Szachy progresywne – jeden z alternatywnych wariantów gry w szachy.
W rozgrywce biorą udział dwie osoby, które korzystają z klasycznej szachownicy oraz standardowego kompletu białych i czarnych bierek. Różnica pomiędzy szachami klasycznymi i progresywnymi polega na liczbie wykonywanych kolejnych posunięć: zaczynają białe, ale następnie czarne wykonują nie jedno posunięcie, tylko dwa. Białe w odpowiedzi mają do dyspozycji trzy posunięcia, a z kolei czarne – cztery, itd. W każdej zatem kolejce liczba posunięć zostaje zwiększona o jedno. Szachować króla wolno tylko w ostatnim posunięciu swojej kolejki (złamanie tej zasady powoduje natychmiastowe zakończenie kolejki pomimo niewykorzystania wszystkich dozwolonych w danym momencie posunięć). Zawodnik, który w ostatnim posunięciu przeciwnika został zaszachowany, musi w pierwszej kolejności uciec swoim królem bądź zbić bierkę szachującą.
W szachach progresywnych dozwolona jest promocja. Partia liczy zazwyczaj mniej niż dziesięć kolejek posunięć i kończy się, podobnie jak klasyczna, zamatowaniem króla przeciwnika. Jednym z polecanych sposobów gry jest utrzymanie własnego króla na otwartej pierwszej (lub ósmej) linii, co utrudnia przeciwnikowi dorabianie ciężkich figur (promocja pionka w hetmana lub wieżę wiąże się bowiem z daniem szacha, a ten dozwolony jest tylko w ostatnim posunięciu danej kolejki).
Poniżej przedstawiono przykładowy zapis partii szachów progresywnych:
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| Kolejka | Białe | Czarne |
|---|---|---|
| 1 | d4 | |
| 2 | d5 Sh6 | |
| 3 | Sc3 Sf3 G:h6 | |
| 4 | Gg4 G:f3 G:e2 G:d1 | |
| 5 | Sb5 Gc4 Gb3 Ga4 S:c7X |
Bibliografia
- "Encyklopedia gier", wydawnictwo MUZA SA, Warszawa 2001, wydanie II, ISBN 83-7319-036-8, str. 144