem typowym jest Teredo.

Przypisy