Szaberplac na pl. Grunwaldzkim – nieoficjalna nazwa (z niem. Schaperplatz) targowiska istniejącego we Wrocławiu przy placu Grunwaldzkim po II wojnie światowej, zlikwidowanego decyzją rady miejskiej w czerwcu 1946. Szaberplacem w mowie potocznej mieszkańców Śląska nazywano również inne targowiska, w tym bazar w Katowicach.

Plac targowy

Szaberplac był największym targowiskiem na Śląsku, powstałym pierwotnie przy placu Nankiera, a następnie przeniesionym na plac Grunwaldzki, w miejsce dawnego lotniska powstałego podczas oblężenia Wrocławia. Na szaberplacu handlowano wszystkim, a zwłaszcza mieniem poniemieckim uzyskanym w nielegalny sposób. Były tam maszyny, meble, zastawy stołowe, rowery, zwierzęta, produkty spożywcze. Plac podzielony był samoistnie na sektory. W okolicy obecnego Instytutu Matematycznego handlowano motocyklami i rowerami, w okolicy obecnej ulicy Norwida można było kupić meble, zwierzętami zaś handlowano w północnej części placu, blisko mostu Szczytnickiego. Jednak szaberplac to nie tylko targowisko – działały tu garkuchnie różnych narodów. Tak o szaberplacu mówił matematyk Wacław Sierpiński:

Mówią wolapikiem, szachrują, oglądają, oddają, wracają, pakują i popychają się, największa kupa dziadów na największej kupie cegieł i rumowiska w Europie.

Handlujący uzasadniali proceder najczęściej tym, że z powodu Niemców doznano największych strat materialnych, choć głównym powodem był brak towarów na rynku. Handlowali tu również Niemcy, wyprzedający część swojego dobytku przed wysiedleniem. Innym rodzajem szabru był handel prowadzony przez ekipy pracownicze ze zrujnowanych zakładów, przede wszystkim Dolnego Śląska, którzy szukali części do swoich maszyn i innych przedmiotów niezbędnych do rozpoczęcia produkcji. Stosunek władz do targowiska był ambiwalentny – z jednej strony uprawiano tam nielegalny proceder, z drugiej zaś osłabiąło napięcia wywołane powojennymi brakami zaopatrzenia praktycznie we wszystkim. Mimo to władze przeprowadzały czasem obławy, połączone z konfiskowaniem zakwestionowanych towarów. Ponadto na placu dochodziło do awantur, zdarzały się strzelaniny.

Formalnie plac targowy zlikwidowano w czerwcu 1946, a handel przeniesiono na plac Strzelecki.

Szaberplac w kulturze

W 2017 w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu odbyła się premiera sztuki Szymona Bogacza Szaberplac moja miłość, będącej opowieścią o powojennym Wrocławiu i targowisku. Spektakl wyreżyserowała Tanja Miletić Oručević.

Uwagi

  1. ↑ z niem. Schaperplatz od słowa "szaber" - przywłaszczyć, kradzież mienia porzuconego
  2. ↑ Plac ten do 1945 nosił nazwę Schießwerder Platz; po wojnie nadano mu nazwę placu Strzeleckiego, a w 1948 zmieniono ją na plac Karola Marksa; nazwę placu Strzeleckiego przywrócono w 1992.
  3. Antkowiak 1970 ↓, pl. Marksa, s. 146–147.

Przypisy

  1. ↑ Harasimowicz 2006 ↓, s. 854.
  2. ↑ Encyklopedia Wrocławia 2000 ↓, Szaberplace, s. 801.
  3. ↑ Okólska 2005 ↓, s. 32.
  4. ↑ Wrocław szaberplac przy dawnym Młynie dzięki pięknej pogodzie pęka w szwach. [w:] Antyki. biuroprasowe.pl [on-line]. [dostęp 2017-11-26].
  5. ↑ Przy słynnym Szaberplacu otwarto nową halę targową – Nasze Miasto, 2010.
  6. ↑ Szaberplac w Katowicach: Słynny bazar na Załężu przegrywa z galeriami – Dziennik Zachodni, 2015.
  7. ↑ Wrocław we wspomnieniach. [w:] Spacerem po Wrocławiu [on-line]. 2016-04-29. [dostęp 2017-11-26].
  8. ↑ Spotkanie narodów na Szaberplacu. [w:] Newsweek [on-line]. 2003-12-14. [dostęp 2017-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-01)].
  9. ↑ Kamil Karpiński: Wrocław po wojnie cz.2 – Kto kupował na Szaberplacu?. [w:] Miejsca we Wrocławiu [on-line]. 2017-02-28. [dostęp 2017-11-26].
  10. 1 2 3 Ambroży Grzenia: Moje wspomnienia o wrocławskich targowiskach. [w:] Wratislaviae Amici [on-line]. [dostęp 2017-11-30].
  11. ↑ Nowi mieszkańcy starego miasta. [w:] Pionierzy.teo-wroclaw.pl [on-line]. [dostęp 2017-11-30].
  12. ↑ Kulak 1997 ↓, s. 279.
  13. 1 2 Kulak 1997 ↓, s. 280.
  14. ↑ Wrocław. „Szaberplac, moja miłość” we Wrocławskim Teatrze Współczesnym. [w:] e-teatr [on-line]. [dostęp 2017-11-26].
  15. Uchwała nr XXII/124/91 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 maja 1991 roku w sprawie ustalenia nazw ulic i placów na terenie m. Wrocławia. [w:] Biuletyn z 1991 r. Nr 3 (akty prawne) [on-line]. Rada Miejska Wrocławia, 2013-06-07. [dostęp 2019-09-23]. (pol.). (weszła w życie 1 stycznia 1992).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.